9. kadencja, 30. posiedzenie, 1. dzień (19-05-2021)

2. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1070).

Poseł Wiesław Szczepański:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Minister! W imieniu klubu parlamentarnego Lewicy mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie nasze stanowisko wobec projektu ustawy o zmianie ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego oraz niektórych innych ustaw, zawartego w druku nr 1070.

    Okres pandemii to niestety okres pewnego zahamowania, jeśli chodzi o rynek wynajmu mieszkań. Praca zdalna, zdalne studia, brak większego ruchu turystycznego spowodowały, że o wiele mniej osób wynajmuje dziś lokale mieszkalne. Wiele mieszkań stoi pustych, nie mówiąc o tym, że w Polsce brakuje prawie 2 mln mieszkań. Celem projektodawcy jest zatem wykorzystanie nadpodaży mieszkań na rynku na wynajem na cele społeczne. Ustawa wprowadza model prawny pośrednictwa między właścicielami mieszkań a osobami fizycznymi, które mieszkania chcą wynająć, a których nie stać na wynajem mieszkania na rynku komercyjnym.

    Rozwiązaniem tego problemu ma być według rządu Społeczna Agencja Najmu, w skrócie SAN. Agencja ma być panaceum na rozwiązanie problemu nadpodaży mieszkań na wynajem. Celem Społecznej Agencji Najmu jest pozyskiwanie mieszkań na rynku głównie od osób fizycznych. SAN oferuje właścicielom mieszkań długoletnią dzierżawę z gwarancją czynszu, co pozwoli obniżyć w wyniku negocjacji, jak pokazują przykłady zachodnie, stawki czynszu nawet o 20%, jak również zmniejszyć podatek VAT. Mieszkania te będą następnie wynajmowane osobom potrzebującym.

    SAN przewidziany jest jako podmiot dzierżawiący lokale mieszkalne lub budynki mieszkalne od ich właścicieli, a następnie wynajmujący mieszkania wskazanym przez gminę najemcom, pod warunkiem że spełniają oni kryteria określone w uchwale gminy. SAN będzie mogła utworzyć spółkę z udziałem większościowym gminy, organizacji pozarządowej, fundacji, stowarzyszenia albo spółdzielni socjalnej jako podmiotu pożytku publicznego. Cały dochód SAN zgodnie z projektem ustawy ma być przeznaczony na działalność statutową. Ustawa określa zasady wypowiadania i zawierania umów między SAN a właścicielami dzierżawionych lokali.

    Jako zachętę do wejścia właścicieli lokali mieszkalnych do tego systemu ustawodawca, jak już powiedziałem wcześniej, przewidział dla nich zwolnienie tych operacji z podatku VAT. Najemcy lokali mieszkalnych będących w gestii Społecznej Agencji Mieszkaniowej będą mogli korzystać z dopłat do czynszu w ramach rządowego programu ˝Mieszkanie na start˝. Proponowane rozwiązania mogą stanowić alternatywę dla budownictwa komunalnego, ale nie w całości.

    Mój klub parlamentarny przyjmuje przedstawioną ustawę z zadowoleniem, zwłaszcza kiedy, pani minister, rząd czerpie wzorce z lewicowych działań, jakie mają miejsce w Poznaniu, bo przecież tam powstała już podobna instytucja. To właśnie tam działa od 3 lat w Miejskim Biurze Najmu podobny system. Biuro proponuje maksymalny czynsz właścicielom w wysokości 1200 zł brutto niezależnie od powierzchni mieszkania. Lokator płaci 40% wartości czynszu, natomiast po wejściu w życie nowelizacji ustawy o ochronie praw lokatorów czynsz został jeszcze obniżony. Wynajem został jednak zahamowany z uwagi na fakt, iż najpierw umowy miały charakter instytucjonalny i zawarty na czas określony, a po zmianie prawa stały się umowami na czas nieokreślony, co spowodowało spadek zainteresowania ze strony właścicieli.

    Po wejściu ustawy o SAN w życie najem znowu może ruszyć, na co wskazuje ogromne zainteresowanie tym programem ze strony właścicieli lokali mieszkalnych. Dzisiaj właściciele lokali mieszkalnych unikają wynajmowania mieszkań matkom z małymi dziećmi niepełnosprawnymi z uwagi na ustawę o ochronie praw lokatorów. Obawiają się, że w przypadku problemów płatniczych nie będą mogli wyprowadzać ludzi z lokali. Jeśli pośrednikiem będzie Społeczna Agencja Najmu, tego ryzyka nie będzie, zwłaszcza kiedy będzie zapewniony udział gminy, gdyż agencja weźmie ten ciężar na siebie.

    Jak pokazują dane finansowe Miejskiego Biura Najmu w Poznaniu, zaległości czynszowe w ramach tego systemu są bardzo niewielkie. Mamy nadzieję, że utworzenie Społecznej Agencji Najmu pomoże również w pewien sposób cudzoziemcom, którzy przyjeżdżają do nas z zagranicy na stałe i stają się członkami naszej wspólnoty, w związku z czym powinni mieć prawo do skorzystania z programów miejskich, a więc również z oferty SAN.

    Chciałbym powiedzieć, że rozwiązanie problemu mieszkaniowego osób, których nie stać na opłacanie czynszu komercyjnego, bardzo leży na sercu Lewicy. M.in. dlatego zabiegaliśmy o to, aby w Krajowym Planie Odbudowy znalazły się zapisy dotyczące 75 tys. mieszkań na wynajem. Omawiana dzisiaj ustawa umożliwi obniżenie czynszu, ale również ratuje ona w jakiś sposób osoby, które zakupiły mieszkania, które stały się dzisiaj elementem ich majątku.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Minister! W imieniu klubu parlamentarnego Lewicy wnoszę o przekazanie tego projektu (Dzwonek) do dalszych prac w Komisji Infrastruktury.

Przebieg posiedzenia