9. kadencja, 30. posiedzenie, 3. dzień (21-05-2021)
35. punkt porządku dziennego:
Informacja o działalności Rzecznika Praw Obywatelskich oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela w roku 2020 wraz ze stanowiskiem Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka (druki nr 976 i 1167).
Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar:
Szanowna Pani Marszałek! Żeby nie było nieporozumień, chciałabym się spytać: Ile mam czasu na odpowiedź na kilkadziesiąt pytań?
Marszałek:
5 minut, panie rzeczniku.
(Głosy z sali: Brawo!)
(Poseł Adam Szłapka: Brawo, pani Elżbieto.)
Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar:
Tylko 5 minut, tak? Dobrze.
Chciałbym przede wszystkim bardzo serdecznie podziękować za pytania i za docenienie pracy urzędu rzecznika praw obywatelskich. Chciałbym też w tym miejscu bardzo serdecznie podziękować moim współpracownikom. Nie będę miał lepszej okazji, żeby jeszcze raz wyrazić wielką wdzięczność za ich pracę.
(Część posłów wstaje, oklaski)
Chciałbym także bardzo serdecznie podziękować parlamentarzystom za współpracę, ponieważ przez te ostatnie lata, chciałbym podkreślić, to nie była tylko i wyłącznie kwestia dotycząca tych sprawozdań, ale także wielokrotnych interwencji, wystąpień. Powiedziałbym, że zauważyłem taką tendencję, że poza salą plenarną Sejmu czy Senatu zarówno lewa, jak i prawa strona potrafiła trafić do biura rzecznika i upominać się o prawa obywateli. Zawsze każdego starałem się traktować równo i każdą sprawą zająć się po prostu merytorycznie, bo taka jest moja rola. I mam wrażenie, że także posłowie Prawa i Sprawiedliwości byli wdzięczni za podejmowane interwencje i działania w sprawach do mnie kierowanych. Tak po prostu postrzegam swoją misję i swój urząd.
Jeśli chodzi o pytania, tych pytań naprawdę było bardzo dużo, tak że pozwolą państwo, że jeżeli nie odpowiem na wszystkie z nich, to na pewno sformułuję w ciągu najbliższych dni odpowiedzi pisemne i każdy z państwa dostanie taką odpowiedź z mojego biura. I dziękuję także za te dodatkowe inspiracje dotyczące zajęcia się różnymi problemami, ponieważ faktycznie każdego dnia dzieje się bardzo dużo i można jeszcze chociaż odrobinę tym obywatelom pomóc i poprawić ochronę ich praw.
Do kilku rzeczy chciałbym się ustosunkować. Pan poseł Janusz Korwin-Mikke mi zarzucił, że nie zajmowałem się sprawą pana Mateusza Piskorskiego. Panie pośle, ostatnim razem też mi pan zarzucał to samo. 19 sierpnia skierowałem kompleksowe pismo wyjaśniające wszystko, co robiłem w tej sprawie. (Oklaski) Tak że nie wiem, co mógłbym jeszcze więcej zrobić.
(Poseł Janusz Korwin-Mikke: Ale on już był wtedy wypuszczony z więzienia.)
Marszałek:
Panie pośle, proszę nie dyskutować z ławy.
Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar:
Tak, ale wyjaśniałem to wszystko, co robiłem na przestrzeni tych lat w sprawie pana Mateusza Piskorskiego. I pan dostał na piśmie całe wytłumaczenie wszystkich moich działań. Oczywiście, że został wypuszczony. Został wypuszczony w sierpniu 2019 r., także znam nawet datę.
Był już cały szereg uwag, jeżeli chodzi o to, czym się nie zajmowałem albo nie zajmowałem jak trzeba. Wydaje mi się, że to jest dla mnie krzywdzące, że czasami się pojawiają różne przekłamania w debacie publicznej. Pojawia się np. takie przekłamanie, także ostatnio w Senacie, gdzie była debata na temat kandydatury pana posła Wróblewskiego, że rzecznik nie zajmuje się agresją motywowaną wyznaniem, w tym atakami nienawiści na katolików. Mam tu przed sobą całą listę spraw, które podjąłem: symulowanie podcięcia gardła kukły z wizerunkiem abp. Jędraszewskiego, atak nożownika na księdza w kościele we Wrocławiu, atak na księdza w zakrystii bazyliki w Szczecinie, napaść na księdza w Mosinie, znieważenie miejsca kultu, zgłoszenie napaści na zakonnika, napisy wzywające do przemocy wobec duchownych w Szczecinie, wystąpienie do komendanta głównego Policji z pytaniem o incydenty w kościołach towarzyszące protestom po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, profanacja krzyża oraz napisy wzywające do przemocy wobec duchownych w Gdańsku, sprawa usiłowania zabójstwa proboszcza parafii w Wielkiej Woli-Paradyżu. Słowem, był cały szereg tematów, które badaliśmy, podejmowaliśmy. Występowaliśmy do prokuratury o wyjaśnienia, występowaliśmy do Policji. I powiem tak: ja nie lubię się chwalić, naprawdę, ale było bardzo ważne wydarzenie w zeszłym roku, już jak skończyłem kadencję, ale jeszcze kontynuowałem wykonywanie zadań. Dostałem odznaczenie od Klubu Inteligencji Katolickiej ˝Pontifici˝ - ˝Budowniczemu mostów˝. Dla mnie to naprawdę ważne, bo to znaczy, że jednak środowiska katolickie, a przynajmniej ich część, postrzegają mnie jako osobę, która jest w stanie poważnie zajmować się ich sprawami i budować mosty, porozumienia, bo taki jest sens tej nagrody.
Było bardzo dużo pytań dotyczących wyzwań. Chciałbym jeszcze raz wrócić do tego, co powiedziałem na samym końcu, nie przez przypadek. Uważam, że to jest odpowiedzialność nas wszystkich. Chodzi o to, żebyśmy zajęli się funkcjonowaniem naszego państwa w czasie pandemii, oraz o to, jakie wyciągamy z tego wnioski. To jest odpowiedzialność w stosunku do tych wszystkich osób, które zginęły. To jest nasza odpowiedzialność (Dzwonek) moralna, odpowiedzialność historyczna. Każdy z nas musi się zastanowić, co moglibyśmy zrobić. I to nie jest kwestia rozliczania władz, to nie jest kwestia odwetu. To jest kwestia zastanowienia się, gdzie nasze państwo nie zadziałało i jak to państwo mamy poprawić. Jeżeli tego nie zrobimy, to to zmarnujemy, to będzie po prostu tak, jak byśmy chcieli puścić w niepamięć to, co się stało. A przecież to jest jedna z największych tragedii, jakie się wydarzyły.
Oczywiście możemy myśleć o innych wyzwaniach. Są wyzwania dotyczące sztucznej inteligencji czy np. technologii w miejscu pracy. To jest bardzo ważna rzecz. Niedawny protest pracowników Glovo to pokazuje. Możemy się zastanawiać nad dostępnością szczepień. Bardzo się cieszę, że moje działania w kontekście zniesienia ochrony patentowej dla konkretnych szczepionek zostały dostrzeżone. Zresztą będę na ten temat organizował spotkanie okrągłego stołu. Już jest zaplanowana data, 17 czerwca.
Musimy się zastanawiać nad ochroną środowiska, zwłaszcza zmianami klimatu, i tym zajmować, bo pandemia trochę nam przesłoniła te kwestie, a przecież one cały czas...
Marszałek:
Panie rzeczniku, proszę kończyć.
Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar:
Jest cały szereg różnych rzeczy niezałatwionych i takich, w przypadku których najzwyczajniej w świecie mamy źle, niewłaściwie funkcjonujące państwo.
Marszałek:
Dziękuję, panie rzeczniku. Bardzo dziękuję. (Poruszenie na sali)
(Głosy z sali: Pani marszałek...)
Proszę państwa, słuchałam i to nie były państwa pytania, tylko podziękowania.
Panie rzeczniku, proszę, żeby pan...
Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar:
Czy mogę jeszcze jedno zdanie, do pani marszałek?
Marszałek:
Jedno zdanie.
(Poseł Robert Kropiwnicki: Pani marszałek, to jest ostatni punkt, naprawdę, proszę pozwolić.)
Proszę nie dyskutować ze mną, panie pośle.
Bardzo proszę.
(Poseł Cezary Tomczyk: Trzeba klasę pokazać, pani marszałek.)
Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar:
Szanowna Pani Marszałek! Szanowne Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Ostatnie dwa zdania chciałbym zaadresować do pani marszałek.
Pani Marszałek! To jest bardzo ważny moment, ponieważ faktycznie trzeba wybrać nowego rzecznika praw obywatelskich, do 15 lipca. W tej sytuacji moim zdaniem odpowiedzialność spoczywa nie tylko na grupach posłów, które mają prawo zgłaszania kandydatów i kandydatek, ale także na pani marszałek. (Oklaski)
Marszałek:
Panie rzeczniku, dziękuję panu za pouczenie, co jest moim obowiązkiem.
Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar:
Wydaje mi się, że dobrze byłoby, gdyby...
Przebieg posiedzenia