9. kadencja, 37. posiedzenie, 3. dzień (17-09-2021)

23. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym (druk nr 1509).

Poseł Katarzyna Kotula:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Minister! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu parlamentarnego Lewicy wobec projektu ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym.

    W uzasadnieniu projektu, które rozpoczyna się od peanów na własną cześć, piszecie, że polityka prorodzinna należy do najważniejszych obszarów działania rządu. W rzeczywistości wasza polityka oparta jest na łatwych i szybkich rozwiązaniach w postaci bezpośrednich transferów finansowych. Nie idzie za tym niestety nic więcej. Z całą pewnością nie ma to nic wspólnego z prawdziwą polityką prorodzinną ani z budową państwa dobrobytu, na którym podobno tak bardzo wam zależy. Państwo dobrobytu nie opiera się jedynie na transferach socjalnych, tylko na kompleksowych rozwiązaniach, które w obszarze wsparcia rodziny chronią także tych najbardziej tego wsparcia potrzebujących. I w tym obszarze, niestety, zawiedliście na całej linii.

    Tymczasem zamiast naprawiać system usług publicznych, który ma m.in. wpierać kobiety, ludzi młodych i młode rodziny, wolicie dać pieniądze tak, żeby ci, którzy chcą zakładać rodziny, kupili te usługi na rynku. Skoro nie ma dentystów, a czas oczekiwania do lekarza specjalisty jest absurdalnie długi, to obywatele nie mają innego wyjścia jak tylko zapłacić za prywatną wizytę. To samo dotyczy edukacji i wielu innych obszarów usług publicznych, które de facto sprywatyzowaliście.

    W efekcie te pieniądze wcale nie trafią do dzieci. Rodzice będą musieli je wydać na usługi publiczne, które teoretycznie mają zagwarantowane w konstytucji jako darmowe. Pieniądze z transferów pozwalają w jakiejś części zapłacić prywatnie za wszystko to, czego nie dostarcza państwo, chociaż tak naprawdę powinno. Rodzinny kapitał opiekuńczy ma być kolejną już odpowiedzią rządu na pogłębiający się w Polsce problem demograficzny. Nowe świadczenie ma zachęcić Polki do rodzenia dzieci.

    Mamy dramatyczną sytuację, jeśli chodzi o demografię. Wiemy o tym wszyscy. W zeszłym roku umarło najwięcej obywateli od czasów II wojny światowej, urodziło się za to najmniej obywateli od 2005 r. Niestety jesteście bezradni w obliczu tego problemu i nie potraficie wypracować dobrych i skutecznych rozwiązań. Wszyscy dobrze wiemy, że Polska jest w środku zapaści, bo Polki nie chcą rodzić. Takie są fakty. Nie miejmy jednak złudzeń. Ani dobrze oceniany przez Lewicę program 500+, ani te propozycje nie zwiększą dzietności. Recepta na to jest bardzo prosta i chętnie ją państwu przedstawię. Wysokiej jakości usługi publiczne, dobra przyjazna szkoła, mieszkanie, na które stać młodych ludzi zakładających rodziny, dobrze finansowana ochrona zdrowia...

    (Poseł Joanna Borowiak: To wszystko robimy.)

    ...stabilna praca za godną płacę i prawo do decydowania o własnym zdrowiu i życiu.

    Doświadczenia innych państw pokazują wyraźnie, że tam, gdzie kobiety mają wybór, pełnię praw reprodukcyjnych, gwarancję dobrych usług publicznych oraz wsparcie od państwa, dzietność rośnie. W Polsce pod waszymi rządami jest jednak odwrotnie. Chcecie kontrolować kobiety, gorzej u was ze wsparciem.

    Kapitał opiekuńczy to oczywiście krok w dobrą stronę i Lewica będzie go popierać, ale już przykład 500+ pokazał, że dodatkowe pieniądze niestety nie przekładają się na wzrost dzietności. To są dane Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej. Rząd powinien o tym wiedzieć, pani minister zna je najlepiej. Kobiety to nie automaty, że wrzucisz żeton czy pieniążek, a zaczną rodzić. I nie zmieni tego wprowadzony przez was rękami Julii Przyłębskiej zakaz aborcji.

    Nie zmusicie Polek do rodzenia dzieci. Ani zakazem, ani bezpośrednimi transferami socjalnymi.

    (Poseł Joanna Borowiak: Ale co pani w ogóle mówi?)

    A może zamiast nieudolnie zmuszać do rodzenia te kobiety, które rodzić nie chcą, wesprzyjcie realnie te, które rodzić chcą. Przekonajcie je, że warto rodzić i wychowywać dzieci, bo państwo zagwarantuje im wsparcie.

    I jeszcze jedna rzecz. Potraficie wytykać zaniechania innym, ale sami, pomimo że rządzicie już 6 lat, nie zrealizowaliście całej listy pustych, jak się okazuje, obietnic, w tym tych najważniejszych, dotyczących wsparcia osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunek. I jak tu wierzyć w waszą politykę prorodzinną? Nowy system orzecznictwa utknął w szufladach ministerstwa. Strategia deinstytucjonalizacji wypracowana przez środowisko osób z niepełnosprawnościami została wyrzucona do kosza. Zakaz pracy przy pobieraniu świadczeń pielęgnacyjnych - utrzymany. Jest tego cała lista. Brak ustawowych rozwiązań w zakresie opieki wytchnieniowej. Brak finansowania dla środowiskowych domów pomocy typu D. Matki EWK pozostawione same sobie bez dodatkowego finansowania pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2014 r. Opiekunowie pozostający na skandalicznie niskim zasiłku w wysokości 620 zł. Brak asystentów osób z niepełnosprawnościami. Mogłabym wymieniać dłużej, ale nie pozwala na to limit czasu.

    Tak wygląda wasza polityka prorodzinna w praktyce. A przecież realizacja właśnie tych obietnic to prawdziwy rodzinny kapitał opiekuńczy. I nie tłumaczcie, że macie jeszcze czas, bo rządzicie już 6 lat. Dofinasowanie obniżenia dopłaty za pobyt dziecka w żłobku. Hm. Po co ludziom te pieniądze od was, skoro nie będą mieli gdzie posłać swojego dziecka? Ta propozycja nie spowoduje, że w gminach, w których do tej pory nie było żadnego żłobka, taka placówka nagle powstanie, bo wciąż prawie połowa gmin w Polsce nie ma dostępu do placówek opieki nad dziećmi do lat 3. Gdyby naprawdę zależało wam na dobrych rozwiązaniach w opiece żłobkowej (Dzwonek), finansowalibyście tworzenie nowych żłobków przez gminy albo zapewnilibyście dostęp do opiekunów dziennych.

    Tak, to krok w dobrą stronę. Dlatego Lewica poprze ten projekt. Mamy pełną świadomość jego słabości, ale jesteśmy przekonani, że lepsze coś niż nic. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia