9. kadencja, 42. posiedzenie, 1. dzień (16-11-2021)
1. i 2. punkt porządku dziennego:
1. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (druk nr 1729).
2. Pierwsze czytanie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (druk nr 919).Sekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury Andrzej Bittel:
Dziękuję bardzo.
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Chciałem przedstawić powody wystąpienia z rządową inicjatywą legislacyjną w zakresie zmiany ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, druk nr 1729.
Ta inicjatywa w postaci nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych spowodowana jest podnoszonymi przez jednostki samorządu terytorialnego postulatami dotyczącymi uszczelnienia systemu zwolnień od podatku od nieruchomości dla nieruchomości kolejowych w związku z wykorzystywaniem gruntów kolejowych do prowadzenia działalności w obszarze, który nie jest związany z kolejnictwem. Ma to bezpośredni związek z praktyką orzeczniczą sądów. (Gwar na sali)
(Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Piotr Zgorzelski)
Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:
Panie ministrze, proszę chwileczkę poczekać.
Zwracam się do państwa posłów o wyciszenie rozmów, ewentualnie przeniesienie ich poza salę sejmową, ponieważ uniemożliwiamy wystąpienie panu ministrowi.
Witam pana senatora Zygmunta Frankiewicza, który będzie uzasadniał projekt ustawy.
Panie senatorze, zapraszamy.
Jeszcze chwilkę, panie ministrze. Dam znać.
Panie senatorze, proszę zająć miejsce. Może niekoniecznie na fotelu prezydenta.
Proszę bardzo, panie ministrze.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury Andrzej Bittel:
Dziękuję bardzo.
Projekt dotyczący uszczelnienia ma związek wprost z praktyką orzeczniczą sądów administracyjnych, które w mojej ocenie przyjmują rozszerzającą interpretację obecnie obowiązujących przepisów. W projekcie doprecyzowuje się zakres zwolnienia od podatku od nieruchomości w obszarze zwolnienia dla nieruchomości kolejowych w celu uszczelnienia systemu zwolnień i kompleksowego uregulowania tego obszaru.
Proponowane zwolnienia od podatku od nieruchomości obejmują grunty, budynki i budowle wchodzące w skład infrastruktury kolejowej lub obiektu infrastruktury usługowej, w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym, w części zajętej wyłącznie do wykonywania zadań zarządcy infrastruktury lub świadczenia usług przez operatora obiektu infrastruktury usługowej, jeżeli infrastruktura kolejowa lub obiekt infrastruktury usługowej są udostępniane przewoźnikom kolejowym lub infrastruktura kolejowa lub obiekt infrastruktury usługowej są wykorzystywane do przewozu osób, lub infrastruktura kolejowa tworzy linie kolejowe szerokotorowe, lub infrastruktura kolejowa stanowi infrastrukturę nieczynną. Drugi punkt w zakresie tego zwolnienia obejmuje grunty, budynki i budowle w części przeznaczonej do świadczenia przez przewoźnika kolejowego albo operatora stacji pasażerskiej usług bezpośrednio związanych z obsługą podróżnych. Trzecia część to nieruchomości inne niż określone powyżej, stanowiące obszar kolejowy, z wyjątkiem gruntów, budynków i budowli wykorzystywanych do prowadzenia działalności innej niż kolejowa.
Ten postulat dotyczący uszczelnienia systemu sprowadza się do dookreślenia tego, że dana nieruchomość zwolniona jest z podatku od nieruchomości wyłącznie w takiej części, w jakiej zajęta jest na prowadzenie działalności kolejowej w ramach wskazanych przed chwilą obszarów, poprzez powiązanie zwolnienia z wykonywaniem działalności kolejowej polegającej na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, obiektem infrastruktury usługowej, wykonywaniem usług związanych z bezpośrednią obsługą podróżnych, wykorzystywaniem infrastruktury lub obiektu do przewozu osób.
Chciałem zwrócić państwa uwagę na to, że przed implementacją w 2016 r. dyrektywy 34 w sprawie ustanowienia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego do polskiego porządku prawnego infrastrukturę kolejową stanowiły wszystkie elementy kolejowe stanowiące całość techniczno-użytkową, umożliwiające przewóz osób lub rzeczy. Wraz z implementacją ww. dyrektywy nastąpiła zmiana nomenklatury, co spowodowało rozróżnienie na infrastrukturę kolejową, obejmującą co do zasady linie i bocznice kolejowe, oraz na obiekty infrastruktury usługowej, obejmujące elementy infrastruktury przeznaczone do m.in. zestawiania składów pociągów lub wykonywania manewrów oraz przeładunków, jak również stanowiące stacje pasażerskie, zaplecza techniczne, tory postojowe i inne instalacje niezbędne do niezakłóconego i bezpiecznego prowadzenia transportu kolejowego. Z tego względu istotne jest, by wszystkie elementy umożliwiające w ujęciu funkcjonalnym transport towarów lub osób były objęte zwolnieniem. Z tego też powodu zwolnieniem od podatku od nieruchomości objęto infrastrukturę kolejową, jak i obiekty infrastruktury usługowej. Zwolnieniem proponuje się objąć również linie kolejowe szerokotorowe, analogicznie do obowiązującego stanu prawnego.
Objęcie zwolnieniem podatkowym infrastruktury nieczynnej jest zasadne z uwagi na konieczność zachowania tej infrastruktury, jak również z uwagi na to, że ze zwolnienia podatkowego nie korzystałaby infrastruktura wyłączona z ruchu w celu jej modernizacji. Przez infrastrukturę nieczynną, zgodnie z przepisami ustawy o transporcie kolejowym, należy rozumieć infrastrukturę, na której zarządca infrastruktury nie dopuścił prowadzenia ruchu. Literalnie oznacza to, że będzie to infrastruktura zarządzana przez podmiot, który ma status zarządcy infrastruktury, na której nie jest prowadzony ruch.
Zwolnienie dla części nieruchomości przeznaczonych na świadczenie usług bezpośrednio związanych z obsługą podróżnych ma na celu doprecyzowanie zwolnienia od podatku od nieruchomości dla tych elementów obiektów infrastruktury pasażerskich, których utrzymywanie jest niezbędne z uwagi na oczekiwania społeczne. Po pierwsze, projektowane zwolnienie warunkowane jest świadczeniem usług przez przewoźnika kolejowego albo operatora stacji pasażerskiej. Po drugie, zwolnienie obejmować będzie jedynie część nieruchomości zajętą na świadczenie usług związanych z bezpośrednią obsługą podróżnych. I po trzecie, pojęcie usług bezpośrednio związanych z obsługą nie budziło do tej pory wątpliwości.
Jednak celem uniknięcia rozbieżności interpretacyjnych w uzasadnieniu projektowanej ustawy wyszczególniono elementy związane z bezpośrednią obsługą podróżnych. Do elementów podlegających zwolnieniu podatkowemu należy zaliczyć ogólnodostępne powierzchnie bezpośrednio związane z obsługą podróżnych przez przewoźnika kolejowego lub operatora stacji pasażerskiej obejmujące: poczekalnie, hole dworcowe i antresole, wydzielone pomieszczenia dostosowane do karmienia i przewijania dzieci, toalety, dostęp do terenów zielonych, np. dla pasażerów podróżujących ze zwierzętami, powierzchnie przed kasami biletowymi, powierzchnie zajęte przez kasy biletowe i inne powierzchnie przeznaczone do sprzedaży biletów, punkty informacyjne, piesze ciągi komunikacyjne, powierzchnie zajęte pod dźwigi osobowe i inne urządzenia służące przemieszczaniu się osób z ograniczonymi możliwościami poruszania się, pochylnie, kładki dla pieszych, wiaty osłaniające przed czynnikami atmosferycznymi, miejsca parkingowe i postojowe dla pojazdów, powierzchnie stanowiące dostęp z drogi publicznej do peronów, dworca kolejowego lub innej przestrzeni ogólnodostępnej, ciągi dojazdowe do parkingów wraz z infrastrukturą - dźwigi towarowe, elementy najazdowe, pochylnie, wiadukty, tunele - powierzchnie służące do umieszczania dodatkowych informacji dla pasażerów wyznaczone przez operatora stacji pasażerskiej zgodnie z obowiązującymi przepisami, powierzchnie stanowiące zaplecze techniczne w części służącej prawidłowemu funkcjonowaniu ww. elementów stacji pasażerskich.
Ww. elementy i powierzchnie mają zapewniać odpowiednią, czyli powszechną i ogólną, dostępność obiektów infrastruktury usługowej stacji pasażerskich dla korzystających z nich podróżnych i tym samym służą realizacji usługi bezpośrednio związanej z obsługą podróżnych, tj. usługi służącej zaspokojeniu potrzeb podróżnych związanych bezpośrednio z celem podróży transportem kolejowym. Przykładem są m.in. miejsca parkingowe i postojowe dla pojazdów udostępniane na potrzeby pasażerów transportu publicznego zbiorowego, takie jak parkingi Park & Ride, stanowiska Bike & Ride, służące do przesiadania się podróżnych z innego środka transportu: samochodu, motocykla, roweru, hulajnogi itd. do pociągu. Rozwiązanie to ma również umożliwić przekształcenie stacji pasażerskich w węzły komunikacyjne łączące różne gałęzie i rodzaje transportu: samochodowego z kolejowym, dalekobieżnego z miejskim, rowerowego z kolejowym - tu można wprowadzać różne elementy.
Jeśli chodzi o ostatnią kwestię, którą chciałem poruszyć, czyli zwolnienie dla pozostałych nieruchomości niezajętych na prowadzenie działalności komercyjnej - są to co do zasady nieużytki kolejowe - to objęcie podatkowym zwolnieniem gruntów, budynków i budowli położonych na obszarze kolejowym, które nie są wykorzystywane do innej niż kolejowa działalności, jest uzasadnione dla utrzymania dotychczasowego zwolnienia podatkowego dla m.in. takich gruntów kolejowych, jak międzytorza czy pasy bezpieczeństwa, jak również nieruchomości utrzymywanych jako rezerwa pod przyszłe potrzeby sektora kolejowego, w tym inwestycyjne. Bez wprowadzenia tego przypisu powyższe nieruchomości zostałyby objęte podatkiem od nieruchomości w związku z brzmieniem przepisu uszczelniającego system, ponieważ wcześniej wskazane zwolnienie podatkowe dotyczy jedynie części nieruchomości przeznaczonej na wykonywanie zadań zarządcy infrastruktury lub operatora obiektu infrastruktury.
Proszę Wysoką Izbę o przyjęcie niniejszego projektu ustawy. Dziękuję bardzo.
Przebieg posiedzenia