9. kadencja, 39. posiedzenie, 1. dzień (13-10-2021)

3. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1633).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Ireneusz Zyska:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie i Panowie Posłowie! Mam zaszczyt zaprezentować stanowisko Rady Ministrów wobec projektu ustawy o zmianie ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr 1633.

    Rynek transportu na świecie ulega dynamicznym zmianom. Stoimy w obliczu rewolucji, która zmieni nasze myślenie o środkach transportu i paliwach wykorzystywanych w tym sektorze. W coraz większym stopniu będziemy używać niskoemisyjnych paliw alternatywnych, w tym energii elektrycznej i wodoru. W efekcie będziemy oddychać lepszym powietrzem. Ograniczymy liczbę zachorowań na choroby układu oddechowego, układu krążenia oraz dołożymy cegiełkę do zatrzymania zmian klimatycznych. Osiągniemy to przez ograniczenie emisji szkodliwych substancji emitowanych z pojazdów samochodowych takich jak tlenki azotu NO_x, cząstki stałe, pyły zawieszone oraz ograniczenie emisji dwutlenku węgla.

    Rozwój elektromobilności jest korzystny również dla rozwoju innowacyjnego przemysłu. Warte podkreślenia jest to, że polska pozycja w Unii Europejskiej, jeśli chodzi o eksport autobusów elektrycznych, wyraźnie się umocniła. Poziom globalnego eksportu wzrósł z 10% w 2017 r. do blisko 50% w roku 2020. Tym samym Polska stała się największym eksporterem autobusów elektrycznych w Unii Europejskiej. Wyprzedziliśmy Belgię, która odpowiada za 36% unijnego eksportu w tym sektorze.

    Największym producentem autobusów elektrycznych w Polsce jest firma Solaris, która dotychczas pozyskała zamówienia na ponad 1 tys. pojazdów elektrycznych. Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego w 2020 r. polscy producenci dostarczyli do zagranicznych odbiorców autobusy elektryczne o wartości ok. 220 mln euro, co oznacza wzrost o ponad 50%, licząc rok do roku.

    Polska ma szansę stać się również europejskim hubem, jeśli chodzi o produkcję akumulatorów do samochodów elektrycznych. Zapotrzebowanie na baterie w Europie będzie w najbliższych latach gwałtowanie rosnąć. Analitycy rynku szacują, że w 2025 r. wyniesie ono ok. 300 GWh, w roku 2030 już 700 GWh, a w roku 2035 ponad 1300 GWh. Kilka dużych koreańskich firm zdecydowało się ulokować swoje fabryki w naszym kraju. Może nie będę wymieniał ich nazw, ale, szanowni państwo, są to przedsięwzięcia o łącznej wartości ponad 7 mld zł.

    Warto wspomnieć o fabryce LG Chem pod Wrocławiem, która obecnie zatrudnia ponad 10 tys. osób. Po osiągnięciu w najbliższym czasie docelowej mocy produkcyjnej, która ma wynieść 100 GWh, będzie to jeden z największych zakładów produkujących baterie do samochodów elektrycznych na świecie.

    Polski rząd, rząd pana premiera Mateusza Morawieckiego stwarza najlepsze warunki do inwestowania w naszym kraju m.in. dla branż z obszaru elektromobilności, autobusów elektrycznych, ale także przemysłu bateryjnego. Dzięki tym inwestycjom w roku 2020 Polska była największym eksporterem akumulatorów litowo-jonowych spośród państw Unii Europejskiej. Wartość eksportu wyniosła blisko 4 mld euro, co stanowiło 1,7% ogólnej wartości polskiego eksportu. W porównaniu z rokiem 2019 eksport zwiększył się o prawie 2 mld euro, co było największym rocznym wzrostem sprzedaży zagranicznej pojedynczej pozycji w statystyce polskiego handlu zagranicznego.

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W Polsce od roku 2018 obowiązuje ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych, która reguluje zasady funkcjonowania rynku oraz wyznacza cele do osiągnięcia. W związku z ciągłym rozwojem elektromobilności w Polsce i na świecie konieczna jest modyfikacja i uzupełnienie obowiązujących przepisów.

    Celem zmian jest stworzenie jak najlepszych regulacji dla rozwoju elektromobilności - zarówno dla samych obywateli, jak i dla rynków, dla przedsiębiorców, którzy rozwijają tę branżę.

    W związku z tym projekt nowelizacji ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych, który mam zaszczyt przedstawiać Wysokiej Izbie, obejmuje zmianę zasad dotyczących ustanawiania stref czystego transportu, możliwość ich utworzenia na terenie wszystkich gmin oraz określenia indywidualnych uprawnień do wjazdu. Strefy będą tworzone na mocy uchwały rady gminy, która będzie określała zasady ich funkcjonowania. Tak więc decyzje o utworzeniu strefy czystego transportu, jak również określeniu zasad jej funkcjonowania, korzystania z niej, a także wyłączeń poszczególnych osób, podmiotów, instytucji w zakresie korzystania z danej strefy podejmuje rada gminy w trybie podjętej uchwały.

    Proponujemy nowe rozwiązania dotyczące limitu amortyzacji pojazdów spalinowych oraz niskoemisyjnych, wprowadzenie stałej stawki amortyzacji dla pojazdów napędzanych wodorem na poziomie 225 tys. zł - obecnie limit dla pojazdów elektrycznych również wynosi 225 tys. zł - ponadto obniżenie limitu amortyzacji dla pojazdów emitujących więcej niż 50 g/km CO₂ od 1 stycznia 2026 r. z obecnych 150 tys. zł do 100 tys. zł. Dajemy, Wysoka Izbo, bardzo długie vacatio legis, 5 lat, tak aby wszyscy, którzy używają pojazdów z silnikiem konwencjonalnym dla celów prowadzonej działalności gospodarczej, mogli podjąć decyzję, zaplanować zakup samochodu, który jest nisko- bądź zeroemisyjny.

    Ponadto proponujemy wprowadzenie definicji i przepisów umożliwiających rozwój gospodarki wodorowej, definicji stacji tankowania wodoru, zaprojektowanie przepisów regulujących funkcjonowanie infrastruktury do tankowania wodoru, ułatwienie instalacji w budynkach wielorodzinnych punktów ładowania pojazdów elektrycznych, implementację do polskiego prawa dyrektywy nr 1161 z 2019 r. w sprawie promowania ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów transportu. Przepisy mają na celu zwiększenie udziału pojazdów nisko- i zeroemisyjnych w prowadzonych postępowaniach przetargowych. Implementujemy też do polskiego porządku prawnego dyrektywę nr 944 z 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej. Przepisy zakazują posiadania przez operatorów systemu dystrybucji energii elektrycznej elektroenergetycznych stacji ładowania pojazdów ze względu na ich uprzywilejowaną pozycję. Skutkuje to zniesieniem mechanizmu interwencyjnego przewidzianego w ustawie, zgodnie z którym OSD miały budować stacje ładowania pojazdów w wybranych miastach w Polsce. Ponadto implementujemy do polskiego prawa dyrektywę nr 844 z 2018 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Przepisy te określają obowiązek instalacji punktów ładowania oraz kanałów na przewody i kable elektryczne w projektowanych i remontowanych budynkach. Chodzi oczywiście o instalacje do ładowania pojazdów elektrycznych.

    Projekt nowelizacji został poddany szerokim konsultacjom społecznym. Zgłoszonych zostało wiele uwag zarówno ze strony obywateli, jak i urzędów państwowych. Mogę z czystym sumieniem powiedzieć, że przedstawiony projekt w sposób wyważony ujmuje wszystkie przedstawione postulaty, starając się pogodzić często sprzeczne interesy. Chciałbym w tym miejscu też bardzo serdecznie podziękować organizacjom pozarządowym, stowarzyszeniom skupiającym interesariuszy z branży elektromobilności, ale także organizacjom, których działaniem przewodnim jest troska o jakość, o czyste powietrze w Polsce, za znakomitą współpracę, za wiele rozmów, konsultacji w trybie urzędowym, ale także w trybie bezpośrednim - spotkania w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, które dały w efekcie doskonałe brzmienie tego projektu ustawy.

    Nowelizacja jest kolejnym punktem w procesie realizacji konsekwentnej polityki wsparcia prowadzonej przez rząd w zakresie rozwoju elektromobilności w Polsce. Stabilne wpływy finansowe pozwoliły na uruchomienie przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej dwóch programów, programu ˝Zielony transport publiczny˝ adresowanego do jednostek samorządu terytorialnego, który to program dofinansowuje zakup autobusów z napędem elektrycznym i z napędem wodorowym oraz infrastruktury do ładowania i tankowania tych pojazdów, oraz programu ˝Mój elektryk˝ dedykowanego zarówno dla osób fizycznych, dla odbiorców indywidualnych, jak i dla firm, dla instytucji, w którym zostało zaprojektowane dofinansowanie do zakupu samochodów elektrycznych.

    W styczniu 2021 r. przeprowadzony został nabór wniosków o dofinansowanie z programu priorytetowego Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ˝Zielony transport publiczny˝, którego budżet wynosił 1100 mln zł, a środki mogą zostać przeznaczone na zakup zeroemisyjnego taboru oraz infrastruktury do ładowania bądź też tankowania wodorem tych pojazdów. Dodatkowo udostępniono 200 mln zł w ramach tego programu na pożyczki dla jednostek samorządu terytorialnego, pożyczki niskooprocentowane, które mogą stanowić uzupełnienie finansowania danego projektu. Nabór cieszył się ogromnym zainteresowaniem i został zamknięty, uwaga, po 14 dniach od jego uruchomienia w związku z wyczerpaniem środków. To pokazuje też, że zarówno program, jak i działania podejmowane systemowo przez rząd spotykają się z akceptacją samorządów, spotykają się z akceptacją beneficjentów. Oczywiście pracujemy nad kontynuacją tego programu, który będzie realizowany w dalszej kolejności. Aktualnie Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej już ogłosił drugą fazę tego programu. Budżet tej fazy wynosi 1 mld zł z przeznaczeniem na dotacje oraz 200 mln zł z przeznaczeniem na pożyczki. Nabór wniosków jest prowadzony w trybie konkursowym od 1 września do 20 grudnia 2021 r. To właśnie w tej chwili polskie gminy, polscy samorządowcy w trosce o jakość obsługi transportowej w swoich miastach, w swoich gminach składają wnioski do programu ˝Zielony transport publiczny˝.

    Innym programem, o którym wspomniałem, jest ˝Mój elektryk˝. Obecnie skierowany jest do osób fizycznych. Mając na uwadze, że to przedsiębiorcy nabywają większość nowych pojazdów w Polsce, w niedługim czasie uruchomione zostaną nabory skierowane również do przedsiębiorców. Chcę powiedzieć, że to nie wynika z jakiegoś opóźnienia czy też zwłoki po stronie ministerstwa bądź też narodowego funduszu, a jedynie z niezbędnej i obowiązkowej notyfikacji przepisów o pomocy publicznej, w przypadku której w tej chwili jesteśmy w fazie końcowych uzgodnień z Komisją Europejską.

    Należy zaznaczyć, że głównym sposobem nabywania pojazdów przez przedsiębiorców jest leasing, dlatego też program ˝Mój elektryk˝, oprócz wsparcia dotyczącego nabycia, obecnie realizuje również dopłaty do tzw. leasingowych opłat, co spotyka się z dużym zainteresowaniem i akceptacją ze strony przedsiębiorców. Dofinansowanie dostępne będzie również dla jednostek samorządu terytorialnego, stowarzyszeń, rolników i związków wyznaniowych. Budżet programu wynosi 500 mln zł.

    Kolejne 800 mln zł w ramach Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zostanie przeznaczone na wsparcie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych. Aktualnie oczekujemy na zgodę Komisji Europejskiej na udzielenie wsparcia, czyli akceptację warunków pomocy publicznej. Łącznie środki, jakie zostaną przeznaczone na rozwój elektromobilności, to 3800 mln zł w ciągu najbliższych kilku lat.

    Na koniec chciałbym podkreślić, że celem projektu nowelizacji ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych jest przyspieszenie rozwoju elektromobilności oraz całego sektora transportu zero- i niskoemisyjnego w Polsce. Zaproponowane przepisy są pozytywnie oceniane przez samych przedsiębiorców działających w tym sektorze, ale także, jak wcześniej wspomniałem, przez organizacje okołobiznesowe, organizacje pozarządowe, skupiające interesariuszy rynku, ale również organizacje, których główną troską i obszarem aktywności jest działanie na rzecz poprawy jakości powietrza w Polsce.

    Samorządowcy oczekują wprowadzenia przepisów dotyczących stref czystego transportu i zapowiadają ich wprowadzenie w swoich miastach. Dlatego naszym wspólnym celem jest jak najsprawniejsze procedowanie nad tym projektem na etapie prac w parlamencie.

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Panie i Panowie Posłowie! Uprzejmie proszę o przyjęcie przedmiotowego projektu ustawy. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia