9. kadencja, 30. posiedzenie, 1. dzień (19-05-2021)

14. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 75. rocznicy wznowienia ˝Wiadomości˝ (druki nr 1144 i 1171).

Poseł Jarosław Rzepa:

    Dziękuję bardzo.

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Polski Sejm obraduje dziś nad uchwałą upamiętniającą 75. rocznicę wznowienia wydawania ˝Wiadomości˝, które były spadkobiercą przedwojennych ˝Wiadomości Literackich˝, oraz 40. rocznicę wydania ostatniego numeru tego tygodnika. Padły dzisiaj te słowa, ale, szanowni państwo, warto szczególnie dziś wspomnieć jedno ze zdań zawartych w pierwszym powojennym wydaniu ˝Wiadomości˝, które brzmiało i brzmi w naszych uszach chyba bardzo mocno: ˝Łamy naszego pisma są otwarte dla pisarzy wszystkich obozów, jak my służących sprawie swobody myśli i słowa˝.

    W rozważaniach nad oddziaływaniem ˝Wiadomości˝ nie sposób pominąć wkładu, jaki wniosły ˝Wiadomości Literackie˝ wydawane w latach 1924-1939, których redaktorem był już wtedy Mieczysław Grydzewski. Początkowo była to gazeta literacka z przewagą materiałów informacyjnych i felietonowych. Później zawierała głównie artykuły problemowe o tematyce społecznej, literackiej, kulturowej i politycznej. W latach 30. tygodnik reprezentował głównie poglądy liberalne. Pismo nie miało wtedy określonego kierunku politycznego, choć po przewrocie majowym zdecydowanie opowiadało się po stronie sanacyjnej, ale już po procesie brzeskim zwróciło się w stronę demokratyczno-liberalną. Po wznowieniu działalności na emigracji pismo kontynuowało społeczno-kulturalny kierunek. O jego ogromnym znaczeniu dla kultury polskiej świadczą w II RP tacy autorzy, jak: Słonimski, Tuwim, Irzykowski czy Pruszyński, a z czasów emigracji - Baliński, Hemar, Lechoń czy Nowakowski. Na uwagę zasługuje również przyznawana od 1958 r. do 1990 r., czyli jeszcze 9 lat po wydaniu ostatniego numeru, nagroda dla najlepszej polskiej książki wydawanej na emigracji. Wśród laureatów znaleźli się tacy pisarze, jak: Witold Gombrowicz, Czesław Miłosz i Marek Hłasko.

    Klub Parlamentarny Koalicji Polskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę i dziękuje posłom wnioskodawcom oraz Bibliotece Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, bo tam w Archiwum Emigracji znajdują się zdigitalizowane, zebrane i poukładane zbiory tego wydawnictwa. Dziękuję bardzo. Będziemy oczywiście głosować za.

Przebieg posiedzenia