9. kadencja, 35. posiedzenie, 2. dzień (22-07-2021)
15. punkt porządku dziennego:
Przedstawiony przez Prezesa Rady Ministrów dokument: ˝Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2020 r.˝ (druk nr 1244) wraz ze stanowiskiem Komisji Gospodarki i Rozwoju (druk nr 1303).
Poseł Adrian Zandberg:
Wysoka Izbo! Jak co roku spotykamy się, żeby porozmawiać o przywilejach podatkowych, którymi państwo hojnie obsypało przez te lata kapitał wbrew pozorom nie tylko polski, ale też jak wspominał pan minister, zacumowany w Luksemburgu, Holandii czy Stanach Zjednoczonych. Prawda jest taka, że przez te lata na te przywileje wydaliśmy grube dziesiątki miliardów, a efekty zdaniem naukowców, którzy zajmują się tym tematem, są nad wyraz wątpliwe. Ministerstwo oczywiście jak co roku pokazuje nam tabelki, z których wynika, że w strefach są i powstają miejsca pracy, ale jak co roku nie ma wiarygodnej, opartej na rzetelnych naukowych podstawach odpowiedzi na proste pytanie: Czy te miejsca pracy i tak by nie powstały bez sutych dopłat z budżetu?
To, co trzeba powiedzieć w tej Izbie, to to, że Polska ma dziś wiele do zaoferowania, a politycy, zwłaszcza ci ze starszego pokolenia, przyzwyczaili się do takiego myślenia, że jesteśmy ci gorsi, że musimy zabiegać dosłownie o każde euro. Trochę tak, jakbyśmy byli krajem Afryki Subsaharyjskiej albo Azji Południowej. Wszyscy znamy te opowieści, że jesteśmy na dorobku, że musimy poczekać, że trzeba się dopiero wszystkiego nauczyć od Zachodu, że nie stać nas na to, nie stać na tamto, że musimy się starać dwa razy bardziej niż inni, żeby zdobyć jakąkolwiek inwestycję. Tylko te kompleksy są nieuzasadnione i polityka gospodarcza, którą te kompleksy dyktowały w latach 90., też jest już nieuzasadniona i archaiczna. Polska nie musi pokornie prosić o każde euro. Mamy stabilną gospodarkę, względnie niski poziom bezrobocia, mamy, co istotne, bardzo wysokie także na tle innych krajów europejskich kompetencje pracowników. Mamy nie najgorszą infrastrukturę, która łączy nas z Europą Zachodnią, jesteśmy miejscem, w którym korzystnie jest ulokować inwestycje.
Strefy to oczywiście archaiczne narzędzie i dobrze, że je wygaszamy. To dobrze, że z roku na rok spada liczba firm, które otrzymują te pozwolenia, którym dajemy te przywileje. Niestety nie oznacza to, że zrezygnowaliśmy z zasady, że budżet hojnie, moim zdaniem zbyt hojnie, obsypuje prywatny biznes dopłatami. Rząd po prostu zamienił te strefy regionalne na zasadę, że jak to wspomniała pani posłanka Emilewicz, Polska jest swego rodzaju strefą ekonomiczną. Nadal kosztuje nas to bardzo dużo. Tyle że na pytanie ile, dzisiaj odpowiedzi nie dostaniemy, bo rozmawiamy o tym wygaszanym instrumencie, a nie o pełnym bilansie. A szkoda, bo moim zdaniem rozmowa o pomocy publicznej na serio, o bilansie pomocy publicznej na serio, niezależnie od tego, jakie w tej sprawie mamy opinie, a tutaj nasze opinie z panią minister Emilewicz w oczywisty sposób zapewne się różnią, jest rozmową wtedy, jeżeli patrzymy na obraz całościowy, a nie jeżeli oglądamy sobie mniej lub bardziej niereprezentatywne fragmenty. Tylko wtedy można odpowiedzieć na pytanie: Ile kosztowały nas te prezenty dla biznesu i co faktycznie zyskaliśmy?
Moim zdaniem to, co rząd zrobił, to była próba odpowiedzi na patologię tworzenia podstref na specjalne zamówienie konkretnych firm. Ta odpowiedź, którą było stworzenie uniwersalnego mechanizmu, tak naprawdę uogólniającego tę logikę, to nie jest odpowiedź. To jest tak naprawdę tkwienie w paradygmacie, który jest już archaiczny. To, co będzie decydowało o naszej konkurencyjności, to raczej inwestycje w usługi publiczne, w naszą wiecznie niedofinansowaną edukację. To przejęcie większej odpowiedzialności finansowej przez państwo za szkoły, przed czym od lat rząd się wzbrania mimo próśb związków nauczycieli czy samorządów. A to od tego, jak będą działały polskie szkoły, będzie w największym stopniu za 5-10 lat zależała konkurencyjność naszej gospodarki, a nie od tego, czy temu, czy tamtemu biznesmenowi ze Stanów czy z Holandii dosypiemy znowu 1 mld czy 2 mld zł. I tego mi ciągle brakuje. Pełnego bilansu pomocy publicznej. Uczciwej odpowiedzi na pytanie, czy bez tej pomocy publicznej inwestycje i tak nie zostałyby zrealizowane. Odpowiedzi na pytania, które stawia chociażby prof. Augustyński w swoich badaniach dotyczących pomocy publicznej. Moim zdaniem pytania zasadne, pytania, które powinny nas prowadzić w stronę zupełnie innej aktywnej polityki gospodarczej, bo Polska niewątpliwie potrzebuje aktywnej polityki gospodarczej, w której państwo odgrywa istotną rolę. Ale ta istotna rola naprawdę (Dzwonek) może być nieco ambitniejsza niż kolejne i kolejne zwolnienia podatkowe dla biznesu. Takiej polityki klub Lewicy oczywiście popierać nie może, bo jesteśmy za uczciwymi zasadami gry w gospodarce, a naszym zdaniem ten sposób myślenia polegający na wiecznym dokładaniu ulg podatkowych z uczciwymi zasadami gry w gospodarce ma niewiele wspólnego. Dziękuję bardzo.
Przebieg posiedzenia