9. kadencja, 28. posiedzenie, 1. dzień (14-04-2021)
8. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (druki nr 899 i 1034).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Sebastian Kaleta:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dyskutujemy dzisiaj o projekcie ustawy, który ma przenieść polskie sądownictwo - to kolejny etap - z ery papierowej do ery elektronicznej, dlatego jestem zaskoczony, że głosy, które pojawiły się w stanowiskach klubów parlamentarnych, zdały się pozostawać przy załatwianiu spraw bieżących w sądach w sposób tradycyjny. Jednocześnie państwo w jakiś sposób mówicie o tempie postępowań, a z drugiej strony z automatu odrzucacie usprawnianie technologiczne polskiego sądownictwa. Ja z tego miejsca konsekwentnie mówię, że obecne kierownictwo Ministerstwa Sprawiedliwości, jak zastało wymiar sprawiedliwości papierowy, tak zostawi cyfrowy, z tego powodu, że przez kilka lat udało się wiele zrobić. Dzięki tej ustawie będzie EKL, dzięki zmianom i tej ustawie każda osoba, która załatwia sprawę w polskim sądzie, będzie korzystała z e-KRS-u, będzie można publikować e-sprawozdania finansowe. Ta ustawa gwarantuje e-licytacje w egzekucji nieruchomości - swoiste komornicze Allegro, szanowni państwo, mówiąc kolokwialnie. Każdy będzie mógł uczciwie wystąpić w licytacji i skończą się wątpliwości, że są ustawione licytacje, bo czasami również media opisują, że są wątpliwości co do tego - niezależnie od tego, czy uzasadnione czy nieuzasadnione. Obywatele zgłaszają wątpliwości, że np. licytacja nie została przeprowadzona rzetelnie. Teraz każdy będzie mógł w niej uczestniczyć.
To jest zmiana, szanowni państwo, Wysoka Izbo, na którą czekają Polacy. Elektroniczne doręczenia do pełnomocników, też wam przeszkadzają, Wysoka Izbo? Zwracam się tutaj w szczególności do opozycji.
E-rozprawy. W dobie pandemii cały świat prowadzi rozprawy zdalnie. I tak również będą działały, już działają, ale będą jeszcze lepiej działały polskie sądy. Zatem ten projekt ustawy gwarantuje przejście - w kolejnym etapie - polskiego sądownictwa do nowej ery, do nowej ery sądownictwa cyfrowego, które jest konsekwentnie od lat realizowane wbrew temu, co proponuje, robi i czyni w tej Izbie opozycja.
E-licytacje. Wysoka Izbo, pomimo pandemii wprowadzona przez Ministerstwo Sprawiedliwości reforma egzekucji komorniczej notuje gigantyczne wyniki - z 20% do 24% skuteczności egzekucji. Egzekucja kwotowa jest rekordowa w 2020 r. pomimo mniejszej wartości zgłoszonych roszczeń. W roku pandemii, Wysoka Izbo. To pokazuje, że reforma wprowadzona przez Ministerstwo Sprawiedliwości działa. Tak jak reforma, którą proponujemy w tym przedłożeniu.
Teraz odpowiem wprost na niektóre z postawionych pytań. Pan poseł Paszyk skłamał, mówiąc, że zasadą tej ustawy są posiedzenia niejawne. To jest ostateczność, panie pośle. Z tego powodu, że w pierwszej kolejności zakłada się, że będą rozprawy zdalne, tradycyjne, jeśli jest taka możliwość, ale jeśli wszystkie okoliczności nie pozwalają zorganizować tego typu czynności, to w ostateczności można, jeśli nie ma przeszkód ku temu, przeprowadzić posiedzenie niejawne. Czyli jest to ostateczność, a nie zasada, jak pan próbował z tego miejsca formułować swoją tezę.
Natomiast pani poseł Czernow mówiła o danych osobowych. Jeśli chodzi o dane osobowe w systemie e-licytacje, to ich ochrona i sposób funkcjonowania tego systemu wynikają z ustawy o komornikach, ponieważ ten system jako taki już funkcjonuje, tylko w zakresie ruchomości. Ta zmiana, którą proponujemy w Kodeksie postępowania cywilnego... Bo do tego systemu dołożona będzie opcja licytacji nieruchomości. Zatem ochrona danych osobowych będzie zapewniona w tym systemie, który już funkcjonuje. Natomiast sam system będzie po prostu miał nową przydatność, nowy rodzaj świadczonej usługi.
Teraz kwestie dotyczące... Pan poseł Szopiński o utajnionych rozprawach. Przecież w postępowaniu cywilnym utajnione rozprawy to jest naprawdę wyjątek, wyjątek od wyjątków, ponieważ to jest ewentualnie materia prawa karnego zazwyczaj. Niemniej jednak, jeśli już wystąpią takie sytuacje, to ustawa mówi o rozprawach tradycyjnych. Więc oczywiste jest, że jeśli np. jakaś sprawa wojskowa, tego typu natury wystąpi, to sąd będzie musiał zorganizować w trybie niejawnym rozprawę tradycyjną. Więc to jest też sprawa oczywista.
Było pytanie pana posła Lorka o liczbę sędziów chorych na COVID. Zbiorcze liczby sędziów ministerstwo... Ja przynajmniej tej informacji nie mam. Spróbujemy ją ustalić po posiedzeniu. Niemniej codziennie sądy raportują i na posiedzeniach zespołu zarządzania kryzysowego są przedstawiane informacje... (Dzwonek)
Panie marszałku, mogę?
Wicemarszałek Włodzimierz Czarzasty:
Proszę.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Sebastian Kaleta:
Dziękuję, panie marszałku.
...o skali zarażeń w sądach. I rzeczywiście zdarzają się sytuacje, że w niektórych okresach były większe liczby w danych sądach i praca sądów była w związku z tym utrudniona. Sądy na bieżąco te informacje przekazują. Natomiast dotyczy to również pracowników administracyjnych i innych pracowników obsługi. I rzeczywiście pandemia koronawirusa jest obecna w sądach, tak jak w każdym innym zakładzie pracy i w każdej instytucji, w każdym przedsiębiorstwie, ponieważ to jest pandemia. Epidemia charakteryzuje uniwersalnością: po prostu w każdym miejscu można zanotować przypadki zakażenia. I to dotyczy też sądów, a nierzadko zdarzało się również, że utrudniało pracę sądów, więc tym bardziej regulacje dotyczące tego, żeby sądy mogły sprawnie funkcjonować w sytuacji, kiedy mamy kolejne fale, są uzasadnione.
Kolejne pytanie, pytanie pana posła Miszalskiego dotyczy kwestii związanej z szybkością postępowań. W pierwszej kolejności chcę zwrócić uwagę, że w poprzedniej kadencji Wysoka Izba przyjęła nowelizację Kodeksu postępowania karnego i te statystyki, które obecnie są dostępne, wskazują na przyspieszenie postępowań karnych. Więc reforma, którą Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało w tym obszarze, działa. W zakresie postępowań cywilnych, w których statystyki pokazują, że te sprawy od 2011 r. konsekwentnie się wydłużają, chociaż udało nam się przyhamować w poprzedniej kadencji tempo tego wzrostu... Tempo wzrostu wynika z liczby spraw, obciążenia sędziów, mamy dużo wakatów sędziowskich, natomiast również nowelizacja, która ma osiągnąć taki efekt jak k.p.k., była przyjęta przez polski parlament pod koniec poprzedniej kadencji Sejmu, ale kilka miesięcy po wejściu w życie rozpoczęła się pandemia, więc siłą rzeczy efekty będą odłożone w czasie, bo ta nowelizacja nie funkcjonuje w normalnym reżimie. Niemniej jestem zdziwiony, że z jednej strony pan poseł wyraża troskę o szybkość postępowań, a z drugiej krytykuje rozwiązania, które mają to usprawnić.
Z tego powodu również pan poseł Suchoń... Panie pośle, jeśli chodzi o sytuację z pojęciem ˝zaofiarować˝, to nie jest to w polskim prawie pojęcie natury sakralnej, to jest pojęcie obecne w polskim porządku prawnym od ponad 80 lat z tego tytułu, że ˝zaofiarować˝ znaczy ˝złożyć ofertę˝. A to pojęcie jest obecne w polskim porządku prawnym chociażby w art. 200 przedwojennego prawa o sądowym postępowaniu egzekucyjnym. Jest to rozporządzenie prezydenta z 27 października 1932 r. To pojęcie w polskim porządku procedury cywilnej jest obecne do dzisiaj, więc jestem zaskoczony, że to budzi pana zainteresowanie. Niemniej warto zawsze wzbogacić wiedzę również z historii polskiego prawa.
Wysoka Izbo! Konkludując, przedłożony projekt ustawy jest potrzebny nie tylko z uwagi na pandemię, jest potrzebny, ażeby polski wymiar sprawiedliwości uczynił kolejny krok w cyfryzacji. Cyfryzacja postępuje dynamicznie w ostatnich latach. Ten projekt ustawy zwiększy dostępność sądów, zwiększy tempo postępowań sądowych, jak również zwiększy skuteczność egzekucji, ponieważ każdy z nas będzie mógł uczestniczyć w licytacjach bez konieczności udawania się do sądu. To są bardzo ważne zmiany, dlatego proszę Wysoką Izbę o przyjęcie wskazanego projektu ustawy.
(Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Małgorzata Gosiewska)
Przebieg posiedzenia