9. kadencja, 30. posiedzenie, 1. dzień (19-05-2021)
2. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1070).
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju, Pracy i Technologii Anna Kornecka:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rada Ministrów przedstawia Wysokiej Izbie projekt ustawy, który wchodzi w skład regulacji stanowiących rynkową część pakietu mieszkaniowego. Jest to projekt ustawy o zmianie ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego oraz niektórych innych ustaw, która wprowadza do polskiego obrotu prawnego społeczne agencje najmu, zwane SAN. Społeczne agencje najmu realizują model współpracy polegający na pośrednictwie pomiędzy właścicielami mieszkań a najemcami, którzy spełniają kryteria ekonomiczne i społeczne określone przez gminę.
Rozwiązanie to będzie stanowiło dodatkowy instrument dla gmin, który ma na celu powiększenie zbioru narzędzi do prowadzenia polityki mieszkaniowej, a dla osób o średnich i niskich dochodach będzie dodatkowym sposobem na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych.
Dodatkowym argumentem za wdrożeniem SAN do polskiego porządku prawnego jest obecna sytuacja związana z pandemią, która zaburzyła funkcjonowanie również rynku mieszkań na wynajem. Według różnych szacunków na tym rynku jest od 600 tys. do 1,2 mln mieszkań w Polsce. W związku z nieobecnością na rynku najmu osób studiujących czy pracowników oraz w związku z ograniczeniami, które dotknęły osoby z zagranicy pracujące w Polsce, część właścicieli mieszkań straciła swoich najemców. SAN daje w tej sytuacji możliwość wykorzystania istniejących mieszkań w ramach gminnej polityki mieszkaniowej, zapewniając podtrzymanie źródeł dochodu.
Projekt ustawy zawiera definicję społecznej agencji najmu oraz regulacje, które określają zasady zawierania umów pomiędzy poszczególnymi uczestnikami realizującymi model SAN, czyli gminą, społeczną agencją najmu, właścicielem mieszkania i najemcą. Dodatkowo w ustawie ustala się zakres uchwały, w której gmina określa m.in. kryteria dla osób, które będą mogły ubiegać się o najem mieszkania w SAN. Podmioty realizujące zadania jako SAN, takie jak stowarzyszenia, fundacje czy spółdzielnie socjalne, będą współpracowały z gminą w oparciu o przepisy ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Społecznymi agencjami najmu będą mogły być również spółki gminne, co pozwoli wykorzystać potencjał już istniejących struktur, np. TBS-ów, SIM czy spółek na co dzień zarządzających mieszkaniami gminnymi.
Aby zachęcić właścicieli mieszkań do dzierżawienia lokali społecznym agencjom najmu, w projekcie zawarto propozycje zwolnień podatkowych dotyczących dochodów uzyskiwanych z tytułu dzierżawy na potrzeby SAN. Przewiduje się, że w związku z gwarancją regularnego opłacania czynszu oraz zmniejszenia obciążeń podatkowych społeczne agencje najmu będą w stanie wynegocjować stawki czynszu niższe o ok. 20% od stawek czynszowych. By jeszcze obniżyć czynsze najemców SAN, projektowana ustawa wprowadza możliwość korzystania z dopłat do czynszów, które są dostępne w programie ˝Mieszkanie na start˝. Wysokość tych dopłat zależy od poziomu cen rynkowych w danej lokalizacji oraz od liczby osób w gospodarstwie domowym.
W ramach modelu działania SAN przewiduje się, że zadaniem gmin będzie przyjęcie uchwały określającej kryteria upoważniające do ubiegania się o zawarcie umowy z SAN oraz podpisanie z SAN umowy współpracy. Do zadań SAN będzie należało wydzierżawienie mieszkania na rynku i zawarcie umowy z najemcami wskazanymi przez gminę. Będzie też możliwość, żeby SAN koordynował przeprowadzenie remontu lokalu w zamian za czasowe obniżenie czynszu dzierżawy lub czasowe zaniechanie jego pobierania. Biorąc pod uwagę doświadczenia prowadzenia SAN przez Fundację Habitat for Humanity Poland oraz Miejskie Biuro Najmu w Poznaniu, można dostrzec istotny potencjał, jaki daje model SAN. W pełni jest on uwidoczniony w przypadku, gdy wraz z usługą wynajmu mieszkania klienci SAN mogą liczyć także na usługi społeczne, takie jak pomoc w występowaniu do urzędów o świadczenia czy wsparcie w poszukiwaniu pracy. Doświadczenia poznańskie wskazują dodatkowo, że pośrednictwo najmu cieszyło się dużym zainteresowaniem nie tylko ze strony potencjalnych najemców, ale także właścicieli mieszkań, natomiast wstępne obawy o nieregularne opłacanie czynszu przez najemców były nieuzasadnione.
Projekt ten, będący wynikiem prac toczących się z udziałem doświadczonych podmiotów zaangażowanych w działania w segmencie mieszkalnictwa oraz jednostek samorządu terytorialnego, spotkał się z dużym zainteresowaniem zwłaszcza ze strony samorządów, które stoją przed różnorodnymi wyzwaniami w zakresie mieszkalnictwa i w formule SAN dostrzegają możliwość rozwiązania przynajmniej części problemów polityki mieszkaniowej. Oczywiście nie można tego instrumentu traktować jako podstawowego narzędzia realizacji lokalnych polityk mieszkaniowych, jednak jest to dopełnienie innych instrumentów zaproponowanych już w pierwszym pakiecie mieszkaniowym, takich jak np. dofinansowanie do budownictwa komunalnego czy społeczne.
Mając na względzie przedstawione korzyści płynące z wdrożenia modelu SAN do zbioru instrumentów umożliwiających realizację gminnych polityk (Dzwonek), wnoszę w imieniu Rady Ministrów o pozytywne zaopiniowanie projektu ustawy o zmianie ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego oraz niektórych innych ustaw przez Wysoką Izbę. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia