9. kadencja, 40. posiedzenie, 1. dzień (28-10-2021)
1. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym (druk nr 1673).
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Jan Sarnowski:
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W pierwszych słowach chciałbym podziękować za wszystkie uwagi zgłoszone w toku debaty. Odpowiadam na zgłoszone uwagi.
Czy spożycie alkoholu w roku 2020 rzeczywiście się zmniejszyło? Nie badamy liczby spożytych hektolitrów. W Ministerstwie Finansów obserwujemy wpływy z podatku akcyzowego od używek i o ile rzeczywiście wpływy z akcyzy za piwo w zeszłym, 2020 r. spadły, najprawdopodobniej w wyniku zmian w branży eventowej oraz po prostu lockdownów, o tyle wzrosły wpływy z akcyzy od alkoholi wysokoprocentowych i to o ponad 13%. Tak że można byłoby postawić tezę, że nie tyle zmniejsza się spożycie alkoholu, ile mogą się w pewien sposób zmieniać przyzwyczajenia konsumpcyjne Polaków w kierunku alkoholi wysokoprocentowych, co niestety jest sprzeczne z globalnym trendem promowanym również przez Unię Europejską, przez Światową Organizację Zdrowia, zachęcające do takiego kształtowania struktury opodatkowania używek, żeby promować kulturę picia i spożycia napojów z mniejszą zawartością alkoholu.
Pojawiło się również pytanie dotyczące opodatkowania papierosów. Chciałbym gorąco podkreślić, że w ramach propozycji, nad którą dzisiaj debatujemy, już w przyszłym roku o 5% wzrośnie minimum akcyzowe, czyli chodzi tutaj również o wysokość akcyzy płaconej przede wszystkim od tych najtańszych papierosów, tych najbardziej dostępnych dla młodzieży. W kolejnych latach o 10% rosnąć będzie część kwotowa stawki akcyzy od papierosów. Tak że nakładać się będą te kolejne elementy - najpierw rok 2022, potem stopniowo do roku 2027. W przyszłym roku w wyniku tych zmian cena paczki papierosów, może inaczej, opodatkowanie akcyzą zwiększy się o 30 gr. W efekcie tych skumulowanych zmian do roku 2027 zwiększenie obciążenia akcyzą paczki papierosów nie przekroczy 1,24 zł. Tak że porównując to z ceną paczki papierosów, chciałbym powiedzieć, że trudno to nazwać podwyżką drakońską lub gwałtowną. To jest ta perspektywa ustalona właśnie do roku 2027, czyli na najbliższe 6 lat.
Pojawiło się pytanie dotyczące tego, jak zmiany w akcyzie mają się do propozycji podatkowych Polskiego Ładu. Tu jeszcze gorąco chciałbym podkreślić, że naszym celem jest wpływanie, dalsze wpływanie na konsumpcję Polaków. Wdrożenie opłaty cukrowej pokazało, że jest to narzędzie skuteczne. Raz jeszcze chciałbym gorąco podkreślić, że spożycie słodzonych napojów gazowanych spadło rok do roku o 20% w wyniku wdrożenia tego rozwiązania. Tak że nie jest to tylko rozwiązanie rekomendowane, ale wręcz skuteczne, sprawdzone w Polsce jako realnie wpływające na przyzwyczajenia konsumpcyjne Polaków. Porównując to z Polskim Ładem, chciałbym powiedzieć, że w przyszłym roku projektowane jest dodatkowe 2 mld wpływów ze zmian w akcyzie. 17,5 mld zł pozostanie w kieszeniach podatników w wyniku pakietu Polskiego Ładu. Te liczby są po prostu miażdżące. Przyszły rok jest rokiem całkowitych, bezprecedensowych obniżek podatków, a rozwiązanie, o którym teraz rozmawiamy, jest rozwiązaniem o charakterze prozdrowotnym, idącym dalej w kierunku tych rozwiązań, które tak naprawdę znamy jako sprawdzone i efektywne.
Pojawiło się również pytanie, czy wierzymy, że to rozwiązanie obniży spożycie używek w Polsce. Powiedziałbym w ten sposób, szanowni państwo, Wysoka Izbo, pani marszałek, to nie ma nic wspólnego z naszą wiarą. My bazujemy wprost na rekomendacjach organizacji międzynarodowych, które bardzo dobrze wiedzą, w jaki sposób należy kształtować politykę akcyzową, żeby zmniejszać spożycie używek. Światowa Organizacja Zdrowia. Kształtowanie polityki akcyzowej celem zmniejszenia spożycia używek to istota ramowej konwencji WHO o ograniczeniu użycia tytoniu. Global strategy to reduce global consumption of alcohol - 2010 r. Zostało to odnowione w 2017 r. ˝Report of global tabacco epidemic˝ - nie tylko w przypadku alkoholu, ale w również w przypadku papierosów jest rekomendacja aktywnego użycia narzędzi podatkowych. Na koniec rok 2020, całkowita świeżynka: ˝Alcohol pricing in the WHO European Region: update report on the evidence and recommended policy actions˝. Rekomendacja gorąca z 2020 r. Światowej Organizacji Zdrowia w kierunku zwiększania obciążenia podatkami alkoholu celem zmniejszenia jego dostępności dla młodzieży. To globalne trendy, które obserwujemy i które staramy się realizować.
Pojawiło się również pytanie o Forum Akcyzowe. Szanowni państwo, tematem Forum Akcyzowego, obu jego posiedzeń, i pierwszego realizowanego latem, i drugiego, które odbyło się jesienią, było opodatkowanie wyrobów tytoniowych i ich zamienników. Reforma, o której dzisiaj rozmawiamy, również dotyczy tego konkretnego rynku, dlatego projekt był przedmiotem debaty na Forum Akcyzowym. W ten sposób został określony czas konsultacji społecznych, żeby przypadał on na moment, na który wyznaczone zostało posiedzenie forum. Chodziło o to, żeby wszystkie osoby zarejestrowane na forum, a było ok. 140 podmiotów, przedstawicieli producentów, przedstawicieli nie tylko branży księgowej i doradczej, ale również świata nauki, również zawodów medycznych, środowiska akademickiego, mogły się wypowiedzieć na ten temat.
Pojawiło się pytanie na temat odejścia od opodatkowania piwa stopniami Plato. Około połowy państw Unii Europejskiej wciąż stosuje ten sposób obliczania akcyzy od piwa. Są wśród nich praktycznie wszystkie kraje, które mają długie tradycje piwowarskie: Holandia, Belgia, Niemcy, Austria i Czechy. Można byłoby zadać pytanie, czy jest to sposób obliczenia wysokości akcyzy preferencyjny dla producentów piwa. Natomiast można byłoby to pytanie również odwrócić i spytać się, w jaki sposób ta wysokość opodatkowania kształtuje się w Polsce w porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej. Już teraz niższą akcyzę na piwo od Polski mają nasi najbliżsi sąsiedzi: Czesi, Słowacy i Niemcy. Po podniesieniu akcyzy na piwo w wyniku proponowanych zmian będzie ona wyższa w Polsce niż na Węgrzech, w Austrii, w Belgii czy na Malcie. Czy możemy mówić o uprzywilejowaniu piwa? Nie można porównywać piwa wyłącznie z wódką. Należy również spojrzeć na otoczenie międzynarodowe i na to, w jaki sposób obciążenie akcyzą tego konkretnego towaru plasuje się w zestawieniu z innymi krajami, przynajmniej sąsiednimi.
Bardzo wielu z państwa wyrażało wątpliwości i zadawało pytania dotyczące tego, w jaki sposób wprowadzenie rozwiązań akcyzowych wpłynie np. na ruch graniczny. O ile teraz proponowane zmiany akcyzowe dużego wpływu na to nie będą miały, bo przypominam, że w przypadku puszki piwa w 2020 r. zmiana wynosić będzie ok. 13 gr, o tyle w przypadku odejścia, przejścia ze stopni Plato na ilość alkoholu w produkcie, i to jeszcze przy użyciu, tak jak wiele podmiotów rekomenduje, takich samych mierników i stawek jak w przypadku wódki, mielibyśmy do czynienia rzeczywiście z ogromną rozbieżnością między wysokością opodatkowania w Polsce a którymkolwiek z krajów sąsiadujących. Bardzo dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia