9. kadencja, 35. posiedzenie, 2. dzień (22-07-2021)

21. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie komisyjnego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy spójności terminologicznej systemu prawnego (druk nr 744).

Poseł Anita Kucharska-Dziedzic:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Sejm i Senat sprawują władzę ustawodawczą. Negatywne oceny Polek i Polaków o parlamencie mają związek nie tylko z gorszącymi zachowaniami polityków i temperaturą konfliktu politycznego, ale także z jakością stanowionego przez nas prawa i działalnością instrumentarium państwa wprowadzającego to prawo, te przepisy i ustawy w życie.

    Badanie CBOS sprzed roku dotyczące oceny działalności instytucji publicznych i mediów pokazało, że pracę sądów pozytywnie ocenia 32% Polaków, prokuratury - 31%, a Trybunału Konstytucyjnego - 30% badanych. To mniej niż co trzeci Polak. Ale to i tak lepiej niż w przypadku oceny pracy parlamentu. Pozytywne opinie o pracy np. prokuratury są częstsze niż negatywne wśród zwolenników PiS, osób głęboko religijnych czy osób najsłabiej wykształconych. Wbrew pozorom te ostatnie przywołane przeze mnie statystyki niepokoją, bo znana w antropologii prawa zasada głosi, że im ludzie są lepiej wykształceni, tym bardziej poddają się prawu. To jest oparte na kantowskiej idei prawa.

    Chciałabym odwołać się to badań prof. Jacka Karczewskiego z 2014 r. Wśród tych, którzy wzięli udział w najczęstszym postępowaniu sądowym, jakim jest postępowanie cywilne, zdecydowana większość, bo 67%, oceniła wydany wyrok jako sprawiedliwy, 10% jako sprawiedliwy pod pewnymi względami, a tylko 14% oceniło wyrok jako niesprawiedliwy. Ludzie, którzy weszli ze sobą w spór i spotkali się ze sobą w sądzie, są zatem z wyroku zadowoleni, choć teoretycznie co najmniej połowa powinna być niezadowolona.

    Skąd zatem zła opinia o państwie u zadowolonych uczestników postępowań? Chodzi przede wszystkim o przewlekłość postępowania, notoryczne opóźnienia, koszty i skomplikowane procedury, czyli to wszystko, co wynika z przepisów kształtujących otoczenie prawne. No i clou: prawie każdy Polak potrafi podać przykład złego prawa, niespójnego przepisu, konieczności obwarowania się opiniami prawnymi, bo przepisy są niejasne, niespójne, wzajemnie się wykluczające albo - jak pokazało stanowienie prawa w pandemii - niezgodne z konstytucją. To wszystko podważa autorytet prawa i państwa.

    Nie da się stworzyć dobrego prawa, jeśli pomija się procedury uzgodnieniowe. Jeśli przepisy są niskiej jakości, to nie funkcjonują poprawnie, muszą powodować niejasności i potrzebę interpretacji. Projektowana ustawa jest reakcją Komisji do Spraw Petycji Sejmu RP na petycję skierowaną przez pana Sebastiana Adamowicza, którą komisja uznała za zasadną. Przedstawiciel społeczeństwa postanowił poprawić bałagan terminologiczny sprokurowany przez parlament. W 13 ustawach zauważył potrzebę dostosowania występującej w nich terminologii do aktualnego stanu prawnego. Jeśli chodzi o terminologię dotyczącą mnie i mojej niegdysiejszej grupy zawodowej, właściwe byłoby ustalenie, czy nauczyciele akademiccy są pracownikami naukowo-dydaktycznymi, czy pracownikami badawczo-dydaktycznymi. Przypadek art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych pokazuje, że ustawa odsyła do nieistniejących przepisów, a w tym przypadku dzieje się tak od 10 lat.

    Autor projektu uzasadnia, że zasadniczym skutkiem społecznym i prawnym projektowanej ustawy będzie poprawa spójności i przejrzystości systemu prawnego dla obywateli. Bo w opiniach eksperckich pojawia się opinia, że z owym bałaganem terminologicznym prawnicy i sądy doskonale sobie radzą. Niemniej powiedzmy to sobie na koniec bardzo wyraźnie: prawo jest dla obywateli, wszystkich obywateli bez względu na poziom wykształcenia, zawód, zasoby czy miejsce zamieszkania i poglądy. To tzw. statystyczny obywatel ma uznawać prawo za spójne i jasne i nie gubić się w gąszczu terminów i odwołań do uchylonych przepisów. Autorytet prawa i autorytet państwa od tego właśnie zależą.

    Dlatego klub parlamentarny Lewicy uważa, że projekt ustawy wymagający dopracowania pod względem legislacyjno-redakcyjnym - w szczególności chodzi o uaktualnienie publikatorów zmienianych ustaw - zasługuje na pochylenie się nad nim z powagą i przeprowadzenie rzetelnej pracy legislacyjnej tak nad samym projektem, jak i nad kolejnymi projektami pojawiającymi się w tej Izbie. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia