9. kadencja, 4. posiedzenie, 2. dzień (23-01-2020)
16. punkt porządku dziennego:
Przedstawiony przez prezesa Rady Ministrów dokument: ˝Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działania realizowane w tym zakresie w 2018 r.˝ wraz ze stanowiskiem Komisji Infrastruktury.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury Rafał Weber:
Dziękuję bardzo.
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Dziękuję za tę dyskusję, dyskusję, która dotyczy stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego w roku 2018. A jeżeli mówimy o bezpieczeństwie, jeżeli mówimy o wypadkach, jeżeli mówimy o rannych, o ofiarach, to trudno, żeby taka dyskusja nie wywoływała emocji, bo tam gdzie jest dramat, tam gdzie jest ludzkie nieszczęście, tam gdzie jest tragedia, te emocje również muszą być. Natomiast my podchodzimy do kwestii bezpieczeństwa -wydaje mi się, że tak musimy podchodzić - na chłodno, emocje muszą być z boku, wszystkie działania, które są wdrażane, niezależnie od tego, kto to robi, czy rząd obecny Prawa i Sprawiedliwości, czy rząd wcześniejszy, muszą być wykonywane bez emocji, emocje muszą być obok tych działań, a wtedy będzie to skuteczne.
Szanowni Państwo! Dziękuję tym, którzy posługując się danymi z tego raportu, zrobili to w sposób rzetelny. Liczb faktycznie nie da się zakłamać, liczby pokazują pewien obraz, pewną statystykę. Tam, gdzie są spadki, są spadki, tam gdzie są wzrosty, są wzrosty. I cieszę się bardzo z tych wypowiedzi, które pokazały prawdziwy stan bezpieczeństwa na polskich drogach w roku 2018. Jednak niestety nie we wszystkich tego typu wystąpieniach w tej dyskusji, czy teraz, czy przed przerwą, posługiwano się prawdziwymi danymi.
Szanowni Państwo! Chciałbym tę moją odpowiedź podzielić na dwa segmenty: na odpowiedzi na pytania i odniesienie się do wypowiedzi, które przedstawiano w trakcie wystąpień klubowych, i pytań poszczególnych osób, to po pierwsze, a po drugie, skupić się na przyszłości. Wielu z państwa podkreślało jedno, że statystyka i przeszłość, tak, ale musimy też wdrażać kolejne działania w zakresie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, tak aby cały czas budować poczucie bezpieczeństwa zarówno wśród niechronionych uczestników ruchu drogowego, jak i wśród kierowców.
Tak że jeżeli chodzi o odpowiedzi na pytania, zagadnienia, które były przez państwa w tej dyskusji podnoszone, to wielu z państwa podkreślało kwestię odejścia w statystyce od celów ˝Narodowego programu bezpieczeństwa ruchu drogowego˝, natomiast pokazywało to odejście w latach rządów Prawa i Sprawiedliwości. Jeżeli ktoś chce rzetelnie ocenić tę statystykę i nałożyć dane z lat 2013-2018 na zamiary, czyli na te cele wyznaczone w Narodowym Programie Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, to musi stwierdzić, że one od samego początku się minęły. Już w roku 2013 nastąpiła, i to bardzo duża, odchyłka rzeczywistości w stosunku do zamierzeń, czyli na samym początku funkcjonowania tego narodowego programu mieliśmy do czynienia z mijanką, która później przez kolejne lata również trwała. Także proszę tutaj o rzetelną informację, że od samego początku mieliśmy problem z tym, aby wypełniać cel ˝Narodowego programu bezpieczeństwa ruchu drogowego˝ zarówno jeżeli chodzi o ilość wypadków, ilość ciężko rannych, jak i ilość osób zabitych. Tutaj ta odchyłka występowała od samego początku.
Wielu z państwa podkreślało to, że na bezpieczeństwo mają wpływ bezpieczna infrastruktura i te inwestycje, które są realizowane na sieci już istniejącej, i oczywiście budowy nowych ciągów drogowych, budowy dróg szybkiego ruchu. I to się w ostatnich latach dzieje. Dzisiaj mieliśmy na ten temat dyskusję na posiedzeniu Komisji Infrastruktury. Zresztą na ostatnim posiedzeniu Sejmu - również mieliśmy dyskusję na posiedzeniu Komisji Infrastruktury na ten temat. Mówiliśmy o tym, że choćby tylko w roku 2019 zostało oddanych do użytku 460 km nowych dróg. W ciągu 4 lat to ponad 1 tys. dróg szybkiego ruchu, w tym też obwodnic o standardzie GP oddanych do użytku. I ten proces cały czas jest, on trwa. 1 tys. kilometrów jest w trakcie realizacji, kolejny 1 tys. w trakcie przygotowywania, ponad 4 tys. dróg szybkiego ruchu już oddanych, już jest wykorzystywanych przez kierowców i to na pewno ma wpływ na bezpieczeństwo. Z tym się zgadzam. Ale też oddajmy rzeczywistość, oddajmy prawdę. Ten proces jest nieprzerwany, cały czas trwa i jestem przekonany, że będziemy go kontynuować.
Natomiast jeżeli chodzi o modernizację sieci istniejącej, to między listopadem 2015 r. a styczniem 2020 r. ponad 890 programów inwestycyjnych na sieci. Łączna kwota wydatków to ponad 14 mld zł. To modernizacje dróg polegające na wzmocnieniu nośności, ale to też budowa chodników, budowa ciągów pieszo-rowerowych, budowa zatoczek, budowa rond, budowa sygnalizacji świetlnej. To wszystko się dzieje i to wszystko ma wpływ na bezpieczeństwo w ruchu drogowym.
Kolejne zadania to zadania realizowane przy wsparciu rządowym przez samorządowców. 90% całej sieci w Polsce to przecież drogi samorządowe - i gminne, i powiatowe. Wspomnę tutaj o Funduszu Dróg Samorządowych. W roku 2019 - 6 mld zł. Wcześniejsze programy: rok 2018 - 1300 mln zł, rok 2017 - 800 mln zł, rok 2016 - 800 mln zł. Tak że te środki są wykorzystywane przez samorządowców, a tak jak mówiłem na posiedzeniu Komisji Infrastruktury, tam, gdzie projekt zawiera elementy związane z BRD, które wymieniłem wcześniej, tam ma on większe szanse na uzyskanie takiego dofinansowania, a wręcz pewność uzyskania go. Stan dróg lokalnych również się poprawia i przy udziale Funduszu Dróg Samorządowych, ale też przy udziale programu w ramach rezerwy subwencji ogólnej, który w ciągu ostatnich kilku lat też jest realizowany.
Szanowni Państwo! Elementy edukacyjne. Te elementy edukacyjne są realizowane i są one skierowane do osób starszych. Jest realizowany program pod nazwą Bezpieczny senior. Tutaj też wielu z państwa odnosiło się do większego udziału seniorów, jeżeli chodzi o strukturę wypadków. Taki projekt jest realizowany, nawet jest specjalna strona internetowa, która jest dedykowana temu projektowi - seniornadrodze.pl. W ciągu 2019 r. objęliśmy 94 powiaty. Pogadanki, dyskusje, budowanie większej świadomości, jeżeli chodzi o prawa i obowiązki, które wynikają z Prawa ruchu drogowego, wszystkich uczestników ruchu drogowego, bo senior przecież to pieszy, senior to rowerzysta, ale senior to też kierowca samochodu. Tak że te elementy związane z edukacją seniorów są prowadzone. Podobnie jeżeli chodzi o edukację już w przedszkolach. Zmiana systemu edukacji, która miała miejsce w roku 2017, została również wykorzystana przez nas do tego, aby w podstawę programową wpisać treści wychowania komunikacyjnego, które jest realizowane od przedszkola, poprzez szkołę podstawową, aż do momentu szkoły średniej. Tak więc te kwestie edukacji również są bardzo ważne i one są prowadzone.
Inwestycje, edukacja i trzecia kwestia - prawo, czyli skupię się już na tym naszym zamiarze trzech zmian legislacyjnych, które w najbliższym czasie zostaną zrealizowane.
Pierwszeństwo dla pieszych. Cieszę się bardzo, że troje posłów, którzy na posiedzeniu komisji mówiło o bezwzględnym pierwszeństwie dla pieszych, dzisiaj już tego słowa ˝bezwzględne˝ nie używa. Jedna posłanka z Lewicy, której niestety nie ma, cały czas używa tego sformułowania, które - jeszcze raz powtarzam - nie ma racji bytu i nie będzie miało racji bytu nie tylko w przepisach prawnych, ale mam nadzieję również w świadomości, szczególnie pieszych. Cieszę się bardzo, że w dużej części ta informacja została udzielona i na posiedzeniu Komisji Infrastruktury związanej właśnie z tym programem, i dwa dni później odbyło się posiedzenie zespołu. Tam był też przedstawiciel Ministerstwa Infrastruktury, obecny na sali dyrektor Romik.
Tam do wielu trafiliśmy z tym przekazem, że nie mówimy o bezwzględnym pierwszeństwie dla pieszych. Wprowadzimy pierwszeństwo dla pieszych już w momencie wejścia na przejście dla pieszych. Kiedy pieszy będzie oczekiwał, będzie wyrażał zamiar wejścia na przejście dla pieszych, będzie stał w strefie przejścia dla pieszych, to już wtedy będzie miał pierwszeństwo, ale będzie zobowiązany do zachowania szczególnej ostrożności, czyli też będzie zobowiązany do tego, aby upewnić się, czy wejście na przejście dla pieszych mu nie zagrozi. Mam nadzieję, że osoby, które jeszcze dzisiaj mówią o tym bezwzględnym pierwszeństwie dla pieszych, zostaną przez nas przekonane, że tak postępować, tak mówić nie wolno.
