9. kadencja, 40. posiedzenie, 2. dzień (29-10-2021)

18. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2022 Rokiem Józefa Mackiewicza (druki nr 1351 i 1600).

Poseł Małgorzata Prokop-Paczkowska:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Józef Mackiewicz - pisarz, dziennikarz, publicysta, ale także furman i drwal. Jeśli życie potrafi być skomplikowane, a nasze wybory trudne, to właśnie życie Mackiewicza takie było. Przez kilka miesięcy publikował w polskojęzycznym niemieckim czasopiśmie, a w 1943 r. uczestniczył, zaproszony przez Niemców, w ekshumacjach katyńskich. Oskarżono go więc o kolaborację, a AK wydało nawet wyrok śmierci.

    Mackiewicz wierzył, że jego zadaniem jest przekazywanie wiedzy o świecie, ale miał odwagę swoją twórczością burzyć mity i legendy, naruszać stereotypy zbiorowej wyobraźni historycznej. Głównym tematem jego twórczości był rozpad wielonarodowej wspólnoty na terenach byłego Księstwa Litewskiego, za który winił nacjonalizm oraz ekstremistyczną politykę bolszewików i hitlerowców. Głównym bohaterem jego twórczości był zawsze pojedynczy człowiek zaplątany w wiry wydarzeń i ideologii.

    Cała twórczość Mackiewicza jest oskarżeniem XX-wiecznej polityki o deformowanie i niszczenie życia jednostek i narodów. Jego utwory wywoływały gorące polemiki. Był oskarżany o naruszanie politycznego i narodowego tabu, czyli np. o podważanie legendy Piłsudskiego, kwestionowanie polityki AK czy rzekome pomniejszanie martyrologii Polaków podczas II wojny światowej.

    Pisarz uważał antykomunizm za swój światopogląd, ale równie krytyczny był wobec nacjonalizmu. Uważał, że nacjonalizm jest źródłem największych nieszczęść Europy i Polski. Twierdził, że błędem II Rzeczypospolitej były mocarstwowe rojenia, które prowadziły do konfliktów z narodami zamieszkującymi wschodnie obszary kraju, a błędem było traktowanie ich jako obywateli drugiej kategorii. Był zwolennikiem różnorodności, wielojęzyczności i wielokulturowości. Podkreślał: natura nie zna ani rasizmu, ani nacjonalizmu. Ma więc polska prawica czego się uczyć od Mackiewicza.

    W publicystyce powojennej odróżniał naród niemiecki od hitleryzmu i analogicznie rozróżniał naród rosyjski i system komunistyczny. Pisał, że obwinianie wszystkich Niemców za hitleryzm jest takim samym absurdem, jak obwinianie wszystkich Rosjan za komunizm czy zbrodnie katyńskie. Jako pierwszy potępił niszczenie przez aliantów niemieckich miast w końcowej fazie wojny.

    Jako szczecinianka znająca piękno niemieckiego Sztetina tylko z fotografii podpisuję się pod tymi słowami. Jeśli osobiście (Dzwonek) mogę za coś cenić Mackiewicza, to za jego odwagę. Klub Lewicy popiera uchwałę w sprawie ustanowienia roku 2022 Rokiem Józefa Mackiewicza. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia