9. kadencja, 39. posiedzenie, 2. dzień (14-10-2021)

16. i 17. punkt porządku dziennego:

   16. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy budżetowej na rok 2022 (druk nr 1624).
   17. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (druk nr 1630).

Poseł Ryszard Galla:

    Dziękuję.

    Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Na obecnym posiedzeniu Sejmu rozpoczynamy procedowanie nad rządowym projektem ustawy budżetowej na 2022 r. Myślę, że przez wiele tygodni w komisjach, także na posiedzeniu plenarnym, będziemy wpływać na końcowy kształt tego dokumentu. Mam nadzieję, że ten efekt będzie zadawalający dla nas wszystkich, a przede wszystkim dla naszych obywateli, ponieważ budżet będzie jednak dotyczył różnych obszarów naszego codziennego życia.

    Dlatego też chciałbym się odnieść do kilku kwestii ujętych w tym budżecie, a zacznę od tematu pierwszego, jakim jest samorząd, jakim są samorządy. Tutaj pan przewodniczący Szlachta zacytował wielkie kwoty, miliardy złotych, które trafiają do samorządów, w tym także w ramach subwencji oświatowej, a ja od wielu lat sygnalizuję z tej mównicy coraz trudniejszą sytuację finansową samorządów. Budżety samorządów, szczególnie w małych gminach, są coraz gorsze. Często bywa tak, że samorządy zastanawiają się nad tym, co zrobić, czy wprowadzać program naprawczy, bo tak sugerują regionalne izby obrachunkowe. To świadczy o tym, że koszty bieżącego utrzymania gmin wzrastają, a brakuje środków po stronie dochodowej. Muszę tutaj przytoczyć także tę sytuację, która miała miejsce na początku października, kiedy to podejmowaliśmy nowelizację dwóch ustaw, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, tzw. Polski Ład. Wiemy o tym, że w związku z tymi ustawami nastąpi także znaczące obniżenie dochodów czy też udziału we wpływach z PIT-u czy CIT-u, a szczególnie PIT-u, który dotyczy samorządów gminnych, bo przecież wprowadzenie tej 30-tysięcznej ulgi od podatku na pewno będzie także odczuwane w budżetach gmin.

    Chciałbym podać przykład co do tej subwencji oświatowej, o której mówił tutaj pan przewodniczący Szlachta, przykład małej gminy. Gmina, która dostaje ponad 5 mln zł subwencji oświatowej, musi prawie 4 mln zł dołożyć, żeby tę oświatę utrzymać. Więc to są naprawdę bardzo trudne sytuacje, które powodują, że często w tych gminach brakuje środków na inwestycje, na prace rozwojowe, nawet jeśli są dotowane czy mogą być dotowane ze środków unijnych, bo przecież trzeba wnieść wkład własny. Dlatego też chciałbym zapytać, panie ministrze, bo w rozmowach z państwa pracownikami dowiedziałem się, że będą te kwestie uwzględniane. Pytanie: W jakim stopniu? Próbowaliśmy w mojej gminie policzyć to sobie i okazuje się, że wcale nie będzie tak różowo, nie będzie wzrostu bądź też utrzymania sytuacji z obecnego roku, a wręcz będzie gorzej.

    Drugim obszarem, do którego chciałbym się odnieść - to już może jest bardziej optymistyczne - jest część 43: Wyznania religijne i mniejszości narodowe. Chodzi szczególnie o kwoty, które są dedykowane mniejszościom narodowym. Jak państwo wiecie, wywodzę się z tego środowiska. Widzę tutaj pozytywną sytuację, panie przewodniczący Kowalczyk; myślę, że ten głos mój z mównicy miał jednak jakiś wpływ na to, bo mamy wzrost o ponad 2 mln zł. Jest to bardzo optymistyczne, za to chciałbym szczególnie podziękować ministerstwu, bo myślę, że to jednak następuje kosztem wydatków w samym ministerstwie. Mam nadzieję, że ten przykład, że to będzie powtarzane także w latach następnych. Za to wszystko dziękuję.

    Następnym obszarem, o którym także wielokrotnie mówiłem, są budżety wojewodów w częściach dotyczących ochrony zabytków i środki na utrzymanie urzędów konserwatorów zabytków. W tym obszarze widzimy także pewną poprawę, niemniej chciałbym zwrócić ponownie uwagę na duże dysproporcje pomiędzy województwami.

    Proszę państwa, te dysproporcje sięgają nawet kilkunastu milionów złotych. Podam przykład: najmniejszy budżet obejmuje kwotę niespełna 4 mln, a największy - ponad 15,5 mln. Myślę, że warto byłoby jednak pochylić się nad kryteriami, jeśli w ogóle te kryteria występują. Widzę, że pan przewodniczący już dyskutuje z byłym wojewodą.

    Panie wojewodo, mogę powiedzieć z pełnym przekonaniem, że tam nie ma żadnych kryteriów, jest tylko i wyłącznie zaszłość historyczna, która powoduje, że ten, kto miał duży budżet, ma jeszcze większy, a ten, kto miał mały, ma w dalszym ciągu mały. Dlatego chciałbym zaapelować, żeby jednak wrócić do tej sprawy i spróbować te kwestie zweryfikować, ponieważ potrzeby w tych urzędach są bardzo duże. Wymagania są stawiane przez konserwatorów zabytków, a tak naprawdę niewielu konserwatorów zabytków ma wystarczającą ilość środków, aby można było te zadania realizować.

    Kolejny temat dotyczy części 22: Gospodarka wodna. (Dzwonek) Szanowni państwo, chciałbym zwrócić uwagę na sposób wydatkowania tych środków w kontekście kontroli NIK-u, która została przeprowadzona przed laty, jak również obecnych informacji, które pojawiają się w mediach, dotyczących funkcjonowania przedsiębiorstwa Wody Polskie. Proszę zwrócić na to uwagę. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia