9. kadencja, 42. posiedzenie, 1. dzień (16-11-2021)
1. i 2. punkt porządku dziennego:
1. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (druk nr 1729).
2. Pierwsze czytanie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (druk nr 919).Senator Zygmunt Frankiewicz:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Senat proponuje państwu przyjęcie krótkiej ustawy, która likwiduje ewidentną lukę podatkową w podatku od nieruchomości, który to podatek jest dochodem gmin.
Nowelizacja ustawy o transporcie kolejowym z dnia 16 listopada 2016 r. zmieniła art. 7 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Jej skutkiem było zwolnienie w całości działek ewidencyjnych, na których znajdowała się infrastruktura kolejowa, choćby na ten cel zostały przeznaczone jedynie niewielkie fragmenty tych działek, a prowadzona na nich główna działalność przedsiębiorcy nie była związana z działalnością kolejową. W efekcie powstały bardzo istotne ubytki w dochodach podatkowych i doszło do nielegalnej pomocy publicznej. Samorządy wielokrotnie interweniowały w tej sprawie praktycznie od początku, czyli przez 5 lat. Suma strat, która jest dość trudna do określenia, przez związki samorządowe jest szacowana na ponad 1 mld zł w tym okresie, czyli to są naprawdę znaczące pieniądze. Jeżeli weźmiemy pod uwagę, że ten podatek nie jest tracony równo przez wszystkie gminy, tylko na bardzo dużą skalę przez nieliczne, to prowadzi to do wniosku, że część gmin znalazła się w bardzo złej sytuacji finansowej.
Propozycja Senatu zmierza do zmiany zapisu w art. 7 ust. 1 pkt 1, mianowicie chodzi o dopisanie sformułowania ˝z wyłączeniem budynków, budowli i gruntów wykorzystywanych na cele inne niż określone w ustawie o transporcie kolejowym˝. Podobny zapis jest w projekcie rządowym. Te dwa projekty ustaw w tym fragmencie są bardzo zbliżone, jednak projekt rządowy jest szerszy. Mianowicie rozszerza zwolnienie, jeśli chodzi o infrastrukturę usługową wykorzystywaną na świadczenie usług dla pasażerów i obsługi ruchu kolejowego, przy czym są też zastrzeżenia związane z tym, że usługa może być związana tylko z zadaniem zarządcy infrastruktury albo ze świadczeniem usług przez operatora w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym. Te zabezpieczenia wydają się wystarczające, ale pozostaje obawa o skuteczność tych zapisów, dlatego że mamy doświadczenia sprzed 5 lat, kiedy też się wydawało, że ustawa, mówiąc kolokwialnie, jest szczelna, a tworzyła lukę podatkową.
Drugim rozszerzeniem jest nowe rozszerzenie o infrastrukturę nieczynną ze zwolnieniem bezterminowym z podatku od nieruchomości tej nieczynnej infrastruktury. Uważam, że to nie jest dobre rozwiązanie. W uzasadnieniu jest podane, że powodem tego zwolnienia jest prowadzenie modernizacji i remontów, które z natury mają charakter czasowy, dlatego zwolnienie bezterminowe moim zdaniem jest błędem. Podatek od nieruchomości ma nie tylko funkcję fiskalną, skłania również do aktywnego gospodarowania nieruchomościami. W sytuacji gdy zwolnienie będzie bezterminowe, nie będzie istotnej motywacji do aktywnego gospodarowania tą infrastrukturą i będzie to w jeszcze większym stopniu prowadziło do utrzymywania, często w centrach miast, zaniedbanej infrastruktury, która jest fatalną wizytówką. Od tego powinniśmy odchodzić. I chyba najważniejsza sprawa, mianowicie w projekcie rządowym proponowany termin wejścia w życie ustawy to 1 stycznia 2023 r., czyli do tych 5 lat istnienia ubytków w dochodach jednostek samorządu terytorialnego dojdzie jeszcze cały rok.
Druk senacki był przyjęty w Senacie równo rok temu, też 16 listopada. Był czas, żeby się tą sprawą zająć, tak żeby zmieniony przepis wszedł w życie 1 stycznia 2022 r. O to wnoszę i bardzo o to proszę, dlatego że, tak jak mówiłem, problem może nie dotyczy bardzo wielu samorządów, ale tych, których dotyczy, dotyczy w sposób dramatycznie mocny. To są często małe gminy, które nie mają zdywersyfikowanych źródeł dochodów, i ubytek w tej dziedzinie jest dla nich wyjątkowo bolesny. Wymienię tylko przykładowe gminy takie jak Terespol czy Sławków. Większych gmin też to dotyczy, ale tam ta baza podatkowa jest szersza. Do takich większych miast należy Oświęcim czy Swarzędz. Myślę, że przy mobilizacji z naszej strony, czyli i strony rządowej, i Sejmu, i Senatu, możliwa jest jeszcze publikacja w listopadzie i wejście w życie przepisu od 1 stycznia 2022 r. Uważam, że nie można dłużej tolerować nadużyć w tej dziedzinie, dlatego że problem z roku na rok się rozszerza. Mianowicie znane są przypadki scalania gruntów po to, aby na dużym obszarze, na którym tylko mała część jest zajęta pod infrastrukturę kolejową, a prowadzona jest duża działalność gospodarcza spoza branży kolejowej, było zwolnienie z podatku od nieruchomości. To jest nieuzasadniona pomoc publiczna i zupełnie niedopuszczalna strata w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Bardzo serdecznie dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia