9. kadencja, 37. posiedzenie, 1. dzień (15-09-2021)
6. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o wsparciu jednostek samorządu terytorialnego w związku z Programem Polski Ład (druk nr 1531).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Sebastian Skuza:
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dziękuję za wszystkie pytania. Chciałbym odnieść się, może zbiorczo, do kwestii związanych z subwencją rozwojową i mechanizmem kompensacyjnym.
Subwencja rozwojowa będzie mogła być przeznaczana również na wydatki bieżące. Nie traci ona przymiotu subwencji, to podkreślam. Jak będzie naliczana, czy będzie dbała o jednostki mniejsze? Jak najbardziej tak. W części podstawowej, 60-procentowej, algorytm będzie naliczany liczbą mieszkańców, ale z odpowiednią kwotą minimalną i maksymalną, chroniącą właśnie jednostki małe. Nie będzie tutaj żadnej uznaniowości. Wszystkie przepisy dotyczące subwencji rozwojowej będą przepisami natury ustawowej. Nie ma tutaj miejsca na jakąkolwiek dowolność. Jak by działał ten mechanizm? Jeszcze raz podkreślę, że gdyby się okazało, że kwota referencyjna, czyli ta, którą same jednostki samorządu terytorialnego wyprognozowały, zwaloryzowana, była niższa od łącznych dochodów z CIT-u i PIT-u, to subwencja rozwojowa będzie musiała ją w pełni uzupełnić. Jeżeli to będzie 15 mld, o których państwo tu mówicie, to będzie musiało być wypełnione w 15 mld.
Nawiązując jeszcze do wystąpienia przedstawiciela ministerstwa rodziny, powtarzam, że kwestia dotacji na zadania bieżące nie ma żadnego wpływu na indywidualny wskaźnik zadłużenia. Po prostu dotacji z tego tytułu się nie wlicza. Tak że mówię jednoznacznie: nie ma wpływu, będzie to neutralne.
Padały tu również pytania dotyczące poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego. Ile one na tym tracą? Wysoki Sejmie, chciałem zauważyć, że wraz z projektem ustawy do Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu została przekazana szczegółowa ocena skutków regulacji. Z tej oceny wychodzi, że np. Kalisz by na tym zyskał ok. 12,2 mln zł. Jakie tu jest porównanie? Mówię o kwotach, które same jednostki samorządu terytorialnego wyprognozowały z tytułu CIT i PIT przed Nowym Ładem, zestawiam je z kwotą CIT i PIT, którą planujemy przekazać z wpływów budżetowych, podatków w 2022 r., plus te 8 mld kwoty wyrównawczej. Ostrów - wychodzi 1800 tys. na plus. Leszno - 8200 tys. na plus. Gorlice - 1800 tys. na plus. Inowrocław - 4800 tys. na plus. To udało mi się sprawdzić w ocenie skutków regulacji. Jeszcze raz podkreślam ten mechanizm, że jeżeli luka z tytułu ubytków w podatkach CIT i PIT byłaby taka jak wyprognozowana, bądź nawet większa, strona rządowa musi tę lukę pokryć. Do tego zobowiązuje ustawa, nie jest to uznaniowość.
Nie mogę również zgodzić się z twierdzeniem, że subwencja usztywnia budżety samorządowe. Myślę, że subwencja jest bardzo elastycznym, jeżeli nie najbardziej elastycznym dochodem jednostek samorządu terytorialnego. Jest jakby takim uzupełnieniem i ja, pracując w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, przeniosłem właśnie wzór samorządowy do systemu szkolnictwa wyższego i nauki. To spotkało się z bardzo dobrym odbiorem i myślę, że nie chcieliby do tego, proszę państwa, wracać.
Wysoki Sejmie! Jeżeli chodzi o kwestie centralizacji i decentralizacji, to w różnych krajach są różne modele. Są np. modele skandynawskie, gdzie nawet jednostki samorządu terytorialnego mają możliwość wprowadzenia dodatków do podatków, a nie tylko udziału sztywnego, ale również możliwość określenia pewnych stawek podatkowych. Są też modele z innych krajów, gdzie to transfery budżetowe są największym tego typu źródłem zasilania jednostek samorządu terytorialnego.
Tak jak powiedziałem, nie przewidujemy zwiększenia udziału w podatkach i wyjaśniałem dlaczego. Mieliśmy dyskusję z gminami wiejskimi i tam nam jednoznacznie wskazywano na problem, że w gminach wiejskich, gdzie dochody są z podatku rolnego, z emerytur rolniczych czy też z niskich wynagrodzeń, zwiększenie udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych naprawdę nic by nie zmieniło. Po prostu zmienia się struktura i nie byłoby to z korzyścią dla mniejszych jednostek. Można sobie wyobrazić, co takim wiejskim jednostkom dałoby np. wprowadzenie nawet 100% wpływów z estońskiego CIT-u. Myślę, że niewiele.
Poruszano również kwestie dotyczące funduszy, którymi rząd zasila, i problematyki uznaniowości. Niemniej jednak, szanowni państwo, Wysoki Sejmie, chciałbym zauważyć, że to jest inwestycja rządu w jednostki samorządu terytorialnego. Te środki płyną do jednostek samorządu terytorialnego.
(Poseł Krystyna Skowrońska: To tak po uznaniu?)
Wicemarszałek Ryszard Terlecki:
Pani poseł...
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Sebastian Skuza:
Wysoki Sejmie! Subwencja...
(Poseł Krystyna Skowrońska: No denerwuje mnie takie coś.)
Wicemarszałek Ryszard Terlecki:
Pani poseł...
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Sebastian Skuza:
...rozwojowa nie będzie przyznawana według uznania, będzie algorytmem ustawowym. Pojawiały się jeszcze kwestie związane z inflacją. Sugerowałbym jednak, żeby patrzeć na gospodarkę całościowo, nie tylko przez jeden wskaźnik, bo to naprawdę może być mylące. Teraz krajem, który stosunkowo dobrze radzi sobie z inflacją w Unii Europejskiej, jest, Wysoki Sejmie, Grecja. Myślę, że w całości nie zamienilibyśmy się na sytuację makroekonomiczną. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia