9. kadencja, 38. posiedzenie, 1. dzień (29-09-2021)

1. i 2. punkt porządku dziennego:

   1. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy budżetowej na rok 2021 (druki nr 1585 i 1585-A).
   2. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (druk nr 1586).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Sebastian Skuza:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Niniejszym chciałbym przedstawić państwu projekt ustawy o zmianie ustawy budżetowej na rok 2021.

    Pierwotny projekt ustawy budżetowej na rok 2021 opracowany został w połowie ubiegłego roku, tj. w warunkach wysokiej niepewności nie tylko w odniesieniu do przewidywanych tendencji w gospodarce w roku bieżącym, ale także co do ówczesnej sytuacji makroekonomicznej i oczekiwanych trendów w kolejnych kwartałach roku 2020. Niebywale trudno było przewidywać wtedy ostateczną skalę i strukturę załamania aktywności gospodarczej spowodowanego wybuchem pandemii COVID. Tym samym utrudniało to przewidywanie wysokości realnego produktu krajowego brutto w drugiej połowie 2020 r., zwłaszcza że dużą niewiadomą był dalszy przebieg pandemii. Ta duża niepewność przełożyła się na bardzo ostrożnościowe przygotowywanie prognoz, zwłaszcza w odniesieniu do dynamiki aktywności gospodarczej w roku 2020. Jednakże wyniki gospodarki w drugiej połowie 2020 r. oraz w pierwszej połowie 2021 r., m.in. dzięki silniejszemu wsparciu ze strony polityki fiskalnej, okazały się dużo lepsze od oczekiwań, i to pomimo tego, że w tym okresie wystąpiły kolejne dwie fale pandemii, które przejściowo prowadziły do wzmacniania obostrzeń administracyjnych nakierowanych na ograniczenie rozprzestrzeniania się pandemii. W IV kwartale 2020 r. spadek PKB wyniósł kwartał do kwartału 0,3%, ale już w I kwartale 2021 r. gospodarka kwartał do kwartału zwiększyła się o 1,3%. Dziś już wiemy, że tylko w I półroczu 2021 r. PKB uległ zwiększeniu w ujęciu realnym o 5% rok do roku. Przewiduje się, że w całym roku 2021 PKB w ujęciu realnym wzrośnie o 4,9% wobec wzrostu w wysokości 4% planowanego w projekcie ustawy budżetowej i ustawie budżetowej na rok 2021.

    Przedstawiona sytuacja makroekonomiczna w roku bieżącym jest zdecydowanie korzystniejsza z punktu widzenia procesu gromadzenia dochodów budżetowych. Pozytywny wpływ ożywienia gospodarczego jest szczególnie widoczny w dochodach podatkowych. Ta kategoria dochodów budżetu państwa może być ostatecznie wyższa nawet o 55,7 mld zł, czyli o ponad 15%, od pierwotnie zaplanowanych kwot. W świetle powyższego, mając na uwadze lepszą od zakładanej sytuację makroekonomiczną w Polsce oraz zwiększone dochody budżetowe, kluczową kwestią jest to, aby nasza polityka budżetowa mogła posłużyć również jako narzędzie do dalszego wspierania i stymulowania wzrostu gospodarczego.

    Podstawowe wielkości w nowelizacji budżetu państwa na rok bieżący przedstawiałyby się następująco. Po wejściu w życie nowelizacji, którą niniejszym przedstawiam, prognozowane łączne dochody budżetu państwa w roku 2021 wyniosłyby 483 mld zł, tj. o 78,5 mld zł więcej, niż przewidywano w pierwotnej ustawie budżetowej. Warto podkreślić, że dochody podatkowe w bieżącym roku mogą wynieść nawet 424,8 mld zł. Oprócz dochodów podatkowych wyższe będą również dochody z aukcji CO₂. Wyższa była również wpłata z zysku NBP, jak również dywidendy. Uzyskane zwiększone dochody państwa planuje się wykorzystać nie tylko na istotne zmniejszenie planowanej w ustawie budżetowej maksymalnej wysokości deficytu, ale także na zwiększenie nakładów w ramach poszczególnych obszarów wydatkowych. Dlatego też ustalony w projekcie nowelizacji ustawy budżetowej limit wydatków państwa na rok 2021 wynosi 523,5 mld zł, co oznacza, że będzie wyższy od zaplanowanego w pierwotnej ustawie budżetowej o przeszło 36,7 mld zł.

    Jakie byłyby główne grupy wydatków w nowelizacji ustawy budżetowej? To przede wszystkim wsparcie jednostek samorządu terytorialnego w realizacji zadań własnych jako element całościowego mechanizmu stabilizacji i wzmacniania finansów jednostek samorządu terytorialnego w związku z realizacją programu Polski Ład; zwiększenie nakładów na wsparcie samorządów w realizacji inwestycji przede wszystkim na drogach gminnych i powiatowych, skierowanie dodatkowych środków na rozwój nowoczesnych i ekologicznych form kolei i transportu; dodatkowe środki na kontynuację procesu modernizacji i zwiększenia zdolności operacyjnych Sił Zbrojnych, na bieżące funkcjonowanie oraz na zadania inwestycyjne jednostek organizacyjnych Policji, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej; przekazanie dodatkowych środków na fundusz motywacyjny dla pracowników sfery budżetowej; dodatkowe wsparcie dla osób niepełnosprawnych poprzez zasilenie RARS oraz PFRON; zwiększenie środków dla instytucji szkolnictwa wyższego i nauki na realizację zadań inwestycyjnych; zwiększenie wydatków na finansowanie zadań w zakresie kultury, rolnictwa czy też górnictwa węgla kamiennego. W przedkładanym projekcie ustalono, że deficyt na dzień 31 grudnia 2021 r. wyniósłby nie więcej niż 40,5 mld zł, czyli aż o 41,8 mld zł mniej w stosunku do ustawy budżetowej na rok 2021.

    Szanowni Państwo! Mając na uwadze aktualną sytuację makroekonomiczną, a także możliwe negatywne dla gospodarki konsekwencje wciąż trwającej pandemii COVID, Rada Ministrów zdecydowała o przyjęciu projektu nowelizacji tegorocznego budżetu. To umożliwiłoby zapewnienie dodatkowych środków finansowych m.in. na zadania proinwestycyjne i rozwojowe, tak aby dalej stymulować gospodarkę i łagodzić negatywne skutki pandemii.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Na dzisiejszym posiedzeniu wraz z projektem nowelizacji ustawy budżetowej i autopoprawką rozpatrywany będzie również projekt tzw. ustawy okołobudżetowej. Główne rozwiązania zawarte w omawianym projekcie dotyczą zmian w zakresie wynagrodzeń w jednostkach sektora finansów publicznych. W miejsce instytucjonalnego utrzymania poziomu wynagrodzeń proponuje się wprowadzenie mechanizmu umożliwiającego zwiększenie wynagrodzeń po uzyskaniu zgody ministra lub innego organu nadzorującego oraz zgody ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

    W ustawie okołobudżetowej przewiduje się również utworzenie dodatkowego 6-procentowego funduszu motywacyjnego dla pracowników jednostek budżetowych. Tu muszę powiedzieć, że w roku 2021 nie był planowany tzw. 3-procentowy fundusz nagród i właśnie te działania w pewien sposób rekompensują to, co nie było pracownikom przyznane ze względu na bardzo ostrożnościowe podejście na początku tego roku w ustawie budżetowej. Trzeba również nawiązać do sytuacji z roku 2020, gdy decyzjami administracyjnymi były blokowane środki, w tym środki na wynagrodzenia.

    W projekcie ustawy proponuje się również rozwiązania, które realizują zapowiedzi rządu w obszarze jednostek samorządu terytorialnego i ich zadań inwestycyjnych. Dotyczy to głównie wsparcia jednostek samorządu terytorialnego dodatkowymi środkami w wysokości 4 mld zł, chodzi niejako o subwencję inwestycyjną na zadania związane z wodociągami i kanalizacją. Tak więc oprócz 8 mld zł, o których już tu, na tej sali, miałem zaszczyt informować przy okazji omawiania ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, jednostki samorządu terytorialnego w bieżącym roku otrzymałby 4 mld zł na zadania inwestycyjne w obszarze wodociągów i kanalizacji.

    W celu pobudzenia i dalszego utrzymywania dynamicznego rozwoju gospodarczego kraju i poprawy stanu sieci drogowej, także lokalnej infrastruktury, zasadne jest również zwiększenie strumienia środków z budżetu państwa do rządowego funduszu dróg.

    Jednym z priorytetów rządu jest polityka prorodzinna, a w jej ramach - działania na rzecz rozwoju systemu opieki nad dziećmi w wieku do 3 lat, w tym poprzez program ˝Maluch+˝. Proponuje się zatem wydłużenie do dnia 30 listopada 2022 r. terminu wykorzystania wydatków ponoszonych ze środków Funduszu Pracy na program ˝Maluch+˝.

    W projekcie przewidziano również dodatkowe wsparcie z budżetu państwa funduszy celowych oraz innych jednostek w celu realizacji zadań z zakresu ochrony zdrowia, bezpieczeństwa publicznego, ochrony przeciwpożarowej, obrony narodowej, opieki nad zabytkami, a także inicjatyw na rzecz osób niepełnosprawnych. Dodatkowo przewiduje się wsparcie zarządców infrastruktury kolejowej w zakresie utrzymania remontów infrastruktury kolejowej oraz inwestycji kapitałowych. Wsparcie w zakresie realizacji procesów inwestycyjnych otrzymałyby również dzięki ustawie okołobudżetowej i samym zapisom ustawy budżetowej uczelnie oraz instytuty działające w Sieci Badawczej Łukasiewicz.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mając na uwadze przedstawione zapisy projektu ustawy budżetowej, autopoprawki oraz ustawy okołobudżetowej, zwracam się do Wysokiej Izby o przyjęcie ich w proponowanym brzmieniu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia