9. kadencja, 37. posiedzenie, 3. dzień (17-09-2021)

28. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1503).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Aktywów Państwowych Artur Soboń:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Postaram się zachować jakiś balans, ponieważ nie chcę rozczarować pana marszałka, ciągnąc ten czas maksymalnie, a jednocześnie chciałbym jednak odpowiedzieć na wszystkie pytania.

    Zacznę od tego, że chcę podziękować wszystkim kołom i klubom za to, że będziemy wspólnie nad tą ustawą pracować, i od razu powiedzieć, odpowiadając na jedno z pytań, że ona jest naprawdę oczekiwana przez górników. Oczywiście mogę powiedzieć, o jakie jednostki chodzi. Chodzi o Jastrzębie i o kopalnię Pokój. Mogę też przedstawić panu, szkoda tutaj na to czasu, dokładne wyliczenia, jakie grupy pracowników obejmie ta ustawa. Nie jest prawdą, i pan poseł Gadowski o tym doskonale wie, iż jesteśmy uzależnieni od rosyjskiego węgla. Nie jest też prawdą, iż polska energetyka z tego rosyjskiego węgla korzysta. Nie jest prawdą, iż Jastrzębska Spółka Węglowa jest warta zero złotych, bo gdyby spojrzeć na oceny ze strony inwestorów, obiektywną ocenę Giełdy Papierów Wartościowych, to przez ostatni rok wzrosła o 180%, 108%, przepraszam, z niespełna 15 zł za akcję do ponad 50 zł za akcję. BGG nie jest na giełdzie.

    Jeśli chodzi o rozwiązania systemowe, to jesteśmy w sytuacji, w której dzisiaj nowelizujemy jeden instrument pomocowy - i właśnie na tym polega rozwiązanie systemowe. Nie da się tego zrobić w jednej ustawie. Tę drugą ustawę, tak jak mówiłem, musimy notyfikować.

    Wyjaśnienie dla pana posła Koniecznego: uśmiechałem się do posła Janusza Kowalskiego z tego powodu, że mamy tu rozbieżność. To znaczy obaj, i to padało tutaj w wielu wypowiedziach, zgadzamy się z tym - byłoby absurdalne, gdyby ktoś przyznał, że jest inaczej - że ponad 60 euro za prawo do emisji wpływa na cenę prądu. Natomiast nie zgadzamy się co do kierunku, w którym polska energetyka powinna zmierzać. Chcę powiedzieć, że wszystkie centrale związkowe i wszystkie związki górnicze podpisały umowę społeczną. Nie ma żadnych lepszych ani gorszych związków. Nie ma żadnych mniej lub bardziej odpowiedzialnych przewodniczących tych związków. Wszyscy jesteśmy odpowiedzialni dzisiaj za przyszłość tego jakże ważnego - i historycznie, i obecnie - sektora polskiej gospodarki.

    Walczymy dzisiaj o swoje interesy w Komisji Europejskiej. Ja także jestem w to zaangażowany, aby ten proces prenotyfikacji, a wreszcie notyfikacji przeprowadzić. Mogę oczywiście dzisiaj - mam tutaj planszę - pokazać, jak wyglądają obecnie ceny, hurtowe ceny energii w Unii Europejskiej. Wy też to wiecie, że te ceny dzisiaj w Polsce, choć bardzo wysokie, tak jak powiedziałem, są jednymi z najniższych w Europie. Dwa dni temu do było 120 euro w Polsce, ale na przykład 143 u naszych południowych czy zachodnich sąsiadów. W krajach Beneluksu - 145, W Hiszpanii - 146...

    (Poseł Krzysztof Gadowski: Ale ile oni zarabiają.)

    ...we Włoszech - 153, we Francji - 153, a w Wielkie Brytanii - 416 euro! Więc naprawdę to nie jest dzisiaj sytuacja, która jest jakąś polską specyfiką i też o tym doskonale wiecie.

    Jeśli chodzi o duże pieniądze, bo przechodzę do odpowiedzi na konkretne pytania, to pan poseł Kasprzak pytał - nie ma pana posła - o jakie pieniądze chodzi. Od 2015 r. to jest 4676 mln na 17 jednostek.

    Pan poseł Suchoń pytał o prywatne kopalnie. Żadna z prywatnych kopalni z tego, co mi wiadomo, nie jest dzisiaj w procesie likwidacji. Przypomnę, że ten instrument nie jest programem dobrowolnych odejść, tylko programem wsparcia osłonowego dla pracowników, których kopalnie są likwidowane. W Polsce węgiel się wydobywał. W ubiegłym roku to było ponad 54 mln ton węgla, więc w tej sprawie pan poseł Suchoń powinien jednak spojrzeć najpierw na statystyki.

    PEP - odpowiadając posłowi Żukowi - jest rzeczywiście strategią do roku 2040, ale pokazuje również, co jest planowane po roku 40. Zgoda, że ta perspektywa jest dłuższa, choć horyzont czasowy został zdefiniowany w sposób, powiedziałbym, racjonalny.

    Będąc ostatnimi czasy stosunkowo często na Śląsku - zwracam się do pani poseł Zielińskiej - skądinąd wiem, co znaczy słowo ˝ciulani˝. Chcę, aby pani przekazała panu Marcinowi, iż system od samego początku, także dzisiaj, jest konstruowany w ten sposób, że jeśli pracownik jest pracodawcy potrzebny, to to miejsce pracy zostaje utrzymane. Zawsze jest to za zgodą dyrektora kopalni, za zgodą spółki. To oznacza, że pan Marcin jest po prostu potrzebny w tej firmie i życzymy mu długich lat pracy. Tam gdzie będzie zgoda pracodawcy i zostaną spełnione warunki skorzystania z ustawy, tam pracownicy z tej ustawy będą mogli skorzystać.

    Odpowiadając na pytania i pana posła Tomaszewskiego, i pana posła Nowaka, wyjaśnię, że rzeczywiście węgiel brunatny będzie obecny w umowie społecznej dla elektroenergetyki i górnictwa węgla brunatnego. 1 września rozpoczęliśmy ze stroną społeczną rozmowy w tym zakresie. Mam nadzieję, że w ciągu najbliższych miesięcy zostaną zakończone wypracowaniem wspólnego porozumienia i że będziemy mogli jasno powiedzieć... Nie chcę dzisiaj przesądzać, jak dokładnie te rozwiązania osłonowe w przypadku górników węgla brunatnego będą wyglądały, ale mogę zapewnić, że jeśli będą ustawowe, to oczywiście będą miały powszechny charakter. Jeśli będą częścią NABE, to będą miały charakter wsparcia dla tych spółek, które są dzisiaj spółkami Skarbu Państwa.

    Co do mojej obietnicy dotyczącej rozwiązania kwestii ZUS-u, to chciałbym jej dotrzymać. W najbliższych dniach, tygodniach zostanie państwu przekazany projekt ustawy, który będzie odpowiednio to definiował - tak aby ZUS nie miał żadnej wątpliwości.

    Odpowiadam pani poseł Malik, w jaki sposób rząd przygotowuje się do propozycji Komisji Europejskiej ˝Fit for 55˝. Kompleksowo oceniamy skalę wpływu tej strategii na polski rynek i na konieczność dostosowania do niej polskich ustaw. Przypomnę, że póki co jest to propozycja Komisji, więc pozostajemy tutaj w dialogu.

    Zgadzam się w jednym z panem posłem Gadowskim - że patologią jest sytuacja, w której pracownik otrzymuje odprawy i wraca z powrotem do sektora, ponownie jako pracownik. Tego typu sytuacja nie powinna mieć miejsca i przy okazji tej ustawy będziemy o tym rozmawiali w komisji. Przygotowaliśmy odpowiednie mechanizmy.

    Nie zgadzam się z panem posłem Wieczorkiem, choć szanuję jego doświadczenie w zakresie energetyki, że dobrym pomysłem byłoby włączenie, nazwijmy to, zakładów nawęglania do Narodowej Agencji Bezpieczeństwa Energetycznego, czyli de facto do podmiotu, w którym będą zgrupowane wszystkie aktywa wytwórcze węglowe, kopalnie węgla kamiennego, i który będzie prowadził swoją działalność wytwórczą - ze względu na specyfikę i rodzaj pomocy publicznej, jaki możemy uruchomić. Moim zdaniem będzie bardziej korzystne, jeśli to będzie odrębny podmiot.

    Szkody górnicze, zwracam się do pana posła Wesołego, to jest w sumie limit ponad 600 mln zł, więc proszę zapewnić mieszkańców, iż na ten cel środków z budżetu państwa nie zabraknie.

    Pan poseł Matusiak pyta mnie, czy mogę liczyć na opozycję. Ja bym, choć rozczaruję pana posła, chciał liczyć na opozycję i chciałbym, abyśmy tę ustawę przyjęli jednomyślnie. Ale zobaczymy, jak będzie.

    Rzeczywiście bardzo często, w szczególności w Parlamencie Europejskim, możemy liczyć wyłącznie na to, iż opozycja zamyka oczy na sytuację rynkową, jaka jest w Polsce, bo ona jest niestety inna niż w innych państwach Unii Europejskiej, bo wciąż 3/4 energii produkujemy z węgla.

    Zwracam się do pani poseł Nykiel. Też bym nie chciał wkraczać w kompetencje innych resortów, ale mogę oczywiście potwierdzić, że ministerstwo klimatu pracuje nad rozwiązaniami dla odbiorcy wrażliwego. Chcemy, aby żaden obywatel, Polak, który jest w trudnej sytuacji materialnej, nie odczuwał wzrostu cen energii. Oczywiście Fundusz Modernizacyjny pozwoli na wykorzystanie środków z ETS, a straty w sektorze do połowy tego roku to ponad 1900 mln zł.

    Pani poseł Kwiecień pytała mnie o to, w jaki sposób należy uregulować kwestie importu węgla. Zgoda, nie tylko jest kwestia wspólnego rynku, ponieważ to jest oczywiście granica Unii Europejskiej, a nie wyłącznie granica Polski, ale jest także kwestia Światowej Organizacji Handlu i innych reguł wymiany handlowej, w które Polska jest wpisana, choć ten import oczywiście maleje. Jeszcze raz powtórzę: jest to skierowane do ciepłowni i do odbiorców indywidualnych, a nie do polskiej energetyki. Chciałbym, żeby państwo już tego przynajmniej tutaj, w tej Izbie nie powtarzali.

    Pani poseł Pępek pytała mnie o program transformacji Śląska. Nie jest to dzisiaj przedmiotem ustawy, ale równocześnie pracujemy i nad lokalnymi, i nad krajowymi planami sprawiedliwej transformacji. Chcemy realizować projekty, które będą ten proces transformacji wspierały. Ministerstwo rozwoju przygotowało, ja przygotowałem po części w umowie społecznej wspólnie z Agencją Rozwoju Przemysłu program dla branży okołogórniczej. Można się zapoznać z ramowym kierunkami. Natomiast ministerstwo rozwoju taki program przygotowuje i zgoda, że on jest oczywiście konieczny, abyśmy mówili o całości sektora, tym bardziej że potencjał w sektorze okołogórniczym jest potencjałem, który moim zdaniem można wykorzystać dla energetyki np. obszarowej czy dla innych projektów, które mogą realizować te spółki.

    Pani poseł Krzywonos mówiła o 2 latach, roku itd. Jeśli spełniony jest warunek roku stażu i jest likwidowany majątek, oczywiście można skorzystać z tej ustawy.

    Co do Polskiej Grupy Energetycznej i Polskiej Grupy Górniczej - tutaj zwracam się do pani poseł Rosy - to nie tyle jest sąd, ile jest dobre narzędzie do tego, aby wypracowywać porozumienie. I takie porozumienie pomiędzy PGE a PGG zostało wypracowane właśnie przed Prokuratorią Generalną.

    Wypowiedź pana posła Sterczewskiego o roku 2030 uważam za nieodpowiedzialną, bo kompletnie oderwaną od kwestii społecznych i bezpieczeństwa energetycznego Polski. Natomiast całkowicie nieprawdziwa jest sugestia, jakobyśmy nie wspierali odnawialnych źródeł energii. Cała polityka energetyczna państwa jest właśnie po to, aby na koniec tego okresu, który zaprogramowaliśmy, w podstawie była energetyka atomowa, a odnawialne źródła energii były głównym źródłem energii, którym będzie zasilana polska energetyka.

    Pani poseł Chmiel pytała mnie o energetykę wiatrową. To jest dzisiaj część polityki energetycznej państwa. Myślę, że jako posłanka z Pomorza szczególnie kibicuje temu, aby udała się energetyka wiatrowa na Bałtyku, gdzie jest w tym zakresie gigantyczny potencjał, ale zgoda, że onshore również powinien być częścią polityki energetycznej państwa. Ministerstwo rozwoju myśli nad rozwiązaniami, które by ułatwiały tego typu inwestycje.

    A do pani poseł Czernow zwracam się, potwierdzając, że to jest kwestia równoległa - to już zresztą któryś raz mówię - transformacja samego regionu a kwestia ograniczania produkcji węgla, bo są takie miejsca, w których te skutki ograniczania produkcji węgla będą szczególnie dotkliwe społecznie. Stąd też w umowie społecznej są rozdziały, które wskazują i na kierunki przyszłego rozwoju, i na pewne instrumenty.

    Tutaj strona społeczna wykazuje się dużą odpowiedzialnością, przekazując nam projekt ustawy o Funduszu Transformacji Śląska. Dziękuję panu przewodniczącemu Dominikowi Kolorzowi za to, że taki projekt przygotował. Dzisiaj jako rząd pracujemy nad tym projektem, tak aby ten projekt mógł trafić do Wysokiej Izby jako jeden z instrumentów wsparcia, nad którym pracujemy wspólnie jako strona społeczna, samorządy, gminy górnicze, organizacje, które nas w tym zakresie wspierają, i wreszcie, mam również nadzieję, jako cała Izba, bo to nie jest kwestia tej czy innej opcji politycznej, ale to jest kwestia przyszłości państwa polskiego, przyszłości polskiego sektora energetyki, a koniec końców przyszłości budowy konkurencyjnej polskiej gospodarki, a myślę, że to powinno być coś, co nas łączy. Bardzo dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia