9. kadencja, 40. posiedzenie, 1. dzień (28-10-2021)

9. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo energetyczne (druki nr 1674 i 1683).

Poseł Sprawozdawca Jan Warzecha:

    Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Mam przyjemność przedstawić sprawozdanie z prac Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych dotyczących projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo energetyczne, druki nr 1674 i 1683.

    Celem postulowanych zmian legislacyjnych tej ustawy jest zmniejszenie skutków wzrostu cen paliw gazowych, z jakim mamy do czynienia na rynku europejskim i w Polsce, oraz zminimalizowanie tych skutków dla polskich gospodarstw domowych. W ostatnich tygodniach na giełdach towarowych ceny gazu wzrosły o prawie 900%. Na te gwałtowne podwyżki wpłynęło wiele czynników. Generalnie po pandemii wzrósł popyt na to paliwo w Unii Europejskiej. Przez gazociąg Jamał do zachodniej Europy w pierwszych dniach października wpłynęła tylko 1/4 tego, co miesiąc wcześniej. Rezerwy zgromadzone w magazynach rozmieszczonych w Europie były na historycznie niskich poziomach, a w okresie letnim Gazprom i powiązane z nim spółki opróżniały należące do siebie magazyny zlokalizowane w kilku krajach Europy Zachodniej, zamiast uzupełniać poziom zapasów. W okresie letnim przez pandemię opóźniły się pracy konserwacyjne na gazociągach i ograniczono dostawy. Było mniej wiatru niż zwykle w Europie Zachodniej i mniej energii wodnej, co zmniejszyło dostępną ilość energii odnawialnej.

    Gwałtownie i systematycznie rośnie cena emisji dwutlenku węgla, jednak w tym miejscu trzeba podkreślić, że na wielokrotny wzrost cen gazu miała wpływ świadoma polityka Rosji, która w ten sposób chce wywrzeć presję na Europejczyków, by jak najszybciej uruchomić Nord Stream 2. W tym niestety pomaga jej bardzo nieroztropne podejście krajów Europy Zachodniej do polityki Kremla, przed którą ostrzegał prezydent Andrzej Duda i premier Morawiecki, a także europosłowie Prawa i Sprawiedliwości. Rosja, a konkretniej Gazprom, ograniczyła dostawy. Ta firma nawet nie ukrywa prawdziwych intencji. Jeden z wiceprezesów mówił o tym, że sytuacja może ulec poprawie, kiedy Nord Stream 2 uzyska certyfikację z pominięciem przepisów europejskich.

    Jedną z przyczyn wzrostu cen gazu jest zapowiedź radykalizacji polityki klimatycznej wyrażona w 13 projektach aktów prawnych składających się na przedstawiony przez komisarza Timmermansa pakiet Fit for 55. Na wzrosty cen gazu miało wpływ także zwiększone zapotrzebowanie Chińczyków, którzy licytują powyżej stawek rynkowych i kupują kolejne ładunki w przetargach. Pomimo tak trudnej sytuacji na rynku gazu komisarz Unii Europejskiej do spraw energii stwierdziła, że najlepszą odpowiedzią na wyzwania cenowe jest szybsze osiągnięcie celu, jakim jest 65% udziału odnawialnej energii elektrycznej w unijnym miksie do 2030 r.

    Wysoka Izbo! Jak wiemy, Polska kupuje gaz głównie z Rosji na mocy kontraktu jamalskiego z rosyjskim koncernem Gazprom, który obowiązuje do 2023 r. Ta zawarta przez poprzednie rządy niekorzystna umowa powoduje, że Polska musi albo importować gaz od rosyjskiego dostawcy, albo płacić kary umowne za jego niepobranie. Stąd m.in. przewaga dostaw z Rosji. Teraz mamy także kontrakty na dostawy gazu z Kataru, Norwegii i USA.

    Niekorzystnym efektem wzrostu cen gazu może być wzrost i utrwalenie się wysokiej inflacji. W Polsce podwyżkę cen gazu mieliśmy w połowie września. Wówczas Urząd Regulacji Energetyki zatwierdził wzrost taryf o 7,4%.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Na wczorajszym posiedzeniu sejmowej Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych posłowie pracowali nad projektem ustawy zakładającym możliwość rozłożenia w czasie podwyżek cen gazu dla gospodarstw domowych. Zgodnie z zapisami ustawy wzrost cen zakupu gazu w trakcie obowiązywania taryfy będzie można przenieść na kolejne okresy taryfowe. Taki mechanizm mógłby być stosowany przez 3 lata, tak by nie doszło do skokowych podwyżek. Projektowane przepisy umożliwiają zminimalizowanie podwyżek cen gazu dla najbardziej wrażliwych grup odbiorców, czyli gospodarstw domowych, przy jednoczesnym zapewnieniu jego sprzedawcom możliwości odzyskania poniesionych kosztów w późniejszym terminie.

    Przygotowana przez grupę posłów PiS poselska nowela Prawa energetycznego zakłada, że sprzedawcy gazu, których taryfy zatwierdza prezes URE, będą mogli do 30 czerwca 2022 r. przedłożyć do zatwierdzenia taryfę uwzględniającą koszty zakupu gazu planowane w czasie jej obowiązywania. Jeżeli w tym czasie koszty zakupu gazu wzrosną ponad te zaplanowane, sprzedawca będzie mógł je odzyskać w kolejnych taryfach, które będą obowiązywać od początku 2023 r.; zgodnie z projektem obliczy te koszty w określony sposób i zostaną one uznane za koszty uzasadnione. Na ich uwzględnienie w następnych taryfach sprzedawca będzie miał 3 lata, począwszy od początku 2023 r. Zgodnie z projektem podwyżka w kolejnej taryfie, ustalonej na podstawie proponowanej regulacji, w okresie 12 miesięcy następujących po okresie stosowania taryfy, do której wprowadza się korektę z tytułu wzrostu cen zakupu gazu, nie może przekroczyć 25% poziomu średniej ceny, która zostałaby ustalona bez rozliczania tej korekty.

    Wprowadzenie tej regulacji zapobiegnie ryzyku jednej dużej i skumulowanej podwyżki taryf dla gazu na rok 2022. Wnioskodawcy wskazują, że dotychczas zatwierdzone na 2022 r. taryfy przewidują ok. 100%, a w niektórych przypadkach nawet ponad 100% podwyżki. Projekt dopuszcza możliwość korygowania taryf i wniosków taryfowych złożonych przed dniem wejścia w życie ustawy. W tym celu zainteresowani sprzedawcy mają w ciągu 14 dni od dnia wejścia w życie przepisów złożyć stosowne wnioski o korekty.

    Należy podkreślić, że projektowana nowela nie będzie obligatoryjna. Będzie fakultatywna dla przedsiębiorców zajmujących się dostarczaniem gazu do gospodarstw domowych. Rozwiązanie nie powoduje kosztów dla budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Projektowane przepisy wzbudziły na wczorajszym posiedzeniu komisji dyskusję i pytania posłów. Niektórzy z nich postulowali nawet, aby rząd zdecydował się na obniżenie obciążeń podatkowych towarzyszących surowcom energetycznym, np. akcyzy i podatku VAT na gaz.

    Ostatecznie projekt nowelizacji został poparty przez komisję przy 18 głosach za i przy siedmiu wstrzymujących się. Wcześniej do projektu wprowadzono kilka poprawek, które były sugerowane przez sejmowych legislatorów.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Komisja do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych wnosi, aby Wysoki Sejm raczył uchwalić poselski projekt ustawy - Prawo energetyczne, druk nr 1674, który ma zapobiec gwałtownym podwyżkom cen gazu dla gospodarstw domowych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia