9. kadencja, 31. posiedzenie, 1. dzień (15-06-2021)

8. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1222).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Sebastian Kaleta:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedłożony projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw ma na celu implementację do prawa polskiego wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach polskich, tj. C-176/17, C-545/17 w połączonych sprawach C-419/18 i C-483/18, oraz w sprawie niemieckiej, tj. C-670/15.

    TSUE dostrzegł, że obecnie funkcjonujące w polskim systemie rozwiązania regulujące postępowania sądowe w sytuacjach, w których przedsiębiorca pozywa konsumenta o zapłatę, przedkładając sądowi wraz z pozwem wyłącznie wystawiony przez konsumenta weksel, mogą zniechęcać konsumenta do podjęcia obrony. Taka sytuacja wymaga zmian, które rozszerzą ochronę konsumentów, jednocześnie zniechęcając przedsiębiorców do sporządzania w obrocie konsumenckim umów, w których będą zawarte nieuczciwe postanowienia krzywdzące konsumentów.

    TSUE zakwestionował również regulację funkcjonującą w polskim postępowaniu cywilnym, która utrzymuje monopol operatora wyznaczonego na świadczenie usług pocztowych związanych z nadawaniem przez strony czy uczestników postępowania pism procesowych do sądu, kiedy to nadanie wiąże się z zachowaniem terminu do dokonania określonej czynności procesowej.

    Chciałbym podkreślić, że istotą tego projektu są zmiany, które będą służyć obywatelom, w szczególności konsumentom w postępowaniach sądowych.

    W pierwszej kolejności chciałbym omówić najistotniejsze zmiany, które projekt wprowadza do Kodeksu postępowania cywilnego w zakresie ochrony konsumentów.

    Po pierwsze, projekt ma spowodować, że sąd z urzędu będzie badał umowę, w której roszczenia przedsiębiorcy zabezpieczą wystawiony przez konsumenta weksel pod kątem istnienia w takiej umowie klauzul niedozwolonych. Kontrola sądu ma dotyczyć nie tylko samej umowy, ale również deklaracji wekslowej oraz załączników do umowy.

    Po drugie, projekt wprowadza - jest to bardzo ważna zmiana dla przeciętnego obywatela - złagodzenie wymogów formalno-fiskalnych dla wnoszonych przez konsumentów zarzutów od nakazu zapłaty. Korzyść dla konsumentów m.in. polega na tym, że termin do wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty będzie wydłużony do 1 miesiąca, a opłata od zarzutów nie będzie mogła wynosić więcej niż 750 zł.

    Konsekwencją wprowadzonych zmian do prawa procesowego jest rozszerzenie w dalszych przepisach projektu ochrony konsumenta na gruncie prawa materialnego, tj. prawa wekslowego, ustawy o kredycie konsumenckim oraz Kodeksu wykroczeń, których charakter jest w zasadzie służebny, jako skutek zmiany podstawowej regulacji, tj. prawa wekslowego.

    Zmiany w ustawie - Prawo wekslowe dotyczą w szczególności wyłączenia przenoszalności weksla, który wystawił konsument. Zmiana ta ma zapewnić, aby powód, który wystąpi na drogę sądową przeciwko konsumentowi, miał realną możliwość dysponowania umową, której postanowienia zostały zabezpieczone wekslem wystawionym przez konsumenta. Brak takiej zmiany mógłby prowadzić do sytuacji, w której kolejny nabywca weksla nie mógłby wykonać zobowiązania sądu do przedłożenia umowy, uniemożliwiając tym samym sądowi kontrolę nieuczciwych warunków.

    Kolejna istotna zmiana w tym projekcie dotyczy Kodeksu postępowania cywilnego. Projekt dostosowuje do wymogów prawa Unii Europejskiej przepis art. 165 § 2 k.p.c. w taki sposób, żeby oddanie pisma procesowego w formie przesyłki pocztowej w polskiej placówce każdego operatora pocztowego lub w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej było równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Zagwarantuje to dostarczanie do sądu nadanych przesyłek w odpowiednim i przewidywalnym czasie oraz zachowanie terminu do dokonania czynności procesowej.

    Ostatnia kategoria proponowanych zmian dotyczy implementacji wyroku w sprawie C-670/15, który spowodował, że zachodzi konieczność nowelizacji ustawy o prawie pomocy w postępowaniach w sprawach cywilnych prowadzonych w państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz o prawie pomocy w celu ugodowego załatwienia sporu przed wszczęciem takiego postępowania. W tym zakresie projekt przewiduje zmianę, zgodnie z którą osoba ubiegająca się o pomoc prawną będzie mogła uzyskać zwrot poniesionych kosztów tłumaczeń dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Bez tej zmiany brzmienie obowiązującego przepisu budziło wątpliwości i niepożądaną niepewność sytuacji osoby ubiegającej się o pomoc prawną, co oczywiście należy doprecyzować i co też przedłożony projekt czyni.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pozostaję w przekonaniu, że dzięki zaproponowanym rozwiązaniom zostanie zapewniony wysoki poziom ochrony słabszych stron postępowania sądowego, w szczególności konsumentów. Proszę Wysoką Izbę o poparcie przedstawionego projektu. Rząd ma nadzieję na szybkie i efektywne procedowanie nad nim w Wysokiej Izbie, mają na uwadze to, że wykonuje on zobowiązania wynikające z członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia