9. kadencja, 37. posiedzenie, 1. dzień (15-09-2021)

5. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1530).

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej Barbara Socha:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Postaram się pokrótce odpowiedzieć na większość państwa trosk i wątpliwości związanych z tym projektem.

    Po pierwsze, ten projekt nie wprowadza żadnych zmian związanych z uprawnieniami rodzin i ich dostępem do świadczenia 500+. Zmieniamy formę wypłaty i instytucję czy sposób operacjonalizacji tego świadczenia.

    (Głos z sali: Ale po co?)

    Głównym celem tego...

    (Poseł Barbara Bartuś: To jest rządowe...)

    Szanowni Państwo! Ja cierpliwie słuchałam z wielką uwagą państwa wystąpień i bardzo bym prosiła, żeby nie przerywać. Głównym celem, jak było mówione, jak pani minister przedstawiała w swoim wystąpieniu, jest wprowadzenie pewnych znaczących oszczędności związanych z obsługą tego świadczenia. Jest to świadczenie bardzo proste, gdzie nie obowiązują żadne kryteria. Znieśliśmy istniejące wcześniej kryteria dochodowe. To jest świadczenie, które przy dzisiejszym rozwoju technologii, nie jest to żadne wielkie odkrycie, może podlegać praktycznie 100-procentowej automatyzacji. Oszczędności, które będą związane z przejęciem tego zadania przez ZUS, są dla nas niebagatelne i w trosce o finanse publiczne to dla nikogo nie powinno być zaskakujące.

    Jeśli chodzi o rodziny i wielokrotnie podnoszone wykluczenie cyfrowe i społeczne. Szanowni państwo, to nie jest pierwszy raz, kiedy zmierzamy w stronę cyfryzacji, automatyzacji usług. Tak jak pani minister wymieniała, w pewnych przypadkach było to już stosowane, chociażby w przypadku bonu turystycznego czy zasiłków solidarnościowych na początku pandemii COVID. W tej chwili jesteśmy w trakcie, a właściwie już można powiedzieć, że nabór wniosków w programie 300+, który był pewnego rodzaju pilotowym programem w stosunku do tej zmiany, praktycznie dobiega końca, dlatego że na 4200 tys. uprawnionych dzieci do świadczenia 300+ już mamy złożonych 4200 tys. wniosków. Czas składania wniosków przewidziano do końca listopada. To jest o 250 tys. więcej wniosków, niż mieliśmy w zeszłym roku o tej samej porze, co oznacza - i można z tego wysnuć wnioski - że jest to łatwiejsze do wdrożenia i wygodniejsze dla rodziców. Co więcej, nie odbieramy żadnych sygnałów od rodziców, którzy narzekaliby na tę zmianę i mieli jakiekolwiek problemy z ubieganiem się o świadczenie 300+.

    Jeśli chodzi o sytuację samorządów związaną z tą zmianą. W kolejnym punkcie porządku obrad dzisiaj Wysoka Izba zajmie się projektem wsparcia samorządów. Myślę, że pan minister Skuza, który będzie przedstawiał, jako ekspert w tej dziedzinie również do tych zmian się odniesie. Mogę powiedzieć ze swojej perspektywy, że wiemy, iż te zmiany nie wpłyną na sytuację kredytową samorządów.

    Jeśli chodzi o sytuację związaną z pracownikami w samorządach. Szanowni państwo, pracownicy samorządowi, którzy w związku z tą zmianą rzeczywiście w iluś przypadkach może się zdarzyć, że stracą pracę, będą oczywiście mieli odprawy zgodne z Kodeksem pracy. Na to gwarantujemy środki i to jest zapewnione w tym okresie przejściowym, natomiast z wielu sygnałów do nas docierających wiemy, że absolutnie nie wydarzy się tak, że wszystkie osoby, które dzisiaj są zaangażowane w obsługę świadczenia 500+, zostaną zwolnione. Ci pracownicy, przypomnę, zajmują się obsługą również innych systemów, świadczeń rodzinnych, w przypadku których ta zmiana nie obowiązuje.

    Co do sytuacji cudzoziemców i związanej z tą obsługą koordynacji świadczeń, nadal to zadanie jest wykonywane przez wojewodów i środki na to są utrzymywane. W tej sytuacji to się nie zmieni.

    Jeszcze w kontekście samorządów. Na obsługę tego świadczenia środki były przeznaczane przez rząd od samego początku. Początkowo dodatkowe 60 mln zł na przygotowania dla samorządów do wypłaty tych świadczeń. Łącznie od początku programu ˝Rodzina 500+˝ na obsługę tego świadczenia przeznaczyliśmy dla samorządów 1900 mln zł. Dzisiaj tą zmianą planujemy przenieść obsługę świadczenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jeśli chodzi o sytuację w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych dotyczącą dzisiejszej obsługi programu ˝Dobry start˝, to możemy mówić nie w kontekście naszych przewidywań, obaw, ale o faktach. Mianowicie fakty są takie. Z tych ponad 4 mln wniosków, o których mówiłam, czyli ogromnej większości już osób uprawnionych, 99% wniosków jest obsługiwana przez automat.

    To się odbywa za pomocą algorytmów, które sprawdzają uprawnienia w bazie PESEL. Nie jest tu wymagana ingerencja żadnego pracownika. Pozostały 1% wniosków obsługiwany jest przez pracowników ZUS pracujących w jednym oddziale. To nie jest tak, że wszyscy pracownicy ZUS w całej Polsce zajmują się obsługą programu ˝Dobry start˝, tak samo jak nie będą zajmowali się obsługą programu 500+. Oddział Białystok, na który składa się ok. 20 osób, zajmuje się obsługą całego świadczenia 300+. Przewidywane jest między 50 a 70 etatów - tyle osób będzie się zajmowało obsługą programu ˝Rodzina 500+˝ Właśnie na tym polega automatyzacja. To działanie, ingerencja pracownika jest potrzebna w pewnych wyjątkowych sytuacjach związanych zazwyczaj z jakimiś błędami na etapie składania wniosków. To tyle, jeśli chodzi o ZUS.

    Było jeszcze pytanie dotyczące wykluczenia, tego, ile osób posiada konto, a ile osób go nie posiada. 2% wypłat do tej pory odbywało się w formie gotówkowej, czyli ok. 90 tys. osób pobierało świadczenie w formie gotówkowej. To absolutnie nie są osoby, które nie posiadają konta bankowego. Z różnych powodów te osoby wolały, żeby to świadczenie było wypłacane im w formie gotówkowej.

    Ostatnia kwestia dotyczy pracowników socjalnych i ośrodków pomocy społecznej. Szanowni państwo, ci pracownicy są bardzo dobrze wyszkoleni i dobrze realizują swoje zadania. Ich praca nie polega na obsłudze świadczeń z programu ˝Rodzina 500+˝, a na współpracy z rodziną i udzielaniu jej wsparcia w różnych formach. Nie chodzi o wypłatę samego świadczenia z programu ˝Rodzina 500+˝, które jest, tak jak mówiłam na początku, bardzo prostym świadczeniem. Ten proces bardzo łatwo zautomatyzować. Myślę, że to pomoże im w wykonywaniu ich pracy, a nie przeszkodzi.

    To wszystko z mojej strony. Jeżeli cokolwiek w tych pytaniach pominęłam, to myślę, że skierujemy do państwa odpowiedzi na piśmie. Bardzo dziękuję.

Przebieg posiedzenia