9. kadencja, 38. posiedzenie, 3. dzień (01-10-2021)
32. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1569).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji i Nauki Wojciech Murdzek:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szczególny stan pandemii objawił jedną bardzo ważną rzecz - albo wzmocnił ten przekaz - bo obserwowaliśmy, że łatwiej wybudować szpital i wyposażyć go, niż odpowiedzieć na pytanie o lekarzy. Rzeczywiście liczba lekarzy ewidentnie musi być zwiększona, a wiemy, że ze względu na proces inercji trzeba uwzględnić okres nie tylko studiów, ale i całego procesu uzyskiwania specjalizacji. Praktycznie to jest poziom 12 lat, a więc to, co dzisiaj inicjujemy, da owoce po długim okresie.
Oczywiście działań związanych z zachęcaniem do poprawy jakości kształcenia, wprowadzania nowych technologii w zakresie kształcenia, otwierania kolejnych kierunków, zmian dotyczących limitów jest długa lista. Nie są one podejmowane teraz, w związku z pandemią, ale ten proces trwa. Trwają też dyskusje o uatrakcyjnieniu zawodu. Jednym z rozwiązań jest większe otwarcie i stworzenie szerszych możliwości kształcenia lekarzy, ale z uwzględnieniem ogromnej troski o to - i to chciałbym podkreślić - żeby to myślenie o sprawach ilościowych nie zaowocowało jakąkolwiek liberalizacją albo zmniejszeniem tej troski o jakość kształcenia, bo to oczywiście musi iść w parze.
W związku z tym zmieniamy przepisy ustawy z roku 2018, która warunkowała sposób uczenia w dyscyplinach związanych z naukami medycznymi. Jak państwo się wczytacie w tę ustawę z 2018 r., dostrzeżecie, że proces troski o sposób kształcenia był już w niej uwzględniony, ale wtedy zakładaliśmy, że po styczniu 2023 r., zgodnie z art. 53, pozwolenie na utworzenie studiów będzie mogła uzyskać uczelnia, która posiada kategorię naukową A+, A lub B+ w zakresie dyscypliny nauk medycznych lub nauk o zdrowiu. To pokazuje, że był w tym procesie myślenia wyznaczony pewien próg: co zrobić po styczniu 2023 r. w zakresie procesu kształcenia.
Natomiast zapisy ustawy zmieniamy w taki sposób, że tworzymy dwie przestrzenie czasowe. Do 31 grudnia 2022 r. będzie możliwość, na mocy tej nowelizacji ustawy, utworzenia studiów na kierunkach lekarskim lub lekarsko-dentystycznym przez uczelnię, która według stanu na dzień złożenia wniosku o pozwolenie na utworzenie tych studiów spełnia alternatywnie dwa warunki: po pierwsze, posiada uprawnienia do nadawania stopnia doktora w dyscyplinie nauk medycznych lub w dyscyplinie nauki o zdrowiu, czyli bardziej klasyczne podejście, po drugie: prowadzi studia na co najmniej jednym kierunku przygotowującym do wykonywania zawodów medycznych.
Są uczelnie o bardzo bogatej, dobrej jakościowo pracy, jeśli chodzi o np. kształcenie pielęgniarek, i takie uczelnie ten warunek spełniają, czyli kształcą na kierunku przygotowującym do zawodów medycznych. Ale muszą spełniać też i drugi warunek: prowadzić badania naukowe w dyscyplinie nauki medyczne lub dyscyplinie nauki o zdrowiu, realizowane przez nauczycieli akademickich zatrudnionych w danej uczelni, która jest podstawowym miejscem pracy. A więc ta kadra nie może być przypadkowo zaproszona do współpracy. Wymóg jest taki w tym zakresie, aby minimum 75% kadry zatrudnionej w uczelni stanowiła kadra zatrudniona w niej jako w podstawowym miejscu pracy.
Oczywiście nie ma mowy o jakichkolwiek liberalizacjach, jeśli chodzi o standardy kształcenia na kierunkach lekarskich. Nad tymi procesami czuwa Polska Komisja Akredytacyjna. Chciałbym poinformować, że jesteśmy w trakcie procesu i jest już zgoda - czekamy na dokumenty - na akredytację dla PKA, jeśli chodzi o stronę amerykańską. Jeśli państwo to śledziliście, to była taka sytuacja, że mieliśmy akredytację, ale nadaną przez Amerykanów. Teraz idziemy krok dalej i uzyskujemy - praktycznie cały proces się zakończył - akredytację dla PKA, czyli uznanie, że PKA jest właśnie tym strażnikiem jakości i będzie mogła te kierunki lekarskie pod względem jakościowym kontrolować.
Druga przestrzeń czasowa dotyczy okresu po styczniu 2023 r. W myśl przedstawionego projektu pozwolenie będzie mogła uzyskać uczelnia, która według stanu na dzień złożenia wniosku posiada kategorię naukową A+, A lub B+ w dyscyplinie nauki medyczne lub dyscyplinie nauki o zdrowiu albo prowadzi studia na co najmniej jednym kierunku przygotowującym do wykonywania zawodów, o których mowa w art. 68, i posiada minimalnie kategorię naukową C w dyscyplinie nauki medyczne lub w dyscyplinie nauki o zdrowiu. To są główne założenia, jeśli chodzi o tę przestrzeń właśnie dania większych możliwości kształcenia na kierunkach lekarskich, ale z troską o jakość.
W kontekście całego projektu jeszcze warto zwrócić uwagę, że pojawiają się też rozstrzygnięcia, w zasadzie korygujemy pewne zapisy, jeśli chodzi o łatwość i zmniejszenie biurokracji dla studentów starających się o stypendia. Tam nie ma istotnych nowych rozwiązań, które by na nowo definiowały cały proces, natomiast w relacjach z komercyjnymi bankami choćby ten proces udowadniania, że jest się studentem, był skomplikowany, wymagał właśnie dodatkowych papierów, też analiz banków.
Po konsultacjach z bankami, ze środowiskiem studentów wprowadzamy też taką możliwość, żeby w tym pewnym ograniczonym aspekcie, zakresie banki mogły korzystać z naszego systemu POL-on i po prostu już nie musiały męczyć studentów, bo sami są w stanie to sprawdzić. I tu jest parę rozwiązań takich wręcz technicznych, które nie zmieniają istoty, natomiast zmniejszają biurokrację i wprowadzają rozwiązania właśnie takie bardziej przyjazne. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia