9. kadencja, 39. posiedzenie, 1. dzień (13-10-2021)
2. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (druki nr 1588 i 1645).
Poseł Aleksander Miszalski:
Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Koalicji Obywatelskiej co do projektu ustawy.
Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2020 r. w Polsce zostało zebranych 13 mln t odpadów komunalnych. To wzrost względem roku poprzedniego o 3%; w 2010 r. było 10 mln t takich odpadów. Niestety ten wzrost jest coroczny, a stopień odzysku to na ten moment 59%, z tego 27% to recykling, 12% to biologiczne przetwarzanie, 20% przekształcanie termiczne, a niestety reszta, czyli 41%, zalega na 1700 ha składowisk rozsianych po całej Polsce. W 2025 r. według przepisów unijnych mamy osiągnąć poziom recyklingu wynoszący 55%. Owszem, zmiana przepisów z 2021 r., pewne nowe metody obliczania, dodanie do tego bioodpadów czy tekstyliów trochę ułatwiają osiągnięcie tego celu statystycznego, ale nie stanowią o realizacji celu najważniejszego, czyli celu środowiskowego, ochrony naszego środowiska. Do tego są potrzebne konkretne ustawy, konkretne działania.
Niestety ta ustawa to jedynie kosmetyczne zmiany. To są zmiany definicji, to są zmiany celów, ale to nie są realne, kompleksowe zmiany systemu gospodarowania odpadami. Zresztą wiadomo, z czego to wynika - to jest dostosowanie się do czterech dyrektyw, które zostały znowelizowane w połowie 2018 r. A więc taki jest cel ustawy, ale świata ona nie zbawi. Co więcej, trochę czasu, bo 3 lata, zajęło też dostosowanie się do tych dyrektyw i to są 3 lata stracone.
Niestety w zakresie recyklingu jesteśmy w Europie w ogonie stawki. Na pewno to widzicie, bo to podkreślacie. To cieszy. Mówicie też o konieczności chociażby napisania ustawy o rozszerzonej odpowiedzialności producenckiej czy też ustawy o systemie kaucyjnym. Tak że zauważacie problem, ale czy na pewno traktujecie go poważnie, panie ministrze? Bo w 2019 r. ponoć rozpoczęliście prace nad ustawą o rozszerzonej odpowiedzialności producenckiej, a później słychać o niej tylko wtedy, gdy słyszymy o nowych terminach, w których się nią w końcu zajmiemy, czyli 2020 r., 2021 r. I kwartał 2022 r. to najnowszy termin, ale ja bym się z panem ministrem założył, bo może to pana i zespół trochę też zmotywuje do pracy, że nie będzie to też I kwartał 2022 r. Jeśli będzie, to oczywiście super. Przyjmuje pan taki zakład?
(Głos z sali: Już pan przegrał, bo jest akurat już w podpisie.)
To super, to się bardzo cieszę.
Dodatkowo gminy, samorządy zgłaszają też inny problem, to, że komunalna gospodarka odpadami powinna być traktowana jako holistyczny system, czyli utrzymanie czystości w gminach, ustawa o odpadach, wszystkie te nowelizacje, tymczasem niestety tak się nie dzieje. Te ustawy często są procedowane, poprawiane nie kompleksowo, tylko osobno.
Natomiast wracając do projektu. Wymieniacie tam różnego rodzaju zachęty do stosowania hierarchii postępowania z odpadami, m.in. jest na liście tych instrumentów darowizna środków spożywczych i odpadów spożywczych. To dobrze, ale czemu nie rozszerzamy tego również np. na elektroniczne produkty, które też można by przekazywać?
Mam jeszcze parę krótkich pytań odnośnie do tych innych instrumentów, m.in. chodzi o opłaty za składowanie i spalanie odpadów. Czy ich wzrost nie będzie wpływać na wzrost ceny odbioru odpadów? Zmniejszenie ilości odpadów mieszanych - jak chcielibyście to osiągnąć? Jakie to konkretnie miałyby być systemy umożliwiające to zmniejszanie? System zwrotu kaucji i inne środki zachęcające do wydajnego zbierania zużytych produktów. I to też super, bo to działa w wielu krajach Europy, ale u nas tylko to zapowiadacie i cały czas to nie działa. Czemu? Należyte planowanie inwestycji w infrastrukturę gospodarowania odpadami, w tym z wykorzystaniem funduszy unijnych. Więc pytanie: Czy jakieś błędy zostały popełnione w kwestii dotychczasowego planowania? Czy ministerstwo je dostrzega?
I ostatnia rzecz, o którą chciałbym zapytać, to zrównoważone zamówienia publiczne zachęcające do lepszego gospodarowania odpadami i wykorzystania produktów i materiałów pochodzących z recyklingu.
Panie Ministrze! Rok temu pytałem rząd o program dla szkół. To jest program unijny, program, w którym dostarcza się dzieciom owoce, warzywa, komponenty mleczne, w sumie 300 mln porcji, i często bez sensu niestety opakowane plastikiem. Pytałem, postulowałem, by rząd zmienił sposób opakowania tych komponentów owocowo-warzywnych na bardziej ekologiczne i przyjazne dla środowiska. I wie pan, panie ministrze, jaką dostałem odpowiedź? Że nie, ponieważ kosztowałoby to więcej. (Dzwonek) A więc zalecałbym wdrożenie tego punktu przede wszystkim w innych ministerstwach i przekonywanie ich do stosowania tej zachęty.
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Oczywiście Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska poprze tę ustawę, natomiast zachęcamy do bardziej zdecydowanych i konkretnych działań w zakresie gospodarki odpadami. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia