9. kadencja, 38. posiedzenie, 2. dzień (30-09-2021)

19. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Gospodarki i Rozwoju oraz Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o rządowym projekcie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (druki nr 1502 i 1594).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ryszard Bartosik:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałbym podziękować wszystkim klubom parlamentarnym, państwu posłom za wstępne poparcie tej ustawy. Takie deklaracje tutaj padały. Dziękuję za wcześniejszą pracę nad tą ustawą.

    Jak wiemy, projekt ustawy ma na celu wdrożenie do krajowego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego. Chcę raz jeszcze podkreślić, że w naszym kraju od 2017 r. obowiązują przepisy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi. Polska jako jeden z pierwszych krajów członkowskich wprowadziła takie przepisy, zanim zostały przyjęte regulacje na szczeblu unijnym. W stosunku do obecnie obowiązujących przepisów w wyniku rozszerzenia definicji produktów rolnych i spożywczych, będą mogły również być badane relacje dotyczące skupu m.in. pasz, żywych zwierząt, nasion i owoców oleistych. Przypomnę, że zmianie uległa również definicja nabywcy, którym może być również organ publiczny.

    W projekcie zdefiniowano 16 praktyk nieuczciwych, 10 praktyk, które są bezwzględnie zakazane, sześć praktyk, które są dozwolone, pod warunkiem że zostały one przez strony przed ich stosowaniem jasno i jednoznacznie uzgodnione, czyli dotyczą one ustaleń pomiędzy nabywcą i dostawcą.

    Szanowni Państwo! W wielu państwa wypowiedziach padała kwestia opóźnień związanych z przyjęciem i implementacją przepisów unijnych. Raz jeszcze podkreślę, że w Polsce od 2017 r. obowiązują takie przepisy. Wprowadzamy dyrektywę, rozszerzamy tę ustawę bardziej niż dyrektywa. Dyrektywa zakłada przyjęcie krajowych rozwiązań do dnia 1 maja 2021 r. Niemniej jednak pragnę poinformować, że ta ustawa w Polsce już działa. Opóźnienie wynika z tego, że na etapie uzgodnień międzyresortowych, opiniowania oraz konsultacji publicznych zgłoszonych zostało wiele uwag, które wymagały wnikliwej analizy i dokonania zmian w projekcie ustawy.

    Wydłużone zostały konsultacje społeczne z uwagi na szerokie zainteresowanie przedsiębiorców projektowanymi przepisami. Przyjęte w naszym kraju rozwiązania systemowe, tzn. oddzielne przepisy odnoszące się do relacji w łańcuchu dostaw produktów rolno-spożywczych i oddzielne przepisy w zakresie konkurencji, również wpłynęły na opóźnienie we wdrożeniu dyrektywy. Powstawała bowiem konieczność skoordynowania prac nad projektem tej ustawy z pracami nad projektem zmiany ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów dokonującej transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2019/1 z dnia 11 grudnia 2018 r. mającej na celu nadanie organom ochrony konkurencji państw członkowskich uprawnień w celu skuteczniejszego egzekwowania prawa i zapewnienia należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

    Regulacje w zakresie nieuczciwych praktyk handlowych są znane, a do momentu wejścia w życie przepisów projektu ustawy dostawcy produktów rolnych lub spożywczych są chronieni przecież mocą obowiązujących przepisów zakazujących nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej. Przepisy projektowanej ustawy mają obowiązywać zgodnie z dyrektywą od dnia 1 listopada i wszystko wskazuje na to, że ten termin zostanie dochowany.

    Wśród pytań były te dotyczące tego, że mamy brak działań dla drobnych dostawców. Szanowni państwo, w naszym kraju obowiązek zawierania umów na dostarczanie produktów rolnych jest wpisany w przepisy prawa. Umowa taka musi zawierać istotne elementy, m.in. cenę, terminy zapłaty. Kontrole umów przeprowadza KOWR, a stosunek jej negocjacji badany jest przez UOKiK.

    Jeden z panów posłów pytał o odpowiedź naszego kraju dotyczącą uwag Komisji Europejskiej. Taka odpowiedź została skierowana i będzie dostarczona panu posłowi do wglądu. Chcę tylko podkreślić, że nie jesteśmy jedynym krajem, który nie wprowadził takiej dyrektywy, i powtórzyć, że przepisy mają obowiązywać od 1 listopada.

    Jeśli chodzi o umocnienie UOKiK-u, to działania w tym zakresie prezes instytucji realizuje już od 2017 r. Utworzona została komórka w UOKiK-u, która jest dedykowana działaniom w zakresie przewagi kontraktowej. Prezes podejmuje odpowiednie działania mające na celu zapewnienie stosownych zasobów kadrowych do realizacji swoich kompetencji i działania w tym zakresie są przez urząd wykonywane.

    Były powtarzające się pytania w związku z terminem przyjęcia ustawy, o czym już mówiłem.

    Jeden z panów posłów pytał, jakie ministerstwo planuje programy i projekty celem zabezpieczenia rolników w przypadku dostarczania produktów w przyszłości. Proponujemy, aby w krajowym programie odbudowy były zaprojektowane przede wszystkim środki, tj. ponad 1 mld euro. Będą interwencje skierowane do podmiotów łańcucha żywnościowego, sektora rolno-spożywczego, w tym do rolników. Ten 1 mld euro, ogólnie rzecz ujmując, zostanie przeznaczony na przetwórstwo, na centra dystrybucyjno-logistyczne, redystrybucję żywności, tworzenie miejsc dla bezpośredniej sprzedaży produktów rolno-spożywczych. Obecnie jesteśmy w trakcie konsultowania i tworzenia szczegółowych elementów w tym zakresie i rozmawiamy o tym z reprezentantami sektora.

    Były pytania o rabaty dystrybucyjne. Nie mamy wiedzy, ile podmiotów wystąpiło na drogę sądową przeciwko takim decyzjom. Nie ma takiego obowiązku, abyśmy taki rejestr prowadzili, niemniej jednak nowa ustawa daje prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów możliwość wspierania rolników w sprawach sądowych w tym zakresie.

    Było też pytanie, czy te rozwiązania wpłyną na lepsze funkcjonowanie rynku i zapewnią relację między producentem rolnym a odbiorcą towarów. Aby warunki współpracy były odpowiednie, podmioty powinny działać na równych prawach. Ustawa zapewnia to, aby one tak działały.

    Szanowni Państwo! Wysoki Sejmie! Kontrole w zakresie nieuczciwych praktyk przeprowadza prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Te kontrole są prowadzone. Natomiast minister rolnictwa nie ma do tego uprawnień, nie ma uprawnień do przeprowadzania kontroli. Były też pytania, czy są informacje dotyczące przeprowadzonych kontroli. Decyzją prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów są one publikowane na stronie urzędu. Są to informacje publiczne.

    Szanowni Państwo! Jak mówiłem na wstępie, ustawa w naszym kraju funkcjonuje. Jej wprowadzenie poprzez implementację przepisów unijnych wprowadza pewne zmiany, ale uczestnicy rynku są przyzwyczajeni do tego rodzaju rozwiązań i przepisów. Rozszerzamy je jeszcze. Żywię nadzieję, że wpłyną one na lepsze stosunki między dostawcami, między odbiorcami, że umożliwią Urzędowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów kontrolowanie zawierania tych umów, czy są one zgodne z prawem, że wpłynie to bardziej korzystnie na działanie na rynku.

    Wszystkim państwu dziękuję za ogólne poparcie tej ustawy i proszę o jej przyjęcie. Bardzo dziękuję za uwagę. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia