9. kadencja, 48. posiedzenie, 2. dzień (09-02-2022)
11. punkt porządku dziennego:
Pytania w sprawach bieżących.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej Waldemar Buda:
Panie Marszałku! Pani Minister! Szanowni Państwo! Program FEnIKS - rzeczywiście to jest jego nowa nazwa, w skrócie, chodzi właśnie o Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko. Te fundusze rzeczywiście budzą największe zainteresowanie, ponieważ jest to największy nie tylko w Polsce, ale w ogóle w Europie program operacyjny. To jest na dzień dzisiejszy ok. 25 mld euro. Mówię: na dziś, ponieważ jeszcze trwają negocjacje, chodzi o to, żeby przenieść część kwoty z Europejskiego Funduszu Społecznego do tego funduszu. A więc jest szansa, że będzie on jeszcze trochę większy, choć i tak jest gigantyczny, bo to ponad 100 mld zł. Oczywiście to jest w ramach polityki spójności, czyli tych środków, które są programowane na lata 2021-2027, i jest to program krajowy.
Odpowiadam od razu na pytanie o to, czy ten program zawiera jakieś koperty regionalne. Otóż nie, ponieważ realizuje on cele polityki wskazane w rozporządzeniu, a tam nie jest wskazana regionalizacja, czyli nie mamy podziału na województwa czy jeszcze niższe szczeble. Jest to program, z którego będą mogły korzystać instytucje, podmioty, które będą do niego aplikowały. Część projektów będzie na listach indykatywnych czyli jakby już wskazanych, część będzie realizowana w ramach konkursów.
To są środki, szanowni państwo, które odpowiadają na trzy cele polityki, ale, mówiąc prostszym językiem, odpowiadają na zapotrzebowanie kilku sektorów. Przede wszystkim jest to sektor energii, sektor środowiska, sektor transportu, sektor kultury i zdrowia. Z tego wynika, że jest to zakrojone bardzo szeroko. Z tych środków buduje się drogi, z tych środków buduje się kolej, z tych środków realizuje się program ˝Czyste powietrze˝, z tych środków realizuje się program ˝Mój prąd˝ - oczywiście między innymi. W Krajowym Funduszu Drogowym udział środków europejskich z funduszu infrastrukturalnego, tego poprzednika, to jest mniej więcej 1/3 środków, jakie finansują cały ten program.
Mamy tutaj również zadania w zakresie kultury. W poprzedniej perspektywie - to też warto podkreślić - na ten cel było przeznaczonych 460 mln euro, w tej perspektywie zaproponowaliśmy 700 mln. Czyli jest znaczące zwiększenie.
Mogę wskazać bardzo, bardzo precyzyjnie podział na poszczególne segmenty, pytanie, jak bardzo szczegółowa wiedza jest tutaj potrzebna. Może tylko powiem o wiązkach projektów. Na transport, drogi - 4,5 mld, kolej - 5,5 mld, transport intermodalny - 230 mln, oczywiście euro, transport morski - 760 mln euro, śródlądowy - 220, lotniczy - 50, nawet lekko jest to zwiększone ostatnią decyzją w tej sprawie w ramach konsultacji, które prowadziliśmy jako ministerstwo funduszy. Kultura to, jak wskazywałem, 700 mln.
Jest to bardzo ambitny plan, trzeba jasno powiedzieć, że on realizuje bardzo ambitne cele. Możemy się z nimi zgadzać, możemy nie, ale to są bardzo ambitne cele klimatyczne Unii Europejskiej. Oczywiście żadnym sposobem to nie doprowadza do pozytywnego finału, bo wyzwania są gigantyczne i mocno przekraczają ten program. Ale jeśli chodzi o cel środowiskowy, pamiętajmy, że marker klimatyczny w przypadku całych środków to jest ok. 37%, czyli wszystkie inwestycje środowiskowe, ochraniające środowisko, ograniczające emisje odnoszą się do mniej więcej 37% tych środków.
Bardzo dużo inwestycji, których dzisiaj tutaj nie widać, my widzimy w ramach przygotowania programu poprzez składanie zapotrzebowania przez resorty. I będą one realizowane w regionach. Chodzi o drogi ekspresowe, chodzi o drogi kolejowe. Te, których nie udało się zrealizować w obecnej perspektywie, będą realizowane w kolejnej perspektywie. Część będzie fazowanych, część etapowanych, ale one będą realizowane w obecnej perspektywie.
Program - jak wszystkie inne, krajowych mamy kilka - jest przygotowywany teraz na etapie po złożeniu go oficjalnie 5 stycznia do Komisji Europejskiej. Komisja ma 3 miesiące na ocenę tych programów. Sama umowa partnerstwa była złożona 15 grudnia i od tego momentu w ciągu 3 miesięcy wszystkie programy muszą znaleźć się w Komisji. Myśmy już praktycznie wszystkie złożyli. Ten program złożyliśmy 5 stycznia, a więc stosunkowo wcześnie. Jesteśmy po konsultacjach międzyresortowych, po konsultacjach społecznych. Rzeczywiście realnie wnieśliśmy dużo poprawek, te uwagi były zasadne. Oczywiście jeśli chodzi o pieniądze, przesuwaliśmy między poszczególnymi kategoriami, chociaż tutaj trzeba powiedzieć, że pewnej swobody, całkowitej dowolności nie ma, bo marker cyfrowy, marker klimatyczny to było dla nas zobowiązanie wynikające z rozporządzeń.
Program przeszedł całą ścieżkę legislacyjną, bo był rozpatrywany w komisji wspólnej rządu i samorządu, w komisji do spraw europejskich (Dzwonek), na posiedzeniu Stałego Komitetu Rady Ministrów i ostatecznie Rady Ministrów 4 stycznia.
Przypomnę, jest to największy program w Polsce, największy program infrastrukturalny i środowiskowy w Europie, realizuje bardzo wiele celów i chcemy go jak najszybciej uruchomić. Myślę, że w I połowie tego roku on będzie już zatwierdzony przez Komisję i będziemy przygotowywać konkretne inwestycje pod ten program. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia