9. kadencja, 33. posiedzenie, 2. dzień (24-06-2021)

35. punkt porządku dziennego:

Informacja Ministra Sprawiedliwości, Prokuratora Generalnego na temat działań podejmowanych przez prokuraturę w okresie od dnia 4 marca 2016 r. w celu wydania postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa lub dochodzenia; umorzenia śledztwa lub dochodzenia; cofnięcia aktu oskarżenia; skierowania do sądu wniosku, o którym mowa w art. 5 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2016 r. poz. 1070) we wszystkich sprawach, w których podejrzanym lub oskarżonym był Daniel Obajtek - obecny Prezes Polskiego Koncernu Naftowego ORLEN S.A.

Pierwszy Zastępca Prokuratora Generalnego Bogdan Święczkowski:

    Szanowna Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Jest mi niezmiernie... Jestem niezmiernie zdziwiony (Wesołość na sali), że muszę po raz kolejny udzielać państwu informacji na temat tej sprawy, bo...

    (Poseł Barbara Nowacka: Taka praca.)

    ...już pisemnie, a także przed Wysokim Sejmem występowałem i informację na temat przedstawiałem. Natomiast oczywiście jest mi niezwykle przyjemnie państwa widzieć i wymieniać z państwem poglądy.

    (Poseł Barbara Nowacka: Chcielibyśmy powiedzieć, że nawzajem.)

    Szanowni Państwo! Tak naprawdę chodzi o jedno postępowanie karne, które było prowadzone pod różnymi sygnaturami i numerami, w związku z powyższym zacznę od początku. W dniu 24 lutego 2012 r., nr 5D/3/2012, w Prokuraturze Okręgowej w Ostrowie Wielkopolskim wszczęto śledztwo w sprawie wymuszenia rozbójniczego na szkodę Artura M. i Michała Ś. Podstawę wszczęcia śledztwa stanowiły materiały zgromadzone przez Centralne Biuro Śledcze Zarząd w Łodzi. W toku tego śledztwa Maciejowi C. zarzucono popełnienie przestępstwa określonego w art. 258 § 3, tj. kierowanie w latach 2011-2012 w Zduńskiej Woli i w innych miejscowościach na terenie kraju zorganizowaną grupą przestępczą, w której skład wchodzili Jerzy R., Robert J. i Krzysztof M., mającą na celu popełnianie przestępstw z użyciem przemocy oraz gróźb bezprawnych zmierzających do wymuszeń środków pieniężnych z tytułu zwrotu wierzytelności, rzeczywistych i pozornych.

    Wymienionemu zarzucono ponadto popełnienie 15 przestępstw określonych w art. 282 Kodeksu karnego, art. 286 § 1 Kodeksu karnego i art. 189 § 1 Kodeksu karnego. Zarzuty udziału w grupie przestępczej kierowanej przez Macieja C. i popełniania szeregu przestępstw przeciwko mieniu i wolności usłyszeli Robert J., Jerzy R. i Krzysztof M. W toku tego śledztwa zarzut popełnienia trzech przestępstw usłyszał także Daniel Obajtek.

    Pragnę podkreślić, iż Daniel Obajtek nie miał przedstawionego zarzutu udziału w zorganizowanej grupie przestępczej. Wymienionemu Danielowi Obajtkowi prokurator zarzucił popełnienie przestępstwa z art. 228 § 1 Kodeksu karnego, tj. przyjęcia w 2010 r. w związku z pełnieniem funkcji publicznej wójta gminy Pcim kwoty 50 tys. zł w zamian za obietnicę zawarcia umowy na opracowanie i wykonanie prac projektowych w zakresie budowy sieci kanalizacyjnych dla gmin Pcim, Lubień i Tokarnia oraz dwóch przestępstw oszustwa w latach 2003-2004 na szkodę firmy Elektroplast na łączną kwotę ok. 800 tys. zł oraz zarzut związany z przywłaszczeniem w latach 2003-2004 przedmiotów o wartości ok. 600 tys. na szkodę firmy Aluplast i nabywaniem tych przedmiotów.

    W toku śledztwa w dniu 15 kwietnia 2013 r. zatrzymano Daniela Obajtka. W dniu następnym, 16 kwietnia, wyżej wymienionemu ogłoszono zarzut popełnienia przestępstwa z art. 228 § 1 Kodeksu karnego. Podejrzany nie przyznał się do zarzucanego mu czynu i złożył obszerne wyjaśnienia. Prokurator wystąpił z wnioskiem do sądu o zastosowanie tymczasowego aresztowania wobec Daniela Obajtka. Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim postanowieniem z 17 kwietnia 2013 r. nie uwzględnił wniosku prokuratora, stwierdzając, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że zachodzi duże prawdopodobieństwo popełnienia przez podejrzanego zarzucanego mu czynu. Sąd wskazał na liczne luki w materiale dowodowym. Sąd też zarządził natychmiastowe zwolnienie Daniela Obajtka. Wymienionego zwolniono w dniu 17 kwietnia 2013 r. Wobec braku ogólnej przesłanki, tj. braku dowodów wskazujących na duże prawdopodobieństwo popełnienia zarzuconego mu czynu, do końca śledztwa w stosunku do Daniela Obajtka prokurator nie stosował żadnych środków zapobiegawczych.

    W dniu 28 października 2013 r. Prokuratura Okręgowa w Ostrowie Wielkopolskim po zamknięciu śledztwa skierowała przeciwko Maciejowi C. i siedmiu innym podejrzanym akt oskarżenia do Sądu Okręgowego w Sieradzu. Na etapie postępowania sądowego do wykonywania czynności oskarżyciela w sprawie oskarżonego Daniela Obajtka i innych przed Sądem Okręgowym w Sieradzu prokurator regionalny w Łodzi wyznaczył Prokuraturę Okręgową w Piotrkowie Trybunalskim.

    W toku prowadzonego postępowania sądowego przed rozpoczęciem przewodu sądowego prokurator w dniu 23 września 2014 r. skierował wniosek o wydanie wyroków skazujących wobec Macieja C., Roberta J. i Krzysztofa M. Wyrokami Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 19 i 20 grudnia 2014 r. oraz z dnia 13 stycznia 2015 r. Maciej C., Robert J. i Krzysztof M. zostali uznani za winnych popełnienia zarzucanych im czynów. Kasację od powyższego wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu wniósł prokurator generalny Andrzej Seremet pismem z dnia 15 maja 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: Tomasz Grzegorczyk, Małgorzata Gierszon, Michał Laskowski jako sprawozdawca, uwzględniając kasację wywiedzioną przez prokuratora generalnego, wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt II KK 142/2015, uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał, że do wydania wyroku doszło w wyniku rażącego naruszenia prawa procesowego przez Sąd Okręgowy w Sieradzu poprzez uwzględnienie wniosku prokuratora o wymierzenie kary uzgodnionej z oskarżonymi złożonego niemal rok po zakończeniu postępowania przygotowawczego.

    W dniu 9 sierpnia 2016 r. obrońca Daniela Obajtka złożył w Prokuraturze Okręgowej w Piotrkowie Trybunalskim wniosek o skierowanie do Sądu Okręgowego w Sieradzu, gdzie pod numerem II K 52/2013 prowadzona była sprawa karna przeciwko Danielowi Obajtkowi i innym, wniosku o przekazanie przedmiotowej sprawy prokuratorowi w celu uzupełnienie śledztwa, wskazując na konieczność wykonania licznych czynności dowodowych, a w szczególności zabezpieczenia dokumentacji finansowo-księgowej i uzyskania opinii biegłego.

    Zastępca prokuratora okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim, a więc nie prokurator okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, podzielając zasadność wniosku obrońcy Daniela Obajtka w dniu 2 września 2016 r., działając na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, skierował do Sądu Okręgowego w Sieradzu wniosek o przekazanie sprawy prokuratorowi do uzupełnienia śledztwa. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż jest on zasadny z uwagi na istnienie istotnych braków postępowania przygotowawczego, uniemożliwiających wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w rozsądnym terminie. Stwierdzono, że usunięcie ujawnionych braków w postępowaniu jurysdykcyjnym będzie co najmniej znacznie utrudnione. Wskazano także na potrzebę ustalenia zakresu obowiązków, uprawnień Daniela Obajtka jako kierownika firmy Elektroplast w okresie objętym zarzutami aktu oskarżenia, ustalenia ilości faktycznie dostarczonego do ww. firmy towaru w postaci granulatu oraz obrotu wytworzonymi z niego wyrobami. Prokurator wskazał nadto na potrzebę uzupełnienia śledztwa poprzez wykonanie szeregu bardzo istotnych czynności dowodowych w postaci przesłuchania wielu świadków, zabezpieczenia dokumentacji finansowo-księgowej, której dotychczas nie zabezpieczono, firmy Elektroplast, zapoznania się z aktami spraw sądowych oraz ustalenie, czy Daniel Obajtek miał faktyczną możliwość wpływania na wyniki postępowania przetargowego.

    Postanowieniem z dnia 11 października 2016 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu, uwzględniając wniosek zastępcy prokuratora okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim, sprawę karną Daniela Obajtka i siedmiu innych oskarżonych przekazał prokuratorowi okręgowemu w Piotrkowie Trybunalskim w celu uzupełnienia śledztwa.

    W uzasadnieniu postanowienia sąd podniósł, że po analizie akt sprawy faktycznie można mówić o konieczności uzupełnienia śledztwa wobec ujawnienia się, w tym w dużej mierze po skierowaniu sprawy do sądu, nowych, istotnych okoliczności i konieczności poszukiwania nowych dowodów.

    Następnie, szanowni państwo, w dniu 3 stycznia 2017 r. obrońca podejrzanego Daniela Obajtka wystąpił do mnie, do prokuratora krajowego o przekazanie sprawy z prokuratury okręgowej w Piotrkowie Trybunalskim przeciwko Danielowi Obajtkowi i innym zgodnie z właściwością miejscową do Krakowa. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2017 r. ze śledztwa tejże prokuratury wyłączono materiały przeciwko Danielowi Obajtkowi i czterem innym podejrzanym. Podstawą wydania takiej decyzji była konieczność wykonania dodatkowych i obszernych czynności dowodowych w wyłączonym wątku. Od dnia 2 marca 2017 r. na mocy mojej decyzji, czyli prokuratora krajowego, przedmiotowe śledztwo przeciwko Danielowi Obajtkowi i czterem innym podejrzanym zostało przekazane do prowadzenia do najlepszej jednostki, najwyżej funkcjonującej w polskiej prokuraturze, a zatem do Małopolskiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w Krakowie, gdzie zostało zarejestrowane pod sygnaturą PK IV WZ Ds. 10/2017.

    W toku śledztwa, realizując postanowienia sądu o zwrocie sprawy do prokuratury o uzupełnienie materiałów dowodowych, m.in. przesłuchując ponownie podejrzanych, przesłuchując kilkudziesięciu świadków i zabezpieczając stosowną dokumentację, postanowieniem z dnia 9 czerwca 2017 r. prokurator z Małopolskiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w Krakowie umorzył w całości śledztwo PK IV WZ Ds. 10/2013: w zakresie podejrzanego Daniela Obajtka o czyn z art. 228 § 1 Kodeksu karnego, czyli korupcję - wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu...

    (Poseł Rafał Grupiński: Lex Obajtek. Zmiana prawa.)

    ...jeżeli chodzi o przestępstwo oszustwa w stosunku do mienia o znacznej wartości co najmniej 334 170 zł - wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego, a także w zakresie czynu wyłudzenia mienia o znacznej wartości co najmniej 1 075 847 zł 62 gr - również wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.

    Zażalenie, szanowni państwo, na postanowienie o umorzeniu tego śledztwa wniósł pełnomocnik pokrzywdzonej spółki Elektroplast i postanowieniem z dnia 29 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Krakowie po rozpoznaniu zażalenia utrzymał w mocy postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa. Sąd stwierdził, że prokurator w sposób skrupulatny, wnikliwy i rzetelny przeprowadził postępowania dowodowe, dokonując obszernej i szczegółowej oceny dowodów. Sąd w całości przychylił się do oceny faktycznej i prawnej dokonanej przez prokuratora, wskazując na bezzasadność zarzutów skarżącego.

    Wobec takiej decyzji sądu okręgowego w Krakowie postanowienie o umorzeniu śledztwa jest prawomocne. Jednakże pomimo...

    (Poseł Rafał Grupiński: Będzie wznowione, będzie.)

    Nie może być wznowione.

    (Poseł Rafał Grupiński: Będzie, bo będą nowe dowody.)

    Pomimo... może inaczej: na skutek różnego rodzaju informacji od państwa, na skutek różnego rodzaju informacji i próśb, a także interpelacji i zapytań poselskich prokuratorzy z Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej Prokuratury Krajowej w Warszawie ponownie zbadali akta tego postępowania. Prokurator zapoznawał się z tymi materiałami od marca do kwietnia 2021 r. Pan prokurator po zapoznaniu się z aktami śledztwa stwierdził, iż umorzenie śledztwa było słuszne i nie pojawiły się w sprawie nowe okoliczności, które pozwalałyby w jakikolwiek sposób wzruszyć to postanowienie.

    Pragnę państwa także poinformować, że jeżeli śledztwo przeciwko osobie zostało umorzone i upłynie rok od umorzenia tego śledztwa, nie ma żadnej prawnej możliwości podjęcia czy wznowienia tego postępowania.

    (Poseł Rafał Grupiński: Wystarczy nową ustawę zrobić. Nową ustawę się zrobi.)

    Szanowni Państwo! To wszystko, co miałem do powiedzenia w zakresie tego postępowania, bo tego dotyczyła państwa prośba o udzielenie informacji.

    (Poseł Rafał Grupiński: Waszą metodą, przez jedną noc nową ustawę zrobimy.)

    Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia