9. kadencja, 43. posiedzenie, 4. dzień (08-12-2021)

36. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o dodatku osłonowym (druk nr 1820).

Poseł Adrian Zandberg:

    Wysoka Izbo! Każda staruszka, która nie dojada albo której nie stać na rachunki, to jest wstyd dla tej Izby i dla Polski. I każde dziecko, które marznie zimą w niedogrzanym mieszkaniu, to jest hańba dla Polski, a niestety tej zimy takich dzieci będzie więcej niż dotąd. Jest grudzień, to już się dzieje i wynika także z tego, że rząd zaspał.

    Zgadzam się z panią minister, że pilnie potrzeba osłon, tylko muszę zapytać, dlaczego dopiero teraz, dlaczego tak późno. I to nie są puste pytania, bo wiele, wiele tygodni temu Anna Górska z Razem przedstawiała koncepcję dopłat bliźniaczo podobną do tej, z której dziś korzystacie. Te osłony można było i trzeba było uruchomić po prostu wcześniej. Naprawdę nie można czekać z pomocą na zimę do marca przyszłego roku. Będziemy państwa do tych zmian przekonywać.

    Zostawmy kwestię poprawek. Słyszę po stronie rządu nadzieję, że to jest wszystko tylko na chwilę, że to jest przejściowe. Chciałbym zapytać, skąd ten optymizm. Proszę państwa, na wzrost kosztów energii, ale też wielu innych kluczowych zasobów nie można patrzeć naiwnie i trzeba przestać w tej sprawie się łudzić, bo rozwój podporządkowany zyskom, oparty na rabunkowym gospodarowaniu zasobami, miał swoje granice i właśnie się do nich zbliżamy. Świat tutaj od dawna jedzie na ścianę i Polska jedzie na ścianę, a na końcu tej drogi jest kryzys klimatyczny, jest droga żywność, są problemy z dostawami prądu, są konflikty o kurczące się zasoby i są państwa takie jak nasze, które są na to nieprzygotowane. Ciągle mało o tym w Polsce mówimy zajęci naszymi wewnętrznymi sporami, ale w cieniu tej epidemii idą potężne cywilizacyjne zmiany. Czeka nas wielki reset, gospodarcza przebudowa, a dla Polski to będzie niestety ciężkie wyzwanie.

    Powiedzmy sobie w tej Izbie otwarcie, dlaczego te ruchy cen uderzą w nas mocniej niż w wiele innych europejskich społeczeństw. Dzieje się tak dlatego, że rządy po 1989 r. zaorały energetykę jądrową, a potem zamiast inwestować w czyste źródła energii, trwały przy węglu. Dużo było prawicowego ględzenia o niezależności, ale kiedy przyszło co do czego, to jesteśmy dzisiaj zakładnikami rynków i Rosjan, którzy nas po prostu szantażują. My w koalicyjnym klubie Lewicy nie mamy wątpliwości, że musimy zastąpić paliwa kopalne czystymi źródłami energii, ale koszty tej zmiany powinien ponieść przede wszystkim kapitał, koncerny paliwowe, korporacje, wreszcie ci, którzy najbardziej wzbogacili się na rabunkowej gospodarce. Kosztów zmiany nie wolno spychać na ludzi niezamożnych.

    Ten dodatek osłonowy jest potrzebny, ale ochrony przed ubóstwem energetycznym nie da się planować w perspektywie kwartałów. Polska potrzebuje rozwiązania długoterminowego, systemowego, bo wszystko wskazuje na to, że ceny prądu przez nieróbstwo, przez krótkowzroczność, która łączyła niestety rządy liberałów i rządy prawicy, będą rosnąć dalej i za rok te osłony będą potrzebne dużo bardziej niż dzisiaj.

    Wreszcie osłony nie zastąpią sprawnego systemu pomocy społecznej, bo rząd, który dziś przyniósł nam tę ustawę, oszczędza równocześnie na najbiedniejszych rodzinach jak może. Wskaźnik ubóstwa wzrósł, już są 2 mln osób, które nie są w stanie związać końca z końcem, 1/4 z nich to są dzieciaki, a tymczasem pani minister Maląg chwaliła się niedawno, że jest coraz mniej odbiorców pomocy społecznej. W projekcie budżetu tniecie państwo wydatki na pomoc społeczną, wysokość zasiłków jest kpiną. To, że samotna schorowana staruszka ma żyć za 700 zł miesięcznie, panie pośle, jest kpiną. To jest wstyd dla państwa, wstyd dla nas wszystkich i te skromniutkie osłony energetyczne tego problemu z pomocą społeczną po prostu nie rozwiążą.

    My nie będziemy oczywiście blokować tych doraźnych cząstkowych działań, bo lepsze cokolwiek niż nic. To dobrze, że w ustawie jest zakaz odcinania od sieci, wstrzymywania dostaw zimą. To dobrze, że pojawia się jakiś zarys programów wsparcia dla odbiorców wrażliwych, choć tutaj, nie ukrywam, przydałyby się konkrety. Upominamy się zresztą o to od dawna. Ale muszę tutaj zaznaczyć, że ta ustawa nie pomaga wszystkim potrzebującym, a jeśli ceny, jak można się spodziewać, będą rosnąć dalej, to problem z zapłaceniem rachunków będzie miało dużo, dużo więcej rodzin niż tylko te, dla których wsparcie rząd obecnie przewidział.

    Ten temat wróci, proszę państwa, i będzie wracać tak długo, aż nie zbudujemy w Polsce realnej i długotrwałej ochrony przed ubóstwem energetycznym. Wydatki socjalne, wydatki na bezpieczeństwo ekonomiczne są koniecznym elementem transformacji energetycznej i czas to w końcu sobie uświadomić. Bez wzrostu wydatków socjalnych - i to dużo większego niż ta dzisiejsza skromniutka propozycja rządu - transformacja energetyczna po prostu się nie uda.

    Koalicyjny klub Lewicy zagłosuje za skierowaniem tej ustawy do dalszych prac. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia