9. kadencja, 37. posiedzenie, 2. dzień (16-09-2021)
20. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o rządowym projekcie ustawy o wsparciu jednostek samorządu terytorialnego w związku z Programem Polski Ład (druki nr 1531 i 1576).
Poseł Urszula Nowogórska:
Bardzo dziękuję.
Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Koalicja Polska - PSL, Unia Europejskich Demokratów, Konserwatyści mam zaszczyt przedstawić po raz drugi stanowisko klubu w odniesieniu do projektu ustawy o wsparciu jednostek samorządu terytorialnego w związku z Programem Polski Ład pod zmienionym po dzisiejszym posiedzeniu komisji samorządu terytorialnego i komisji finansów tytułem: o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, druk sejmowy nr 1531 i druk komisyjny nr 1576.
Cel projektu określony w przedłożeniu podkreśla możliwość stworzenia jednostkom samorządu terytorialnego optymalnych warunków do prowadzenia przez nie gospodarki finansowej. To dumny zapis, ale stawia pod znakiem zapytania możliwość równego rozwoju dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego. Wiele korporacji samorządowych zgłasza poważne obawy związane z brakiem rekompensaty ubytków w dochodach bieżących i brakiem możliwości zwiększenia udziału w podatkach PIT i CIT. Rosnąca inflacja, rosnące ceny prądu, gazu, obciążenie nowymi zadaniami, za którymi w parze nie idzie rekompensata finansowa - to wszystko budzi w samorządach obawy dotyczące przyszłości ich rozwoju i możliwości podwyższenia jakości życia ich mieszkańców. Samorządy chcą realizować inwestycje, ale zastanawiają się, czy nawet subwencja inwestycyjna określona w projekcie ustawy, która będzie dochodem majątkowym, uzupełni ubytki we wpływach z podatku PIT, które są zmniejszeniem dochodów bieżących. Te obawy potęguje ponadto inny projekt ustawy, który zawiera się w druku nr 1532 i który dotyczy zmiany ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i prawnych. Według wyliczeń Ministerstwa Finansów na zmianach podatkowych określonych w Polskim Ładzie w ciągu 10 lat budżet centralny zyska ok. 27 mld zł, natomiast samorząd terytorialny straci ok. 1/4 dotychczasowych wpływów z tytułu udziału w podatku PIT. To stanowi kwotę ok. 150 mld zł. Potrzeba rekompensaty ubytków w latach 2019-2021 to kwota ok. 12,4 mld zł. Zatem wsparcie według projektu ustawy z druku nr 1531 o kwotę 47,6 mld jest zatem niewystarczające. Środowisko samorządowe od dawna domaga się zapewnienia udziału jednostkom samorządu terytorialnego wpływu w podatku VAT. Ponadto samorządy co roku do budżetu państwa wpłacają ok. 7,8 mld zł podatku od inwestycji, a przecież częściowo lub całkowicie mogłyby go odzyskiwać, wzmacniając tym samym swoje budżety i przeznaczając je na kolejne inwestycje, np. na budowę żłobków, przedszkoli i dróg.
Wysoka Izbo! Strach przed utratą przez samorządy płynności finansowej w przypadku, gdy nadwyżka operacyjna netto spadnie poniżej zera, i brakiem możliwości sfinansowania wydatków bieżących nie powinien budzić potępienia, tylko powinien mobilizować do wsparcia i podnoszenia aktywności inwestycyjnej, bo to procesy, które przecież pobudzają gospodarczo cały kraj. Zasada subsydialności i decentralizacji, samodzielności jednostek samorządu terytorialnego w decydowaniu o wykonywaniu własnych zadań i kształtowaniu rozwoju lokalnego i regionalnego przyświeca wszystkim, którzy rozumieją jak wielkim osiągnięciem demokratycznej transformacji jest budowanie zaufania społecznego, jak ważna jest fundamentalna rola samorządu w ustroju terytorialnym kraju.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Składamy poprawki w imieniu klubu. Będziemy obserwować bardzo bacznie, co się z nimi będzie działo. Pozwolę sobie tylko wspomnieć, że te poprawki będą dotyczyły art. 8. Chodzi o zwiększenie środków dla samorządów terytorialnych z budżetu państwa w kwocie 12,4 mld jako uzupełnienie subwencji ogólnej. Będą to także poprawki, które będą dotyczyły kwoty rocznego dochodu gminy, powiatu i województwa z tytułu udziału we wpływach w podatku dochodowym od osób fizycznych, który nie może być mniejszy niż w roku poprzedzającym rok bazowy.
Wysoka Izbo! Swoje stanowisko w sprawie tego projektu ustawy, pozwolicie państwo, wyrazimy w głosowaniu. Tak jak wspomniałam, będziemy bardzo bacznie obserwować, co z naszymi poprawkami będzie się działo. Jeżeli jest to możliwe, bardzo proszę o ich poparcie, ponieważ wielu ludzi na tej sali, panów posłów i pań posłanek, wywodzi się z samorządów. Wszyscy, którym na sercu leży dobro samorządów, powinni bardzo bacznie i z wielką troską pochylić się nad tymi poprawkami. Bardzo dziękuję, panie marszałku, a poprawki przekazuję do rąk własnych. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia