9. kadencja, 30. posiedzenie, 3. dzień (21-05-2021)

35. punkt porządku dziennego:

Informacja o działalności Rzecznika Praw Obywatelskich oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela w roku 2020 wraz ze stanowiskiem Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka (druki nr 976 i 1167).

Poseł Krzysztof Śmiszek:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Rzeczniku! Panie Profesorze! Mam niezwykły zaszczyt i wielką przyjemność przedstawić stanowisko Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy dotyczące informacji o działalności rzecznika praw obywatelskich za 2020 r.

    Zanim przejdę do analizy przedstawionej informacji, w imieniu wszystkich członków i członkiń klubu Lewica, a także naszych wyborców i wyborczyń, pragnę panu podziękować, panie profesorze, za już ponad 5-letnią służbę na rzecz Polski. Pana dzisiejsze sprawozdanie i pana obecność w Sejmie są zapewne już ostatnim pana spotkaniem z parlamentem. Mija pana kadencja, a ostatni tzw. wyrok tzw. Trybunału Konstytucyjnego w niezrozumiały, polityczny sposób skrócił pana urzędowanie. Tzw. trybunał wydał orzeczenie, które wyeliminowało z obrotu prawnego bezpiecznik, bezpiecznik dla obywateli, który w sytuacji braku wyboru nowego rzecznika zapewniał obywatelom możliwość realizacji konstytucyjnego uprawnienia do składania skarg i poszukiwania ochrony ze strony niezależnego organu. Tak, Prawo i Sprawiedliwość zrobiło na złość nie Adamowi Bodnarowi, po prostu zabrało prawa obywatelom. Pan poseł Lipiec powiedział dzisiaj, że to nie jest jego rzecznik. I tu tkwi sedno problemu, wy, z prawej strony, uważacie, że jeśli instytucja nie jest wasza, nie powinna w ogóle istnieć.

    Słowa podziękowania kieruję także do pana zastępców, bo o nich bardzo rzadko się mówi: pana Stanisława Trociuka (Oklaski), profesjonalisty, oddanego Polsce urzędnika, organizatora pracy urzędu, pani dr Hanny Machińskiej (Oklaski), której praca jako osoby kierującej krajowym mechanizmem prewencji została dostrzeżona, szczególnie w ostatnich miesiącach. To ona o każdej porze dnia i nocy od komisariatu do komisariatu, na każdy telefon, jeździła po całej Warszawie, i nie tylko, sprawdzając, czy prawa osób zatrzymywanych nie są naruszane. Często dodawała pani otuchy młodym ludziom, którzy nabywali obywatelskiego doświadczenia wtedy, kiedy brutalnie zderzali się z polskim państwem. Podziękowania należą się także panu dr Maciejowi Taborowskiemu (Oklaski), który doprowadził do tego, że głos rzecznika praw obywatelskich jest widziany i słyszany w postępowaniach międzynarodowych. Wielskie słowa szacunku i podziękowania kierujemy także pod adresem całego zespołu Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. (Oklaski) To setki pracowników i setki pracowniczek, którzy tworzą wyjątkowy na skalę krajową zespół. Zawsze dostępni, zawsze profesjonalni, zawsze oddani i żenująco nisko wynagradzani. To wstyd i wyrzut sumienia każdego parlamentu. To wstyd, którzy powinni czuć wszyscy parlamentarzyści, którzy od lat przykładają rękę do obniżania budżetu rzecznika praw obywatelskich, który w roku 2020 jest równy budżetowi za rok 2013, przy zwiększonym mandacie, przy zwiększonych zadaniach, przy zwiększonych oczekiwaniach. To najzwyczajniej wstyd.

    Panie Profesorze! Rozpatrywana informacja roczna to dokument, który my, posłowie, musimy potraktować jako swoistego rodzaju przesłanie i zadanie do wykonania przez parlament. Wskazał pan na węzłowe problemy, a właściwie bariery, które utrudniają korzystanie z pełni praw człowieka i wolności obywatelskich: od zasady równości po prawo do życia, przez nietykalność osobistą, prawo do azylu, wolność związkową, prawo własności czy prawo do równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej. Informacja roczna jak na dłoni pokazuje deficyty i nie są to rozważania jedynie teoretyczne. Każda strona informacji to historia konkretnego człowieka, konkretnej jednostki, która zwróciła się do pana biura z prośbą o pomoc. I nie jest to dzieło literackie, to jest historia tysięcy ludzi, tysięcy Polek i Polaków, których zostawiło państwo, których państwo uczyniło niewidocznymi. To pan, panie profesorze, i kierowane przez pana biuro byliście bardzo często ostatnią deską ratunku dla tych osób. Ponad 70 tys. skarg, rekordowa liczba, która wpłynęła do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Pytanie, czy to dobrze, czy to źle. Chyba jednak nie najlepiej świadczy to o kondycji polskiego państwa, które doprowadza do tego, że obywatele masowo kierują swoje sprawy do rzecznika, tej ostatniej deski ratunku.

    Panie Profesorze! Jeszcze raz dziękuję za pana pracę, za pana zaangażowanie. Przez ostatnie 5,5 roku dawał pan świadectwo, jak ustać ohydne ataki, jak stać i trwać przy konstytucji, przy człowieku, który jest w potrzebie. Ustanowił pan niezwykle wysoki standard, standard pracy dla następcy albo następczyni. Życzę panu w imieniu klubu Lewicy wszystkiego najlepszego, przede wszystkim odpoczynku (Dzwonek), odpoczynku od ataków, odpoczynku od ohydnego zainteresowania rządzących.

    Wicemarszałek Małgorzata Gosiewska:

    Dziękuję, panie pośle.

    Poseł Krzysztof Śmiszek:

    Wierzę, że pana doświadczenie, pana zaangażowanie i pana energia...

    Wicemarszałek Małgorzata Gosiewska:

    Dziękuję bardzo.

    Poseł Krzysztof Śmiszek:

    ...zostaną w przyszłości wykorzystane dla dobra Polek i Polaków. Bardzo dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia