9. kadencja, 39. posiedzenie, 2. dzień (14-10-2021)

16. i 17. punkt porządku dziennego:

   16. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy budżetowej na rok 2022 (druk nr 1624).
   17. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (druk nr 1630).

Poseł Czesław Siekierski:

    Pani Marszałek! Szanowni Państwo! Omawianie budżetu 2022 r. trzeba dokonywać, wychodząc od analizy sytuacji roku 2020, roku 2021, a odnosić go do sytuacji wyjściowej roku 2019, bo przecież to okres pandemii miał istotny wpływ na sytuację minionych 2 lat i obecnego roku, stąd była analiza i były nowelizacje budżetu i w 2020 r., i w 2021 r. Oczywiście to wpływ pandemii, ale odpowiedzią na to były także inne działania, które znacznie ułatwiły sytuację, choćby to, że Unia Europejska zdjęła ograniczenia związane z regułą wydatkową, które w przeszłości w sposób istotny dyscyplinowały budżet. Wyjątkowo poluzowane zostały zasady polityki pieniężnej, fiskalnej, co objawia się skalą wzrastającego zadłużenia, w części uzasadnionego. Uruchomione zostały kolejne tarcze pomocowe, które wprawdzie pomogły wielu firmom, utrzymały zatrudnienie, ale przełożyło się to też na wzrost zadłużenia. Należy wspomnieć, że różne było rozdysponowanie środków z tarcz pomocowych, nie zawsze trafiały tam, gdzie powinny trafiać.

    A więc następuje rozmontowywanie reguł fiskalnych, pogłębia się nieprzejrzystość finansów publicznych. Recesja, która nas dotknęła, okazała się płytsza, niż wcześniej zakładano. Mamy widoczne, choć chcę podkreślić, że ono jest okresowe, chwilowe, takie po-COVID-owe odbicie w gospodarce, które daje złudzenie, powtarzam, złudzenie, że finanse publiczne nie są w złym stanie. Myślę, że to było przyczyną pewnych prognoz, m.in. wzrostu dochodów, dla przykładu tak istotnego wzrostu dochodu z podatku VAT, który nie wierzę, że będzie możliwy do osiągnięcia. A jak już wskazują eksperci, widoczne jest zahamowanie w gospodarce i to odbicie wyraźnie wyhamuje w końcu roku i na początku przyszłego, co później przełoży się na efekty wpływu do budżetu.

    W projekcie budżetu 2022 rząd optymistycznie podszedł do prognozy inflacji i deficytu. Biorąc pod uwagę otoczenie makroekonomiczne i galopujący wzrost cen wszystkich rodzajów energii i surowców oraz rosnące koszty pracy, to nie da takich wpływów do budżetu, jakie są zakładane. Urosną na niespotykaną skalę koszty produkcji, drożyzna jest zastraszająca, przestraszeni są producenci, a szczególnie konsumenci. Wprawdzie wzrastająca inflacja w trakcie pierwszego etapu jest wygodna dla rządu - powoduje zwiększone wpływy do budżetu - ale jest to kolejny podatek dla obywateli i następnie przyczyna kryzysu, jeśli ona zostanie nieopanowana.

    Nasuwa się pytanie, co dzieje się zatem w finansach publicznych w naszym kraju, w finansach poza budżetem. Polski Fundusz Rozwoju, o którym wspominała pani poseł Leszczyna, Bank Gospodarstwa Krajowego, fundusz COVID-owy oraz inne instytucje poza budżetem państwa - od 2016 r. stworzono ich ponad 50 - zadłużają się w imieniu państwa w celu finansowania różnych wymyślonych rządowych programów, z pominięciem parlamentu i krajowej definicji państwowego długu publicznego. To się dzieje poza parlamentem. Plany tych wszystkich dodatkowych funduszy nie zostały dołączone do bardzo obszernych dokumentów dotyczących projektu budżetu 2022. Wtedy dopiero powstałby pełen obraz sytuacji finansowej państwa, bo mamy drugi budżet poza budżetem.

    Oczywiście przez takie podejście, przez takie rozwiązanie została stworzona sytuacja, w której premier nie musi pytać Sejmu o zgodę na różne wydatki, bo ma stworzony własny, jak to ktoś ładnie określił, raj wydatkowy poza budżetem. To jest skrajna nieodpowiedzialność, żeby nie powiedzieć: manipulacja. Problem ten zauważyła także Najwyższa Izba Kontroli, która w swoim raporcie na temat wykonania budżetu wskazuje, że plan budżetowy przestaje mieć istotne znaczenie, że można w nim wykonać dowolny wynik oraz że budżet państwa utracił swoją rangę i został zdeprecjonowany. Mało miejsca w budżecie poświęca się sprawom Polskiego Ładu, prawie w ogóle pomija się Krajowy Plan Odbudowy, wielkie ramy finansowe. Czyżby było założenie, że tych środków nie będzie w roku 2022? O tragicznej sytuacji, jeśli chodzi o obszar zdrowia, edukacji, rolnictwa i samorządów, będą mówić kolejni koledzy z klubu Koalicja Polska - PSL. Nie chcę rozwodzić się na temat znaczenia inwestycji, mówił o tym dużo pan poseł Wieczorek. Uważam, że budżet jest zbyt optymistyczny i mało realistyczny. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia