9. kadencja, 27. posiedzenie, 2. dzień (17-03-2021)
12. punkt porządku dziennego:
Pytania w sprawach bieżących.
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Jan Sarnowski:
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rzeczywiście Polska odnotowała w ostatnich latach rekordowe w skali Unii Europejskiej zmniejszenie luki VAT-owskiej. Jeszcze w 2015 r. luka kształtowała się na poziomie ponad 24%, czyli do budżetu nie trafiała niemal co czwarta złotówka podatku. Tymczasem według badań Ministerstwa Finansów w ciągu 4 lat luka VAT zmniejszyła się dwukrotnie do poziomu 12%, a zgodnie z raportem CASE dla Komisji Europejskiej zmniejszyła się ona jeszcze bardziej, do poziomu 9,7% w 2019 r. Co istotne, procesu uzdrawiania systemu podatkowego nie przerwała epidemia koronawirusa. Według najświeższych danych z marca tego roku, sprzed 2 tygodni, CASE przewiduje dalszy spadek luki VAT w Polsce właśnie mimo epidemii. W 2020 r. miała ona się zmniejszyć do niewiele ponad 8%. I tutaj pojawia się pytanie, jak wygląda to w świetle Unii Europejskiej. Luka na poziomie 8% oznacza, że jest ona o 1/5 mniejsza od średniej unijnej. Jest znacznie mniejsza niż w większości krajów naszego regionu. W 2019 r. w Czechach luka VAT wynosiła prawie 11%, na Słowacji, która podpisała z nami umowę, niemal 17%, czyli była dwa razy większa niż w Polsce, na Litwie - 22%, a w Rumunii - ponad 33%, czyli aż 4 razy większa niż w Polsce. Inne państwa naszego regionu widzą nasz sukces i chcą wdrażać u siebie rozwiązania, które z tak dobrym efektem sprawdziły się w Polsce.
Umowa o współpracy podatkowej, którą Polska zawarła ze Słowacją równo tydzień temu, bo 10 marca, jest tego najlepszym przykładem. Ale pamiętajmy, to nie jest jednostkowy przypadek, tylko część wielkiego planu i wielkiej strategii. Umowa, którą zawarliśmy, to milowy krok w realizacji idei solidarności podatkowej. Solidarność podatkowa to jest zapoczątkowany przez premiera Morawieckiego plan zacieśniania partnerstwa w zakresie współpracy podatkowej między państwami naszego regionu. Polska jest inicjatorem i liderem tego procesu. Od Polski, wokół Polski tworzy się koalicja państw, które chcą ze sobą współpracować w budowie bezpiecznych systemów podatkowych, chroniących uczciwy biznes przed przestępcami.
Dzisiaj mówimy o umowie ze Słowacją, ale Polska skierowała swoją ofertę do całej Unii Europejskiej, do wszystkich naszych sąsiadów. W styczniu zeszłego roku Warszawę odwiedzili przedstawiciele 21 państw Unii Europejskiej, którzy wyrazili zainteresowanie nawiązaniem z Polską bliskiej współpracy, dużo bliższej niż ta wymagana przepisami unijnymi. Mimo trudnej sytuacji związanej z epidemią podpisaliśmy w zeszłym roku deklarację o pogłębionej współpracy ze wszystkimi państwami Grupy Wyszehradzkiej, z Estonią i z Ukrainą. Słowacja jest pierwszym krajem, z którym zawarliśmy umowę wykonawczą wobec tych deklaracji - umowę, która umożliwia naszym służbom skarbowym bardzo bliską współpracę. Co więcej, to jest dopiero trzecia umowa tego typu w Europie. To oznacza, że jesteśmy całkowitymi pionierami, że na naszych rozwiązaniach bazować będą inne państwa, tworząc własne programy bliższej współpracy.
Na czym konkretnie będzie polegać współpraca ze Słowacją? Pola współpracy są dwa: współpraca technologiczna i szybka automatyczna wymiana informacji. Dzięki umowie nie będziemy już musieli czekać na odpowiedź Słowaków dotyczącą uczciwości podatkowej firm, które handlują z polskimi podmiotami z terenu Słowacji. Będziemy mieli bezpośredni dostęp do słowackich baz danych, dzięki czemu tempo wymiany informacji przyspieszy z tygodnia, czasami miesięcy, praktycznie do minut albo godzin.
Pamiętajmy, kluczem do sukcesu w walce z mafiami VAT-owskimi jest korzystanie przez administrację z nowoczesnych technologii. Polskie Ministerstwo Finansów każdego miesiąca analizuje automatycznie 100 mln faktur. Do ich badania wykorzystujemy nowoczesne metody, analizy big data, machine learning, i właśnie teraz, pierwszy raz w historii, dzięki tym nowoczesnym narzędziom analizowany będzie nie tylko obrót pomiędzy firmami działającymi w Polsce, ale również obrót pomiędzy firmami działającymi pomiędzy Polską a Słowacją. W efekcie praktycznie uniemożliwimy przestępcom podatkowym podszywanie się pod firmy, które prowadzą handel pomiędzy tymi dwoma krajami.
Drugim polem działania jest współpraca technologiczna. W ciągu ostatnich 4 lat wdrożyliśmy w Polsce kilkanaście narzędzi służących zwalczaniu przestępczości podatkowej: JPK, split payment, system STIR, badanie przepływów bankowych. Ale nie jest to nasze ostatnie słowo. Pamiętajmy, w październiku Polska będzie czwartym krajem Unii Europejskiej, który udostępni przedsiębiorcom e-fakturę. Zrobimy to całe lata wcześniej niż Niemcy czy Francja. Przepisy są już gotowe, są już w konsultacjach. Dzięki e-fakturze będziemy analizowali faktury praktycznie w czasie rzeczywistym. Karuzele będą wykrywane nie po latach, tak jak było jeszcze w roku 2015, nie po miesiącach, tak jak jest teraz, ale po prostu w ciągu tygodni.
Nasi sąsiedzi dostrzegają sukcesy Polski i chcą korzystać z naszych rozwiązań, a Polska chce im w tym pomóc. Na tym będą korzystać nie tylko finanse publiczne, ale po prostu (Dzwonek) uczciwi przedsiębiorcy, którzy nie będą musieli konkurować z przestępcami. Bardzo dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia