9. kadencja, 30. posiedzenie, 2. dzień (20-05-2021)

22. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie przedstawionego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (druk nr 1125).

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Marcin Romanowski:

    Szanowna Pani Marszałek! Pani Minister! Wysoka Izbo! Mam przyjemność zaprezentować podstawowe elementy projektu stanowiska rządu, który jest na końcowym etapie procedowania. Jest również jednoznacznie pozytywny co do celu tej regulacji. Będziemy proponować, rekomendować projekt do dalszych prac legislacyjnych z pewnymi drobnymi uwagami do rozważenia w trakcie procesu legislacyjnego, ponieważ zasadniczo propozycja zasługuje na aprobatę.

    Wprowadzenie do Kodeksu cywilnego regulacji, która będzie jednoznacznie przesądzała o przysługiwaniu osobom najbliższym bezpośredniego poszkodowanego roszczenia o przyznanie zadośćuczynienia z tytułu wspomnianej krzywdy, która wynika z pozostawania bezpośredniego poszkodowanego w stanie powodującym niemożność nawiązania lub kontynuowania więzi rodzinnej, jest rzeczywiście potrzebna. To wprowadza pewność prawa, usuwa stany niepewności wynikającej z dotychczasowego orzecznictwa i oczywiście uzasadnia konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, a także zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa. Bo rzeczywiście jest tak też, poniekąd odpowiadając na również na uwagę pana posła Korwin-Mikkego, że mamy do czynienia z roszczeniem, które jest kierowane nie do państwa, tylko do sprawcy tej szkody o zadośćuczynienie, czyli na zasadzie sprawiedliwości wyrównawczej, a nie sprawiedliwości dystrybutywnej czy rozdzielczej.

    Zwracamy uwagę na kilka kwestii, które niewątpliwie mogą być rozważane w trakcie dalszych prac legislacyjnych, niewątpliwie należałoby zwrócić uwagę na zwiększenie ilości spraw w sądach. Poniekąd też sygnalizując, mówimy o następujących liczbach. Nie ma niestety pełnych danych, które można by wskazać, ile osób może skorzystać z zadośćuczynienia, ponieważ statystyki sądowe mówią łącznie o odszkodowaniach i zadośćuczynieniach. Z art. 444 w 2019 r. - ok. 650 spraw, w trzech kwartałach 2020 r. - nieco ponad 400 spraw, a z art. 448 odpowiednio ok. 8 tys. i ok. 5 tys. spraw. Oczywiście na tym tle to będą tylko szacunki, ile spraw na podstawie tego nowego roszczenia może znaleźć się w sądach. Wskazujemy też oczywiście do rozważania kwestię retroaktywności - nie tylko ze względu na cel, co również zawsze jest ważne, ale również co do konstrukcji. Mówienie o roszczeniu, które jest dopiero konstytuowane na podstawie tej regulacji, wymaga rozważenia.

    Wskazujemy też art. 446 § 3 Kodeksu cywilnego w zakresie odszkodowania. Chodzi o rozważenie, czy nie należałoby również wprowadzić kwestii możliwości żądania odszkodowania, które przysługiwałoby nie tylko w związku ze śmiercią, ale właśnie w związku z tymi przesłankami, które są wskazane w proponowanym przedłożeniu. Wskazujemy też, że należy wziąć pod rozwagę określenie charakteru więzi, która uprawnia do żądania tego zadośćuczynienia. Chodzi o to, żeby było jednoznaczne wskazanie więzi pozytywnej. Jest również kwestia dotycząca systemowego uregulowania sposobu ustalania wysokości zadośćuczynienia. Być może zadośćuczynienia ryczałtowe byłyby w tym przypadku dobrym rozwiązaniem.

    Konkludując, chcę powiedzieć, że projekt niewątpliwie jest potrzebny, ważny i zasługuje na pełną aprobatę. Rekomendujemy kontynuowanie prac legislacyjnych na projektem. Bardzo dziękuję.

Przebieg posiedzenia