9. kadencja, 47. posiedzenie, 1. dzień (26-01-2022)

8. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania lichwie (druk nr 1911).

Poseł Marek Ast:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość mam zaszczyt przedstawić stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania lichwie, zawartego w druku nr 1911.

    Celem ustawy jest rozwiązanie nabrzmiałego problemu społecznego, jakim jest lichwa. Problemu, który niestety przez cały właściwie okres III Rzeczypospolitej rozwiązany nie został. Były podejmowane próby, jak się okazuje, nieskuteczne. Natomiast cały czas mamy do czynienia - tak jak pan minister mówił - z żerowaniem na ludzkiej biedzie, ludzkim nieszczęściu, na nieświadomości i nieznajomości prawa, ale przede wszystkim na przymusowej majątkowej sytuacji rodzin, ludzi starszych, ludzi niepełnosprawnych czy niedołężnych. Co do tego zapewne wszyscy jesteśmy zgodni, że reakcja państwa na tego rodzaju patologie musi być, i takim rozwiązaniem jest przedłożenie rządowe.

    Warto przypomnieć, że faktycznie taką pierwszą istotną próbą była ustawa z 2001 r., która regulowała zasady kredytu konsumenckiego, ograniczając i odsetki, i koszty udzielanych pożyczek. Jednocześnie wprowadzała sankcję za niezachowanie tych limitów, nieprzestrzeganie przepisów tej ustawy, ale ona została zniesiona kolejną ustawą z 2011 r. o kredycie konsumenckim. Tam pod pozorem implementacji przepisów unijnych zrezygnowano i z sankcji, i z tych rozwiązań, które były gwarancją, że lichwa nie będzie stosowana tak masowo, na tak masową skalę. Wobec tego, skoro problem nabrzmiał, to tak jak powiedziałem, musi być reakcja polskiego państwa, polskiego rządu. Rządowe przedłożenie zakłada zmiany i w Kodeksie cywilnym, i w Kodeksie postępowania cywilnego, jak również w Prawie bankowym i w ustawie o kredycie konsumenckim, a także oczywiście w Kodeksie karnym.

    W Kodeksie cywilnym, co jest bardzo istotne, wprowadza się dodatkowe artykuły - od art. 720¹ do 720⁵ oraz art. 724¹. Zespół tych przepisów wzmacnia pozycję osoby fizycznej, która jest stroną umowy pożyczki. Jednocześnie wprowadza się precyzyjny wzór pozwalający precyzyjnie określić maksymalną kwotę pozaodsetkowych kosztów pożyczki. Też pan minister o tym mówił. Te koszty łącznie nie mogą przekraczać 20% w założeniu, przedłożeniu rządowym. Oczywiście dodatkowe gwarancje są wprowadzane i w kodeksie, i w procedurze cywilnej, i w Prawie bankowym, i w ustawie o kredycie konsumenckim. Natomiast też jest bardzo ważna zmiana, czyli wprowadzenie art. 115 § 25 w Kodeksie karnym, gdzie wprowadza się legalną definicję kosztów innych niż odsetki. To też powinno ułatwić ściganie przestępstw lichwy, tak aby rzeczywiście było to skuteczne i dawało możliwość zapobiegania i prewencji, jeśli chodzi o te przestępstwa.

    W tej sytuacji, uznając, że ustawa jest niezbędna, konieczna, Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość wnosi o skierowanie tego projektu (Dzwonek) do dalszych prac legislacyjnych. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia