9. kadencja, 33. posiedzenie, 2. dzień (24-06-2021)

33. punkt porządku dziennego:

Informacja o działalności Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. (druk nr 1140) wraz ze stanowiskiem Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka (druk nr 1209).

Poseł Krzysztof Paszyk:

    Bardzo dziękuję.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Prezesie! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Polska - Polskie Stronnictwo Ludowe, Unia Europejskich Demokratów, Konserwatyści chciałbym zaprezentować nasze stanowisko odnośnie do informacji o działalności Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 r.

    Bez wątpienia dla Instytutu Pamięci Narodowej, tak jak dla wielu instytucji, rok miniony miał szczególny wymiar, nie tylko z uwagi na konieczność funkcjonowania w reżimie COVID-owym, co uniemożliwiało instytutowi podjęcie niektórych działań. Przede wszystkim był to rok szczególny z uwagi na doniosłe rocznice, które IPN starał się w swojej pracy upamiętnić i przybliżyć Polakom. 100-lecie bitwy warszawskiej - skądinąd szkoda, że nie podjęto aktywności właśnie po stronie Instytutu Pamięci Narodowej, aby na tę wspaniałą rocznicę oczyścić z zarzutów Wincentego Witosa, głównego konstruktora tego zwycięstwa, ale myślę, że to jest ciągle wyzwanie, które przed IPN-em stoi. To również kolejne rocznice: 80-lecie zbrodni katyńskiej, 50-lecie masakry na Wybrzeżu, 40-lecie powstania ˝Solidarności˝. To daty z pewnością ważne dla naszej zbiorowej pamięci i naszej wspólnej tożsamości. Należy przy tej okazji podziękować wszystkim pracownikom IPN-u za wysiłek włożony w upamiętnienie tych rocznic.

    Liczne i ważne publikacje, prace ekshumacyjne oraz poszukiwanie miejsc pochówku ofiar zbrodni reżimów totalitarnych, oddanie kolumbarium ofiar zbrodni totalitarnych w Białymstoku, owocna współpraca ze stroną ukraińską w kwestii pozyskania kopii dokumentów dotyczących zbrodni operacji polskiej NKWD z 1937 r., tablice upamiętniające bohaterów wojny 1920 r. oraz działaczy ˝Solidarności˝, wnioski o państwowe odznaczenia dla działaczy podziemia - to wszystko z pewnością należy docenić i to też chciałbym uczynić.

    Panie Prezesie! Jednak oprócz należnych pochwał za działalność, dowodów uznania dla instytutu w minionym roku należy dzisiaj podnieść też kilka wątpliwości i zastrzeżeń do jego działalności. Tak jak powiedziałem, rok 2020 to dla Polaków ważny rok, 100. rocznica bitwy warszawskiej. Ale rodzą się pytania: Jakie działania pan i pana instytut wykonywał w sprawie budowy Muzeum Bitwy Warszawskiej? W 2017 r. Antoni Macierewicz ogłosił budowę tego muzeum. Rok później minister Błaszczak mówił, że otwarcie muzeum nastąpi w roku 2020. Jak wiemy, nic takiego się nie wydarzyło i nie wiadomo, kiedy ostatecznie muzeum powstanie. Oczywiście należy jednak zapytać: Czy działali państwo w tym kierunku i w jaki sposób wspierali państwo ideę budowy tej instytucji?

    Należy też zapytać o to, czy i w jakiej formie współpracuje pan prezes z Muzeum Auschwitz-Birkenau oraz czy nie niepokoi pana, jako prezesa instytutu, że od kilku lat nie działa Międzynarodowa Rada Oświęcimska.

    Nie można również tego pominąć i nie zapytać o kwestię pana Tomasza Greniucha, niezwykle kompromitującą sprawę dla wieloletniego dorobku Instytutu Pamięci Narodowej. To było powołanie na szefa wrocławskiego oddziału IPN-u postaci, która była kiedyś jednym z liderów ONR. Wprawdzie sprawa pana Greniucha wynikła już rok później, to jednak w okresie, który jest objęty przedstawioną przez pana informacją, pan Greniuch był pracownikiem IPN-u. Można było zweryfikować jego ˝dorobek˝, jednak nic takiego się nie stało. Co więcej, na stanowisko szefa IPN-u we Wrocławiu pan Greniuch powołany został osobiście przez pana. To dzisiaj w tej Izbie wymagałoby też - i bardzo bym był za to wdzięczny - jednak jakiegoś odniesienia się, wyjaśnienia, tudzież być może wykazania trochę pokory. Przyniosło to, tak jak powiedziałem, niezwykle duże straty dla wizerunku Polski (Dzwonek) za granicą, a przypomnę, że mówimy o Polsce, która zmaga się z niesprawiedliwymi oskarżeniami o współpracę z nazistami, o udział w Holokauście.

    Panie Prezesie! Jak mamy z takim szkalowaniem Polski walczyć, powołując na stanowisko w IPN-ie osobników, którzy zapisali się niezwykle haniebnymi czynami? Przecież to jest swoistego rodzaju woda na młyn dla tych, którzy chcą źle mówić o Polsce. Myślę, że dzisiaj ważne byłoby, aby do tych spraw się odnieść. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia