9. kadencja, 46. posiedzenie, 1. dzień (12-01-2022)
4. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu socjalnym oraz o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (druki nr 1834 i 1901).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej Stanisław Szwed:
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję za debatę i poparcie ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu socjalnym. Pani przewodnicząca Teresa Wargocka, sprawozdawca komisji, bardzo szczegółowo omówiła sam projekt. Myślę, że nie ma potrzeby powtarzania omówienia zmian, które są w tym projekcie. Może podam kilka informacji dotyczących tego, jak obecnie wygląda sytuacja CIS-ów i KIS-ów - były też takie pytania - żebyśmy mieli świadomość, w jakim miejscu jesteśmy.
Tak jak tutaj było wielokrotnie powtarzane, ustawa liczy już kilkanaście lat, powstała w 2003 r. Dzisiaj mamy inną sytuację. Mówimy o osobach, które mają najtrudniej, jeśli chodzi o sytuację na rynku pracy, ale też sytuację życiową. Szukamy takich rozwiązań, aby właśnie poprzez programy reintegracyjne tym osobom pomóc, wyprowadzić je z tego czy znaleźć im zatrudnienie, żeby mogły normalnie funkcjonować. A sprawa nie jest łatwa, tym bardziej teraz, w tej sytuacji gdy mamy... Mamy dobrą sytuację na rynku pracy. To jest trudniejsze. Ale podam kilka informacji. One będą trochę podobne do informacji, które przekazywał pan poseł Tomaszewski. Chodzi o informacje, które zawsze przedstawiamy Wysokiemu Sejmowi... To było przekazywane w ciągu 2 lat, teraz będzie przekazywane w ciągu 3 lat.
Ostatnie informacje mamy z 2020 r. W naszym kraju funkcjonowały 193 centra i 237 klubów integracji społecznej. W porównaniu do poprzednich lat to był wzrost o prawie 40% w przypadku centrów. Jeśli chodzi o kluby, to było na podobnym poziomie. Co też jest istotne, jeśli chodzi o podmioty prowadzące, zdecydowana większość CIS-ów, ponad 66%, była prowadzona przez organizacje pozarządowe, prawie 30% - przez jednostki samorządu terytorialnego, 4% - przez spółdzielnie socjalne. Jeśli chodzi o kluby, to większość, też prawie 66% - przez jednostki samorządu terytorialnego, reszta - praktycznie przez organizacje pozarządowe. Jeśli chodzi o rozmieszczenie tych jednostek na terenie naszego kraju, to wiodące są województwa: śląskie, wielkopolskie, pomorskie, a w przypadku KIS-ów - województwa: małopolskie i warmińsko-mazurskie. Jeśli chodzi o uczestników, tych, którzy uczestniczą w zajęciach, to średnio w ostatnich latach z centrów integracji społecznej korzystało ok. 11 tys. osób rocznie. To jest porównywalne z rokiem 2019. Co istotne, wśród uczestników 40% stanowiły osoby długotrwale bezrobotne, to był jeden z elementów, które decydowały o przyjęciu ich do centrów, 14% - osoby uzależnione, 12% - osoby niepełnosprawne, 5,6% - osoby bezdomne, 2,5% - osoby chore psychicznie. Jeśli chodzi o KIS-y, to w 2019 r. korzystało z nich 9 tys. osób. Najwięcej z nich to też osoby długotrwale bezrobotne.
Odnosząc się do jednego z pytań: celem tych programów... Chodzi o to, ile z tych osób później podejmuje pracę czy jest już później na normalnym rynku pracy. W 2020 r. ekonomicznie usamodzielniło się 1,7 tys. uczestników centrów, czyli 37% uczestników zajęć. Tak wynika z tych informacji. W przypadku KIS-ów - 2,3 tys. osób, czyli 35%. Czyli niespełna 40% osób, które uczestniczą w programach zarówno centrów, jak i KIS-ów, usamodzielnia się po tych zajęciach. Ważne jest też to, że najczęstszą przesłanką usamodzielnienia się uczestników CIS-ów było podjęcie pracy u pracodawcy. Nie wliczamy do tego zatrudnienia wspieranego. To też jest istotna informacja w przypadku zmian, których dokonaliśmy.
Tych zmian jest szereg. One oczywiście mają w znaczny sposób ułatwić możliwość przyjmowania i kierowania osób przez ośrodki pomocy społecznej. Chcemy zachować to - to było jedno z pytań - że ośrodki pomocy społecznej decydują o tym, jakie osoby kierowane są do CIS-ów czy do KIS-ów, ale zniknęła ta przesłanka ubóstwa, kryterium dochodowego w sensie przekroczenia minimalnego... Czyli w tym zakresie zdecydowanie to ułatwimy, ale mamy świadomość, że z tej grupy, którą integrujemy na poziomie 40%... Może po tych zmianach, takie jest założenie tej ustawy, liczba tych osób będzie zdecydowanie większa.
Pojawiły się tutaj trzy wątki. One są zgłoszone w ramach poprawek. Dyskutowaliśmy nad nimi też w komisji.
Kwestia niewliczania dochodu do świadczenia integracyjnego. Tutaj tego nie zmieniamy. Podnosimy to świadczenie integracyjne do 120% zasiłku dla bezrobotnych. Wcześniej, przy 100%, też wliczaliśmy te dochody. Również zasiłek dla bezrobotnych jest wliczany. Nie mamy zgody na to, żebyśmy to wyłączyli, jeśli chodzi o dochód.
Jeśli chodzi o nadzór wojewody, to myślę, że jest jakieś niezrozumienie, bo nam zależało na tym, aby dać właśnie większe możliwości prawidłowego funkcjonowania CIS-om i KIS-om poprzez to, że wojewoda w tym całym 5-letnim okresie będzie mógł zażądać sprawozdania z działalności. Chodzi o to, żeby nie było takiej sytuacji, że po 5 latach okazuje się, że dana jednostka nie funkcjonuje czy źle funkcjonuje i trzeba ją zamykać.
To ułatwi funkcjonowanie KIS-ów i CIS-ów i tutaj nie ma nic innego, jeśli chodzi o kwestię tego nadzoru... Chodzi o ułatwienie w sensie możliwości wcześniejszego ostrzegania tych jednostek, które powstają.
Samorządowe jednostki. Padło tutaj też takie pytanie. Muszę tu też podziękować Radzie Zatrudnienia Socjalnego, która bardzo mocno włączała się w pracę nad tą ustawą. Jeden z tych postulatów... Były też inne postulaty, które były zgłaszane przez radę, przez członków. One w tej ustawie się zmieściły. Zmieniamy m.in. to, co dotyczyło możliwości zakładania CIS-ów i KIS-ów tylko przez spółdzielnie socjalne osób prawnych. Będzie też już w ustawie, że będą mogły dokonywać tego osoby fizyczne, czyli to też działanie, które w znacznym sposób ułatwi to funkcjonowanie.
Tak że jeszcze raz dziękuję za tę dyskusję. Mam nadzieję, że zmiany, które wprowadziliśmy, że ten dosyć szeroki wachlarz zmian spowoduje, że zarówno po stronie jednostek samorządu terytorialnego, jak również po stronie organizacji pozarządowych będzie większe zainteresowanie tym, żeby tworzyć CIS-y i KIS-y, bo przypomnę, że to jest działanie fakultatywne, nieobowiązkowe i każda ze stron musi mieć, że tak powiem, chęć takiego działania, a wiemy, że takie zapotrzebowanie jest, bo mamy wokół siebie osoby, które potrzebują takiego wsparcia, i myślę, że tą nowelizacją stwarzamy lepsze warunki, żeby takim osobom pomagać. Dziękuję bardzo.
Przebieg posiedzenia