9. kadencja, 37. posiedzenie, 3. dzień (17-09-2021)

26. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (druk nr 1502).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ryszard Bartosik:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Kwestia dyrektywy. Chciałbym poinformować, że w Polsce od lipca 2017 r. obowiązują już przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi. Zgodnie z nimi zakazane jest nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej nabywcy względem dostawcy oraz dostawcy względem nabywcy.

    Organem właściwym w sprawach praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową jest prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Chciałbym wskazać, że ta ustawa działa w Polsce, nie funkcjonowała dotychczas w innych krajach Unii Europejskiej, w dużej mierze wykorzystuje i powiela zapisy dyrektywy.

    Nasze opóźnienie wynikało też z tego, że na etapie uzgodnień międzyministerialnych, opiniowania oraz konsultacji publicznych zgłoszonych zostało wiele uwag, które wymagały wnikliwej analizy i dokonania zmian w projekcie ustawy. Wydłużone również zostały konsultacje społeczne z uwagi na szerokie zainteresowanie przedsiębiorców projektowanymi przepisami. Przyjęte w naszym kraju rozwiązania systemowe, tj. oddzielne przepisy odnoszące się do relacji w łańcuchu dostaw produktów rolno-spożywczych i oddzielne przepisy w zakresie konkurencji, również wpłynęły na opóźnienie we wdrożeniu dyrektywy. Powstała bowiem konieczność skoordynowania prac nad projektem tej ustawy z projektem zmiany ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów dokonującej transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2019/1 z 11 grudnia 2018 r., co miało na celu nadanie organom ochrony konkurencji państw członkowskich uprawnień w celu skuteczniejszego egzekwowania prawa i zapewnienia należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego. Przepisy projektowanej ustawy mają zgodnie z dyrektywą, i to podkreślam, obowiązywać od 1 lipca - i tak się stanie.

    Regulacje w zakresie nieuczciwych praktyk handlowych są znane polskim podmiotom, a do momentu wejścia w życie przepisów projektu ustawy dostawcy produktów rolnych lub spożywczych są chronieni mocą obowiązującej dziś ustawy, przepisów zakazujących nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej. Podkreślam, że dyrektywa zobowiązuje nas do tego, aby ustawa weszła z dniem 1 listopada.

    Szanowni Państwo! Padło wiele pytań. Wiele dotyczyło tego zagadnienia, o którym powiedziałem przed chwilą. Były też pytania dotyczące braku zapłaty. Chcę tutaj powiedzieć, że ustawa, którą omawiamy, nad którą debatujemy, mówi o tym, że za produkty rolne łatwo psujące się odbiorca musi zapłacić w ciągu 30 dni, a za niepsujące się - w ciągu 60 dni. Ustawa, którą Wysokiemu Sejmowi przedstawiamy, to właśnie reguluje.

    Pytania dotyczące cen i wpływu ustawy na ceny. Szanowni Państwo! Właśnie ta kara, o której tutaj była mowa, dotycząca jednej sieci handlowej mówi o tym, że ustawa dotychczasowa była realizowana, a cena winna być swobodnie negocjowana.

    Ta kwestia dotyczyła rabatów. Jedna z sieci handlowych została ukarana, więc ustawa w tym zakresie funkcjonuje i to jest najlepszy dowód na jej pozytywne działanie.

    Kwestie zmowy cenowej są w obrębie działania i funkcjonowania Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. I tylko w ten sposób, na mocy obowiązującego prawa, zmowę cenową należy zgłaszać. Urząd, jeśli znajdzie do tego podstawy, będzie odpowiednio reagował.

    Były też pytania dotyczące przepakowywania towarów. To też jest jedna z praktyk, które są nieuczciwe, niemniej nie dotyczy to zakresu tej ustawy. Nad tym czuwa Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych i są kary za tego typu praktyki.

    Szanowni Państwo! Chciałbym też wskazać, że nasze prawodawstwo wprowadziło obowiązek umów pisemnych, co jest bardzo istotne, przepisami innej ustawy. Dzięki temu Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ma możliwość sprawdzania tych umów, weryfikowania ich. Nie we wszystkich krajach jest taki obowiązek. U nas kontroluje to również Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. To jest też ważny krok naprzód, to, że już w roku 2006 taka ustawa weszła w życie. Obowiązek sporządzania umowy na piśmie umożliwia analizowanie umów i eliminację tego typu praktyk.

    Oczywiście będziemy szeroko informować rolników o nowej, wprowadzonej ustawie. Pewna wiedza na ten temat już jest, bo cały czas mówimy o tym, że nasza krajowa ustawa obowiązywała i rolnicy o tym wiedzą, ale poprzez agendy rządowe będziemy o tej ustawie mówić, będziemy informować o jej zapisach.

    Było też pytanie niedotyczące tej ustawy, o rynki zagraniczne, szanowni państwo, i o sprzedaż naszych towarów poza granice naszego kraju. Sytuacja w tym zakresie z roku na rok się poprawia. Firmy działają na rynkach zagranicznych, eksportujemy nasze produkty mleczne, naszą wołowinę, inne towary i bilans handlowy naszego kraju jest na naszą korzyść. Chcę też powiedzieć, że funkcjonują rolni radcy handlowi w wielu krajach świata i poprzez ich działanie ministerstwo rolnictwa promuje dobrą polską żywność. Promujemy ją też na różnego rodzaju targach. Jak państwo wiedzą, z tym w ostatnim czasie były problemy ze względu na pandemię COVID-u, ale ta pandemia spowodowała też, że eksport naszych towarów na rynki unijne i pozaunijne znacznie wzrósł.

    Było pytanie dotyczące ukarania jednej sieci handlowej, też o to, czy ta kara wpłynęła. Z informacji, jakie posiadam, wynika, że decyzja jeszcze nie jest uprawomocniona, jest to na etapie procesu sądowego. Gdy ten proces się zakończy, ta kara będzie musiała wpłynąć.

    Była też mowa o umowach, które zawierane są przez niektóre cukrownie, cukrownie niemieckie. Jako ministerstwo podniesiemy ten problem, aby Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przyjrzał się tej sprawie.

    Szanowni Państwo! Tych nieuczciwych praktyk, o których mówiliśmy, jest 16. Jak mówiłem, 10 to są praktyki całkowicie zakazane, sześć jest dozwolonych, ale pod warunkiem, że zostaną one przed ich stosowaniem jasno, jednoznacznie uzgodnione w umowie między nabywcą i dostawcą. I to jest jeden z najważniejszych zapisów w tejże ustawie. Będziemy o tym szeroko informować rolników, ale także handlowców. Dzięki temu, że umowy w Polsce muszą być sporządzane w formie pisemnej, tak jak już wcześniej mówiłem, mamy możliwość ich weryfikacji, a także wkraczania z urzędu tam, gdzie te nieprawidłowości są widoczne.

    Liczę na merytoryczną pracę nad tą ustawą i dziękuję państwu za wszystkie pytania i uwagi. Dziękuję bardzo, panie marszałku. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia