9. kadencja, 43. posiedzenie, 4. dzień (08-12-2021)

12. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu:
   - o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia ofiar pacyfikacji strajku w Kopalni ˝Wujek˝ oraz pozostałych ofiar stanu wojennego w czterdziestą rocznicę jego wprowadzenia,
   - o poselskim projekcie uchwały w sprawie bolesnej rocznicy wprowadzenia stanu wojennego
    (druki nr 1769, 1790 i 1810).

Poseł Piotr Adamowicz:

    Dziękuję.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dziękuję panu posłowi Jackowi Światowi za ciepłe słowa skierowane pod moim adresem. Niestety muszę zrobić drobną uwagę, chodzi o sprostowanie do protokołu. To bardziej poseł Rafał Grupiński był autorem tego projektu niż ja, ale raz jeszcze dziękuję.

    Ten projekt niewątpliwie jest projektem kompromisowym. Deklaruję oczywiście jego poparcie w imieniu klubu Koalicji Obywatelskiej. Mam nadzieję, że żaden z klubów, żadne z kół nie zgłosi do niego poprawek.

    Ponad 40 lat temu ˝Solidarność˝ zmieniała Polskę i Polaków, rozsadzała struktury komunistycznego państwa, zachwiała jego legitymizacją, rodziła przesłanki dla demokracji, wyzwolenia się Polski spod zależności od Związku Radzieckiego. Tej ogromnej nadziei towarzyszyły pytania i obawy: wejdą, nie wejdą? Przywołam słowa Jana Krzysztofa Kelusa: Nie był potrzebny żaden sąsiad, rodzimej dosyć jest kanalii, by wytłumaczyć nam na zawsze, że nie jesteśmy w Portugalii, żeby przypomnieć nam raz jeszcze, że może Polak do Polaków... Dopowiem: może Polak do Polaków strzelać.

    W wyniku stanu wojennego w trakcie strajków, licznych demonstracji, na skutek tortur na komendach milicji zginęło ok. 100 osób, a pacyfikacja kopalni Wujek i masakra górników odcisnęły się tragicznym piętnem na historii Polski. W ciemną noc wprowadzenia stanu wojennego aresztowano lub internowano tysiące działaczy. 13 grudnia odcisnął się na życiu wielu osób, które zajmowały miejsce w Izbie poselskiej lub nawet dziś je zajmują, ale zasiadają w zupełnie różnych miejscach tej Izby, albo po prawej stronie, albo tu, w centrum. I tak np. pan poseł sprawozdawca Jacek Świat został internowany. Pani poseł Henryki Krzywonos nie internowano, została, mówiąc w cudzysłowie, tylko pobita przez milicję, przez co poroniła. Mówię o tym, żeby podkreślić, że nikt nie ma i nie może mieć monopolu na odwoływanie się do doświadczeń stanu wojennego i walki z nim.

    Stan wojenny podzielił społeczeństwo, zabijał obywatelski entuzjazm i nadzieję. Niebagatelną rolę odgrywały w tym partyjno-rządowe media dzielące i straszące Polaków. Ten wielki obywatelski entuzjazm z lat 1980-1981 nigdy już nie odrodził się w podobnym wymiarze. Wystarczy sobie przypomnieć wybory z 1989 r. Tak na marginesie powiem, że nie mogę oprzeć się odczuciu, że w retoryce obecnych tzw. mediów publicznych widać i słychać dzielenie na tych, co mają rację, i na tych, co racji mieć nie mogą.

    13 grudnia był próbą zablokowania zmian, zniszczenia ˝Solidarności˝ i odbudowy systemu realnego socjalizmu. Jednak powiodła się ona tylko częściowo. Pozostał silny potencjał oporu, odmowy udziału w strukturach systemu komunistycznego. Uformowało się rozległe podziemie, w którym zasadniczą rolę odgrywała TKK i jej regionalne odpowiedniki. Należy przypomnieć jej założycieli. To Władysław Frasyniuk, Bogdan Lis, Władysław Hardek i Zbigniew Bujak. Podziemie nie było w stanie obalić władzy, ale jak podkreśla znawca epoki prof. Andrzej Friszke, nawet w czasie najgłębszego osłabienia solidarnościowe podziemie było potęgą w porównaniu z ośrodkami sprzeciwu w innych krajach bloku sowieckiego.

    Kończąc, przywołam jedno z haseł skandowanych na ulicznych demonstracjach: Uwolnić Lecha! Zamknąć Wojciecha! Tak, osoba Lecha Wałęsy była wtedy swoistym punktem odniesienia dla znakomitej większości walczących o wolność, nie tylko dla Polaków, także dla wolnego świata, co potwierdził w 1983 r. (Dzwonek) komitet noblowski. Opór ludzi solidarnościowego podziemia 8 lat później doprowadził do upadku komunizmu nie tylko w Polsce, lecz w całej naszej części świata. Ofiara życia górników z Wujka i innych osób nie poszła na marne. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia