9. kadencja, 35. posiedzenie, 2. dzień (22-07-2021)

12., 13. i 14. punkt porządku dziennego:

  12. Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych w sprawie sprawozdania z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 r. wraz z przedstawioną przez Najwyższą Izbę Kontroli analizą wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w 2020 r. oraz komisyjnym projektem uchwały w przedmiocie absolutorium (druki nr 1234, 1273 i 1392).
  13. Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o przedstawionej przez Prezesa Rady Ministrów ˝Informacji o poręczeniach i gwarancjach udzielonych w 2020 roku przez Skarb Państwa, niektóre osoby prawne oraz Bank Gospodarstwa Krajowego˝ (druki nr 1232 i 1337).
  14. Sprawozdanie z działalności Narodowego Banku Polskiego w 2020 roku (druk nr 1246) wraz ze stanowiskiem Komisji Finansów Publicznych (druk nr 1391).

Poseł Czesław Siekierski:

    Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Chcę wyrazić zdziwienie, a wręcz zaniepokojenie w związku z brakiem ministra finansów. Wprawdzie jest, jak zawsze, pan wiceminister Skuza i był w czasie długich prac komisji, co oceniamy bardzo pozytywnie, po prawdzie byli przedstawiciele... był prezes NBP, prezes Najwyższej Izby Kontroli, ale szkoda, że nie dotrwali do wysłuchania wystąpień posłów. Widocznie ważne obowiązki państwowe, ważniejsze niż posiedzenie Sejmu, wyprowadziły ich z tej sali. Oczywiście to budzi zdziwienie, że nie ma szefa Ministerstwa Finansów.

    Przechodzę do rzeczy. Analiza wykonania budżetu państwa za 2020 r. jest trudna, bo dotyczy okresu szczególnego, okresu pandemii. To jest zrozumiałe i myślę, że rację mają ci, którzy mówią, że ten budżet jest powiązany z tym, co dzieje się dzisiaj, w roku 2021. Zapewne kiedy będziemy omawiali budżet roku 2021, też powinniśmy sięgać, analizować go w kontekście budżetu roku 2020. To jest zrozumiałe, mówili o tym panie i panowie posłowie. Ale nie do wytłumaczenia jest to, że w tym budżecie ukrywa się czy gdzieś tam próbuje się chować różne koszty, co NIK nazywa wprost bezprecedensowymi metodami ukrywania prawdziwej skali wydatków państwa. Nie wiem po co to. Trzeba powiedzieć prawdę, jaka jest sytuacja, tym bardziej że na pewno wiele rzeczy przecież zrozumiemy, bo wiemy, jaka jest sytuacja w kraju, że jest okres pandemii.

    To także budżet wielkich niedoborów, jeśli chodzi o finansowanie ważnych obszarów społecznych. Po pierwsze, służba zdrowia. Okres pandemii pokazał, jaka jest rzeczywiście sytuacja i co należy zrobić dla służby zdrowia. Po drugie, edukacja, wczoraj dużo mówiono na ten temat. Po trzecie, trzeba wymienić także rolnictwo.

    Oczywiście trzeba też podkreślić, że była szybka reakcja na pojawiające się trudności po 15 marca, jeśli chodzi o finansowanie z poszczególnych tarcz. Może szybciej, czasami może nieracjonalnie, ale to da się w jakiś sposób wytłumaczyć, wyjaśnić.

    W Polsce od kilku lat widzimy rosnącą pokusę omijania przez rządzących reguł i zasad prowadzenia odpowiedzialnej i bezpiecznej polityki budżetowej. Polski Fundusz Rozwoju, Bank Gospodarstwa Krajowego oraz instytucje poza budżetem państwa - od 2016 r. powstało 51 nowych funduszy. Zadłużają się w imieniu państwa w celu finansowania programów rządowych z pominięciem parlamentu i krajowej definicji państwowego długu publicznego. Na koniec 2020 r. poza kontrolą parlamentarną ten dług wynosił 220 mld, teraz pewnie, w tym roku, jeśli dobrze pójdzie, to może nie przekroczy 300 mld.

    Wzrost długu publicznego był planowany i dokonywany z pominięciem budżetu państwa. To bardzo poważny zarzut, na który zwraca uwagę Najwyższa Izba Kontroli. Można to skwitować stwierdzeniem, że rząd zapisał jedno w budżecie, a zrobił to, co uważał. Spowodowało to znaczne zaciemnienie prawdziwego obrazu finansów publicznych.

    Finansowanie długu poza budżetem - to, o czym tu była mowa - powoduje zwiększone koszty. Ponadto część wydatków z budżetu państwa wskazanych jako wydatki zrealizowane w roku 2020 w rzeczywistości nie została w tym okresie poniesiona, środki te jedynie przekazano na rachunki funduszy, na których pozostały niewykorzystane do końca 2020 r. Dzięki temu zostały one zaliczone do deficytu 2020 r. i nie będą obciążać budżetu państwa w roku 2021, tj. w graniach czterdziestu paru miliardów. Oczywiście to nie jest nic bardzo złego, ale o tym trzeba mówić. Ja wiem, że tu są pewne oszczędności, które trzeba było zachować, ale nie trzeba ich ukrywać.

    Budżet 2020 r. to szeroki strumień wydatków wyprowadzonych poza stabilizującą regułą wydatkową. Wydaje się, że rząd zapomniał o istnieniu takiego instrumentu jak reguła wydatkowa. W ustawie o finansach publicznych - która wprawdzie została zawieszona, ale przecież obowiązywała - limity zadłużenia, można powiedzieć, przestały być przestrzegane, co jednak można wytłumaczyć i co robiły inne kraje, jeśli chodzi o wzrost poziomu zadłużenia. Ale to wszystko ma pewne granice, a jest takie wrażenie, jakby wykorzystano to rozluźnienie, tej brak reguły, do trochę nie do końca przemyślanej polityki finansowej.

    Jeśli chodzi o inwestycje, to widzimy, że są one na bardzo niskim poziomie, inwestycje prywatne. Wiemy, z czego to wynika, że one są na niższym poziomie: pewne działania trochę odstraszają przedsiębiorców, stopa inwestycji spadła do poziomu 17%, a przecież była zapowiadana na poziomie 21%.

    Jeżeli chodzi o sprawy NBP, jest oczywiście szereg uwag. Myślę, że ta interwencja, jeśli chodzi o skup walut, służyło pewnym celom, chodziło także o wypracowanie większego wkładu do budżetu.

    Warto by powiedzieć jeszcze wiele rzeczy o samorządzie, ale myślę, że o tym powie pan poseł Krzysztof Paszyk. Bardzo proszę. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia