9. kadencja, 37. posiedzenie, 2. dzień (16-09-2021)

19. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (druki nr 1530 i 1561).

Poseł Bożena Żelazowska:

    Szanowny Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Pani Minister! Dyskusja na temat ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w dniu wczorajszym na forum Sejmu, a także długa i burzliwa dyskusja w komisji sejmowej z udziałem przedstawicieli ministerstwa nie przyniosła odpowiedzi na większość pytań zadawanych przez posłów. Z niektórych odpowiedzi wynika, że ministerstwo jest po prostu nieprzygotowane do tego procesu.

    Kwestia finansów samorządów, którym zostaną zabrane środki, które z tego tytułu stanowią ok. 10% budżetu samorządów, również nie wzrusza rządzących. Rząd nie pomyślał o pracownikach urzędów gminy, którzy zostali zatrudnieni i przyuczeni do obsługi tych programów, a którzy teraz po prostu stracą pracę. Rząd nie przejmuje się również pracownikami ZUS-u. Proponowane tą ustawą rozwiązania powinny służyć rodzinie. Jednak zapisy tej ustawy nie są dobre i nie wszyscy będą mogli z nich w pełni skorzystać. Mają one zmniejszyć niewątpliwie biurokrację i ograniczyć koszty.

    Główna zmiana będzie polegała na tym, że obsługa programu będzie powierzona Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Już dzisiaj wiemy, że jest to bardzo złe rozwiązanie i dla rodzin, i dla pracowników ZUS-u, którzy protestują, ponieważ są bardzo mocno obciążeni pracą za niewspółmierne wynagrodzenie. Pracownicy ZUS-u nie od dziś piszą do nas, posłów, petycje w tej sprawie. Te środki powinny być tak jak dotychczas dysponowane przez samorządy, które znają sytuację rodzin i mogą zweryfikować, czy kwota będzie wykorzystana na potrzeby dziecka. Z perspektywy odległego ZUS-u nie będzie to możliwe. Zabranie możliwości realizacji świadczenia wychowawczego 500+ wójtom, burmistrzom, prezydentom miast jest pozbawieniem samorządów znacznej części środków finansowych, a pracownicy tych samorządów mogą stracić pracę, tak jak już wspomniałam.

    Kontrowersyjny również w tej ustawie jest zapis zmieniający formułę składania wniosków tak, że będzie to możliwe jedynie przez Internet, a wypłata świadczeń może nastąpić tylko w formie bezgotówkowej na wskazane przez wnioskodawcę konto bankowe. Odejście od wypłaty w formie gotówkowej nie pozwoli wszystkim rodzicom, opiekunom na otrzymanie należnego wsparcia, bo zwyczajnie wciąż ok. 15% obywateli takiego konta nie posiada. To może wykluczyć grupę dzieci ze skorzystania z tego wsparcia.

    Wątpliwości budzi również efektywność badania przez ZUS przesłanek przysługiwania świadczenia, w szczególności wspólnego zamieszkania z dzieckiem i pozostawania dziecka pod opieką matki albo ojca. Gminy są bliżej rodziny i opiekunów niż ZUS. Ponadto to właśnie gminy części beneficjentów 500+ przyznają także świadczenia rodzinne, więc znają sytuację przynajmniej niektórych rodzin. ZUS takich informacji nie posiada i nigdy się nie pokusi o sprawdzenie, a ucierpią na tym właśnie dzieci. Kolejna grupa osób, w wypadku której potrzebne jest prowadzenie poszerzonego postępowania wyjaśniającego, to cudzoziemcy. Pytanie, jak z prowadzeniem takich postępowań wyjaśniających poradzi sobie ZUS.

    Klub Koalicja Polska - Polskie Stronnictwo Ludowe zagłosuje za przyjęciem ustawy pod warunkiem przyjęcia stosownych poprawek, które składam na ręce pana marszałka. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia