9. kadencja, 42. posiedzenie, 2. dzień (17-11-2021)

22. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw w związku z powołaniem Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości (druk nr 1742).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Wąsik:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedstawiam państwu rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw w związku z powołaniem Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości.

    Przepisy projektowanej ustawy stanowić będą odpowiedź na współczesne wyzwania dla cyberbezpieczeństwa związane z postępem technologii informatycznych i powszechnością dostępu do nich.

    Działalność przestępcza w cyberprzestrzeni w znacznej części nie tyle polega na tworzeniu nowego rodzaju przestępstw, co dostarcza nowych metod i środków lub stanowi nową przestrzeń do ich popełnienia. W związku z tym wymaga specjalistycznego podejścia w kwestii rozpoznania środowiska internetowego, identyfikowania pojawiających się w nich nowych zagrożeń oraz skutecznego na nie reagowania.

    Pojawiające się wraz z nieustannym rozwojem technologii nowe rozwiązania z dziedziny informatyki stają się coraz częściej zarówno narzędziem wykorzystywanym do popełnienia przestępstw, jak i celem działalności przestępczej i stanowią coraz większe wyzwania w zakresie wykrywania i zwalczania przestępstw.

    Należy zauważyć także stale i dynamicznie rosnącą skalę przedmiotowego zjawiska. W 2013 r. Policja wszczęła 18 226 postępowań przygotowawczych w sprawach związanych z tego rodzaju przestępczością, w trakcie prowadzenia których stwierdzono łącznie 52 291 przestępstw. Natomiast w 2020 r. liczby te wynosiły odpowiednio 53 687 wszczętych postępowań przygotowawczych oraz 107 518 przestępstw stwierdzonych.

    Skuteczne reagowanie na tego rodzaju zagrożenia wymaga wprowadzenia gruntownych zmian w strukturach Policji pozwalających na znaczne skrócenie czasu reakcji na zagrożenia płynące z cyberprzestrzeni, umożliwiających szybsze i efektywniejsze podejmowanie działań. Niezbędne jest zatem ustanowienie jednolitej w skali kraju jednostki organizacyjnej Policji, Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości, odpowiedzialnej za realizację zadań w zakresie rozpoznawania, zapobiegania i zwalczania przestępczości popełnionej przy użyciu systemu informatycznego, systemu teleinformatycznego lub sieci teleinformatycznej, wykrywanie i ściganie sprawców tej przestępczości oraz wspieranie w tym zakresie pozostałych jednostek organizacyjnych Policji.

    Dotychczas działania w tym obszarze realizowane były przez biura zwalczania cyberprzestępczości Komendy Głównej Policji i komórki organizacyjne komend wojewódzkich Policji. Struktury te miały zatem charakter rozproszony i nie zapewniały jednolitego podejścia, jak ma to miejsce przykładowo w odniesieniu do przestępczości zorganizowanej przez Centralne Biuro Śledcze Policji.

    Panie i Panowie Posłowie! Podniesienie efektywności działania Policji w zakresie zwalczania cyberprzestępczości wymaga wprowadzenia zmian nie tylko w odniesieniu do struktury tej formacji, ale także w kontekście naboru do służby: skutecznego i profesjonalnego, wyszkolenia oraz wzmocnienia motywacyjnego systemu uposażeń funkcjonariuszy. Konieczne jest usprawiedliwienie i dostosowanie do współczesnego świata cyfrowego postępowania kwalifikacyjnego prowadzonego w stosunku do kandydatów ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji, jak również już pełniących służbę funkcjonariuszy. Celem będzie pozyskanie kandydatów na stanowiska, na których wymagane są specjalistyczne wykształcenie, umiejętności lub kwalifikacje pożądane ze względu na potrzeby kadrowe Policji w zakresie cyberbezpieczeństwa.

    W przypadku kandydata ubiegającego się o przyjęcie do służby w Centralnym Biurze Zwalczania Cyberprzestępczości na stanowisko związane z bezpośrednim rozpoznawaniem, zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości popełnionej przy użyciu systemu informatycznego, systemu teleinformatycznego lub sieci teleinformatycznej, a także wykrywaniem i ściganiem sprawców tej przestępczości, zrezygnowano z konieczności przeprowadzania części etapów naboru, tj. testów wiedzy oraz testu sprawności fizycznej. Osoba ta nie będzie przechodziła również procesu adaptacji służbowej w oddziale prewencji Policji albo samodzielnym pododdziale prewencji Policji.

    Natomiast dodano w tym przypadku niezwykle istotny etap w postaci sprawdzenia wiedzy i umiejętności z zakresu informatyki, funkcjonowania systemów informatycznych, systemów teleinformatycznych, sieci teleinformatycznych oraz znajomości języka obcego obejmującej te dziedziny.

    Szczególna ścieżka naboru w przypadku funkcjonariusza starającego się o przyjęcie do służby w Centralnym Biurze Zwalczania Cyberprzestępczości wynika z charakteru zadań stawianych przed tą jednostką organizacyjną Policji, a także ma pomóc w pozyskaniu kandydatów do służby o szczególnych umiejętnościach, które nie wymagają powiązania ich np. ze sprawnością fizyczną czy umiejętnościami typowymi dla służby prewencyjnej. Łącznie przewiduje się otworzenie 1800 nowych etatów przeznaczonych do walki z cyberprzestępczością w CBZC.

    Wysoka Izbo! Utworzenie nowej jednostki organizacyjnej Policji wymaga także posiadania adekwatnych środków finansowych pozwalających na jej wyposażenie oraz wprowadzenie motywacyjnego systemu uposażeń. Aby móc realizować powyższe zadania, konieczne jest zwiększenie dofinansowania Policji w tym zakresie. Obecne rozwiązania systemowe skutecznie utrudniają pozyskanie do służby w Policji specjalistów w dziedzinie cyberprzestępczości. Dlatego projekt zakłada przyjęcie zmodyfikowanego mechanizmu określenia wysokości uposażeń funkcjonariuszy bezpośrednio zwalczających cyberprzestępczość.

    Wprowadzone zostanie świadczenie związane z pełnieniem służby w CBZC w miesięcznej wysokości nie niższej niż 70% i nie wyższej niż 130% przeciętnego uposażenia policjantów, którego wysokość będzie uzależniona od oceny wywiązywania się policjanta z obowiązków oraz realizacji powierzonych mu zadań i czynności. Przy wskazanych powyżej widełkach procentowych będzie to kwota na dziś nie mniejsza niż 4300 i nie wyższa niż 8 tys. zł.

    Wysoka Izbo! Funkcjonariuszom nowopowstałego CBZC przysługiwać będzie w pełni możliwość prowadzenia czynności operacyjno-rozpoznawczych, dochodzeniowo-śledczych oraz administracyjno-porządkowych wynikających z dotychczas obowiązującej ustawy o Policji na dotychczas przewidywanych zasadach.

    Proponowana zmiana art. 19 ust. 1 ustawy o Policji poprzez uzupełnienie katalogu przestępstw, w przypadku których możliwe jest zastosowanie kontroli operacyjnej, ma na celu zwiększenie szybkości i efektywności reagowania Policji w zakresie zwalczania i zapobiegania cyberprzestępczości oraz wyposażenia ich w niezbędne narzędzia w tym celu. Dlatego konieczne jest umożliwienie Policji realizacji czynności operacyjno-rozpoznawczych w pełnym zakresie w odniesieniu do takich przestępstw jak nawiązywanie kontaktu z małoletnim poprzez Internet w celach pedofilskich, publiczne propagowanie pedofilii, celowe powiadamianie o nieistniejącym zagrożeniu, tzw. fałszywe alarmy, niszczenie danych informatycznych i zakłócanie ich przetwarzania, zakłócanie funkcjonowania systemów teleinformatycznych, oszustwo komputerowe.

    W zakresie proponowanych zmian dotyczących kontroli operacyjnej należy z całą stanowczością podkreślić, że nie dotyczą one warunków, trybu, kontroli zarządzania ani stosowania. W dalszym ciągu będzie miała ona charakter subsydiarny, tzn. może być stosowana, kiedy inne środki okażą się bezskuteczne albo będą nieprzydatne i sformalizowane. Ściśle określony jest m.in. sposób postępowania z uzyskanymi materiałami. Ponadto na każdym etapie prowadzenia kontroli operacyjnej prokuratura ma zagwarantowany dostęp do całości uzyskanych materiałów, a samo zarządzenie kontroli operacyjnej jest uzależnione od decyzji sądu.

    Szanowni Państwo! Kończąc, pod rozwagę pań i panów posłów poddaję ocenę zaprezentowanych w projekcie rozwiązań. Pragnę jednak podkreślić, że przedstawiony projekt ustawy ma na celu zwiększenie efektywności działania Policji, a co za tym idzie - zwiększenie poziomu bezpieczeństwa i porządku publicznego mieszkańców Polski. Skutkiem przyjęcia ustawy będzie zwiększenie zdolności państwa do reagowania na zdarzenia w sferze cyberprzestępczości oraz zapewnienie na terytorium całego państwa jednolitego systemu przygotowania do takich działań.

    Mając to na uwadze, proszę Wysoką Izbę o poparcie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw w związku z powołaniem Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia