9. kadencja, 30. posiedzenie, 2. dzień (20-05-2021)
33. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie komisyjnego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (druk nr 1090).
Poseł Barbara Bartuś:
Dziękuję.
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W ocenie Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu wraz z upływem czasu stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa.
Ustawodawca nie może z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać nieograniczoną terminem możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę. W szczególności następuje to w razie powołania się na otwartą i nieostrą przesłankę rażącego naruszenia prawa.
My w uzasadnieniu, w komisji powoływaliśmy się na wyrok sądu administracyjnego wskazujący na 30-letni okres, który byłby właściwy dla przyjęcia właśnie niemożności stwierdzenia nieważności takich decyzji. Ale chciałam też zwrócić uwagę na wyrok dużo późniejszy, bo z 15 czerwca 2020 r. Tam Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, mocą której nastąpiło nabycie prawa lub ekspektatywy nabycia praw, ograniczona jest terminem 10 lat, liczonych od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji.
Uwzględniając zasadę nadrzędności konstytucji, art. 8 ust. 1, a ponadto zasady demokratycznego państwa prawnego, art. 2 konstytucji, oraz legalizmu, art. 7 konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, należy podkreślić, że działanie organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa oznacza przede wszystkim działanie zgodnie z konstytucją, a w razie wątpliwości co do jej zgodności - z uwzględnieniem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny w tym orzeczeniu, w składzie rozpoznającym skargę na orzeczenie WSA, zajął stanowisko, iż możliwość stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, mocą której nastąpiło nabycie prawa lub ekspektatywy nabycia praw, ograniczona jest terminem 10 lat, liczonych od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. I takich wyroków naczelnego sądu jest więcej. W odniesieniu do tego projektu wpłynęły też opinie, m.in. Prokuratorii Generalnej, która wskazuje, że ten 30-letni termin jest za długi. Są też inne wątpliwości.
W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość pragnę podkreślić, że co do zasady popieramy projekt, kierunek zmian zaproponowany przez Komisję Ustawodawczą i wnioskujemy o przekazanie tego projektu do dalszych prac do komisji do spraw zmian w kodyfikacjach celem opracowania, dalszego przygotowania i w konsekwencji - do uchwalenia.
Chciałam tu podkreślić, że Komisja Ustawodawcza w swoim projekcie tak naprawdę tylko wykonywała orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. W moim przekonaniu, dokonując zmiany w Kodeksie postępowania administracyjnego, należałoby popatrzeć szerzej, na cały przepis art. 156 § 2. Ten przepis mówi nie tylko o rażącym naruszeniu prawa, art. 156 § 1 pkt 2 mówi o decyzjach wydanych bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa i dlatego też w moim przekonaniu ten projekt jeszcze musi być przeprocedowany. Dlatego, tak jak powiedziałam na wstępie, opowiadamy się za skierowaniem tego projektu do dalszych prac. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia