9. kadencja, 43. posiedzenie, 4. dzień (08-12-2021)
36. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o dodatku osłonowym (druk nr 1820).
Poseł Andrzej Grzyb:
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! To, że mamy znaczący wzrost cen energii elektrycznej, gazu, paliw silnikowych, nośników energii, to nie jest żadna tajemnica. To, że mamy prawie 8-procentowy wzrost inflacji w listopadzie, rok do roku, to też nie jest żadna tajemnica.
To wszystko oczywiście wpływa na koszty funkcjonowania rodzin polskich, w szczególności zaś tych, które mają niskie dochody. W tym projekcie jest stawiana taka teza czy też diagnoza dotycząca tego, jakie obligatoryjnie są przyczyny wzrostu m.in. cen energii, a przecież ten rządowy projekt ustawy o dodatku osłonowym dotyczy wzrostu nie tylko cen energii, ale również cen żywności.
Wypowiadając się w imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Polska - Polskie Stronnictwo Ludowe, Unia Europejskich Demokratów, Konserwatyści, chciałbym powiedzieć, że nie możemy stawiać tylko i wyłącznie takiej tezy, że ten wzrost cen energii jest spowodowany m.in. albo głównie przez ceny uprawnień do emisji. Proszę państwa, ja pracowałem nad tym obecnie obowiązującym systemem i starałem się jak najwięcej, że tak powiem, korzyści dla takiego państwa jak Polska wyciągnąć. Niestety nie miałem wsparcia rządu, muszę to z przykrością powiedzieć. Gdyby nie determinacja trzech posłów w Parlamencie Europejskim, to ten obecny system, który obowiązuje do roku 2030, byłby zdecydowanie gorszy. Nie było żadnego wsparcia. Udało mi się dzięki współpracy z posłem sprawozdawcą uzyskać to, co jest w chwili obecnej, m.in. również pieniądze na modernizację polskiego systemu energetycznego w ramach funduszu modernizacji. Ale nie w tym rzecz.
Oczywiście zdajemy sobie sprawę, że to, co wydarzyło się poprzedniej zimy, wyczerpało pewne zapasy. Ponadto mieliśmy kłopot z gromadzeniem tych zapasów, może nie w Polsce, ale w całej Unii Europejskiej - owszem, tak. Przyczyny tego są znane. Kto najbardziej odczuwa tego skutki? Oczywiście gospodarstwa domowe, które są dotknięte ubóstwem energetycznym, i te, które mają niskie dochody, i to jest fakt. Ta ustawa ma objąć ponad 6,8 mln z 13,5 mln polskich rodzin, co pokazuje, jaki jest tego rozmiar. Jest to też powód do głębszej refleksji w naszej Wysokiej Izbie. Z 13,5 mln gospodarstw prawdopodobnie wszystkie mają dostęp do energii elektrycznej, ale tylko 7 mln z tych 13,5 mln ma dostęp do gazu sieciowego, z czego 60% idzie na ogrzewanie, a tylko 20% - na cele związane z trzonem kuchennym. Natomiast 4,5 mln gospodarstw korzysta z gazu butlowego i tam cena również wzrosła: z 50 zł do ponad 85 zł, a jest przewidywany wzrost do ok. 100 zł, za 11-kilogramową butlę propan-butanu. Tego nikt prawdopodobnie nie zrekompensuje, nikt nie będzie bronił tych konsumentów, tych rodzin przed wzrostem cen, bo w jaki niby sposób? Tutaj nie ma tego rozwiązania. Również i o tym należałoby powiedzieć.
Skrajne ubóstwo wzrosło z 4,2% w 2019 r. do 5,2 %, tj. o ok. 378 tys. Polaków, w tym o ok. 90 tys. dzieci, więcej niż było w roku 2019. Według Eurostatu 17% Polaków jest zagrożonych ubóstwem czy wykluczeniem socjalnym. W przypadku Czech to jest np. 11%. Możemy powiedzieć, że jesteśmy w strefie, gdzie pod tym względem są niższe procenty, bo w przypadku Rumunii to jest prawie 37%. Strefa niedostatku dotyka 40% Polaków, ale na wsi niedostatkiem jest dotkniętych 52% Polaków. I o tym też musimy mówić, dyskutując m.in. o tym dodatku.
Odnosząc się do tego projektu, chcę w imieniu Klubu Parlamentarnego PSL - Koalicja Polska powiedzieć, że co do zasady popieramy ten projekt, też chcemy, aby dotyczył szerszej grupy odbiorców niż krąg uprawnionych do dodatku energetycznego. Po drugie, chodzi o to, aby dodatek był zróżnicowany w zależności od liczebności rodzin, liczby członków rodziny. Chcielibyśmy jednak uzyskać bliższe dane dotyczące kalkulacji tego dodatku. Poza tym cenny jest zapis definiujący ubóstwo energetyczne. Ten zapis powinien zostać wprowadzony do polskiego prawa już dawno temu. Ponadto doceniamy również to, że odbiorcy wrażliwi będą w myśl przepisów tej ustawy poddani ochronie przed wstrzymaniem dostawy energii elektrycznej i gazu, w szczególności w okresie jesienno-zimowym. Ta ochrona ma dotyczyć również osób, które mają niewydolność oddechową i korzystają ze wspomagania. (Dzwonek) Jest to bardzo cenne. Wypłaty mają...
Pani marszałek, jeszcze momencik, jeżeli mogę prosić.
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Bardzo proszę kończyć, bo mamy małe opóźnienie, panie pośle.
Poseł Andrzej Grzyb:
Powinniśmy zwrócić uwagę, że gminy mają dokonywać wypłat jako zleconego zadania administracji, a konsultacji z samorządem i z komisją wspólną samorządu terytorialnego nie było, bo podobno ta ustawa nie dotyczy gmin. One mają przygotować uchwały rad gmin, wzór wniosku, mają prześwietlić wszystkich potencjalnych beneficjentów, wypłacić. Za to mają dostać 2% wypłaconej kwoty. Nikt jednak tego nie konsultował, a wydaje mi się, że aby relacje pomiędzy rządem a samorządem były porządne, powinno być to przedmiotem konsultacji. Dziękuję bardzo, pani marszałek. (Oklaski)
(Poseł Tadeusz Cymański: To była krytyka życzliwa, konstruktywna.)
Przebieg posiedzenia