Kolejnym założeniem tego projektu jest ujednolicenie prędkości. Dzisiaj maksymalna prędkość w obszarze zabudowanym w godz. 23-5 to 60km/h a w godz. 5-23 to 50 km/h. Jesteśmy jedynym krajem, który ma wprowadzone takie zróżnicowanie. W tym projekcie chcemy to ujednolicić, uspokoić ten ruch, wytonować i objąć maksymalną prędkością w obszarze zabudowanym, która będzie wynosiła 50 km/h całą dobę.
Trzecie założenie tego projektu to zatrzymanie prawa jazdy za przekroczenie prędkości dopuszczalnej w obszarze niezabudowanym o więcej niż 50 km/h. W tej chwili taki przepis istnieje w odniesieniu do obszaru zabudowanego. W naszej ocenie przynosi on pozytywne skutki, dlatego chcemy to poszerzyć. Generalnie nasze działania legislacyjne będą nastawione na uspokojenie ruchu, na zahamowanie brawury na drogach, na wzrost świadomości tego, że prędkość zabija, że prędkość jest niebezpieczna i że im wolniej będziemy jeździć, tym będziemy po prostu bezpieczniejsi.
Oczywiście w ustawie zakładany jest również 9-miesięczny okres vacatio legis po to, aby po pierwsze trafić z tymi zmianami do społeczeństwa. Mamy plan na taką szeroko zakrojoną akcję edukacyjną, mamy pomysł, wiemy, skąd chcemy na to pozyskać środki finansowe. Mam nadzieję, że będzie nam dane przez najbliższe miesiące prowadzić właśnie tego typu akcje, tak aby wszyscy uczestnicy ruchu drogowego wiedzieli o tych zmianach, które zostaną w najbliższym czasie wprowadzone.
W dalszym ciągu będziemy realizowali inwestycje wzmacniające, jeżeli chodzi o przejścia dla pieszych. Mamy w planach projekt doinwestowania przejść dla pieszych, a zasadzie ich doświetlenia. Taki projekt był przez ostatni rok, w roku 2019, realizowany w województwie małopolskim i przyniósł niesamowite efekty. Można się już z nimi zapoznać, chociażby obserwując, jak w tej chwili są doświetlone ulice w mieście Andrychów. Naprawdę jestem pod wrażeniem tego, co tam zostało zrobione. Chcemy, aby te przejścia dla pieszych, które są wyjątkowo niebezpieczne, które znajdują się na ciągach dróg krajowych, czyli są zarządzane przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, również zostały doświetlone, dooznakowane, tak aby pieszy był widoczny, kiedy stoi przed tym przejściem dla pieszych i chce już z niego skorzystać, chce na nie wejść. Tak że przepisy prawa to jedno, akcje edukacyjne to drugie, inwestycje w infrastrukturę drogową na jeszcze większą skalę to trzecie.
No i kwestia czwarta, czyli kontrole. Są tacy, którzy domagają się, aby na polskich drogach było dużo więcej fotoradarów niż jest ich teraz. Są takie organizacje, które postulują o to, żeby usadowić na sieci nawet 2 tys. fotoradarów. Nasza propozycja nie jest aż tak daleko idąca, wykorzystaliśmy Instytut Transportu Samochodowego do tego, aby przeprowadził gruntowną analizę miejsc najniebezpieczniejszych, tych, gdzie dochodziło do największej ilości wypadków, gdzie było najwięcej ofiar, nawet ofiar śmiertelnych, gdzie kierowcy najczęściej łamali przepisy prawa, przekraczając prędkość. I w tych 26 wytypowanych, nowych miejscach na koniec tego roku zostaną ulokowane fotoradary. Natomiast innymi elementami wzmocnienia kontroli są odcinkowe pomiary prędkości, są rejestratory przejazdu na czerwonym świetle, na skrzyżowaniach, ale też na przejazdach kolejowych. Tak że mamy już w realizacji program, który też wzmacnia kontrolę, czuwanie nad przestrzeganiem przepisów prawa ruchu drogowego. (Dzwonek)
Jeden z panów posłów - to już na sam koniec, gwoli wyjaśnienia - powiedział o tym, że w ostatnim czasie, w ostatnich latach wzrósł taryfikator mandatów karnych. Otóż ten taryfikator nie wzrósł od 20 lat. Od 20 lat mamy takie same mandaty za przekroczenia drogowe. Maksymalna kara finansowa w tej chwili to 500 zł. Tak to wygląda od 20 lat, tak że takie twierdzenie, które tutaj zostało wypowiedziane, po prostu nie jest prawdziwe.
Bardzo gorąco dziękuję jeszcze wszystkim tym, którzy na co dzień dbają o bezpieczeństwo na polskich drogach. Dziękuję wszystkim partnerom z Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Dziękuję panu sekretarzowi Romikowi, państwu posłom, którzy o tej godzinie chcą jeszcze słuchać i...
(Poseł Mirosław Suchoń: Co z zielonymi światłami? Zielone światła.)
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
I zmierzamy do końca, panie ministrze.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury Rafał Weber:
...chcą rozmawiać na ten temat. Mam nadzieję, że nasze wspólne działania przyczynią się do poprawienia bezpieczeństwa na polskich drogach. Bardzo dziękuję.
Przebieg posiedzenia