9. kadencja, 29. posiedzenie, 1. dzień (04-05-2021)

Oświadczenia.

Poseł Paweł Lisiecki:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Ziemie wschodnich województw II Rzeczypospolitej zostały szczególnie doświadczone w okresie II wojny światowej. Na ludności tych terenów wywarły piętno dwa największe totalitaryzmy XX w. - narodowosocjalistyczna III Rzesza, Niemcy, i komunistyczny Związek Radziecki. Działania niemieckich i sowieckich okupantów stworzyły warunki do budzenia się nienawiści na tle narodowościowym ze strony Litwinów wobec Polaków oraz Żydów. Największej zbrodni na kresach północno-wschodnich II Rzeczypospolitej dokonano w miejscowości Ponary k. Wilna.

    Przygotowane w lesie przez sowietów doły dla planowanej bazy paliw płynnych Niemcy wykorzystali do eksterminacji obywateli polskich różnych narodowości i wyznań. Oddalenie Ponar od Wilna, a zarazem bliskość linii kolejowej i szosy pozwalały na sprawny transport osób przeznaczonych do zagłady. Od lipca 1941 r. do lipca 1944 r. Niemcy wraz z kolaborującymi z nimi Litwinami ze specjalnego oddziału rekrutującego się ze Związku Strzelców Litewskich, zwanymi szaulisami, zamordowali w Ponarach ponad 100 tys. osób. W lesie ponarskim zginęła praktycznie cała diaspora żydowska Wileńszczyzny, ok. 70 tys. osób. Dokładna liczba zamordowanych Polaków ze względu na zatarcie przez okupantów śladów zbrodni nie jest niestety znana. Szacuje się, że w Ponarach zamordowano od kilku do kilkunastu, a nawet do 20 tys. Polaków. Obok Żydów i Polaków zginęli tam również jeńcy sowieccy, Białorusini, Romowie oraz Litwini.

    W Ponarach zgładzono polską elitę Wileńszczyzny, warstwę przywódczą narodu, żołnierzy ZWZ-AK, duchowieństwo, profesorów Uniwersytetu Stefana Batorego, nauczycieli, harcerzy, młodzież z konspiracyjnej organizacji Związek Wolnych Polaków. Przez zamordowaniem Polacy przychodzili ciężkie tortury w budynku gestapo przy ul. Ofiarnej oraz w więzieniu na Łukiszkach.

    W dniu 12 maja 1942 r. wymordowano największą grupę młodzieży ze Związku Wolnych Polaków. Za kilka dni będzie kolejna rocznica tej zbrodni. W związku z tym apeluję o godne uczczenie ofiar tego mordu. Składam jednocześnie podziękowanie Kresowianom i ich potomkom, szczególnie członkom Stowarzyszenia ˝Rodzina Ponarska˝, oraz wszystkim ludziom dobrej woli, którzy od dziesiątków lat domagają się prawdy i godnego upamiętnienia ofiar zbrodni w Ponarach. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia