9. kadencja, 48. posiedzenie, 2. dzień (09-02-2022)

11. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Piotr Adamowicz:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Minister! Od niemal 500 lat dziedzictwo kulturowe Torunia współtworzy niezwykle cenny średniowieczny manuskrypt, który od 1923 r. należy do Książnicy Kopernikańskiej.

    Dzieło to nie jest łupem wojennym, jak to często bywa. Zostało kupione przed wiekami przez toruńską radę miejską. Otóż niespodziewanie obóz PiS wpadł na pomysł wywłaszczenia tego dzieła, zabrania z Torunia i nieodpłatnego przekazania rządowi Węgier, premierowi Orbánowi. Służyć mają temu specrozwiązania.

    Jak podkreślają naukowcy, z perspektywy światowej rękopis ten jest najcenniejszym kodeksem w kolekcji Książnicy, a jednocześnie jednym z najcenniejszych zachodnioeuropejskich rękopisów iluminowanych z XV w., jakie mimo wielkich, katastrofalnych zniszczeń zachowały się w zbiorach polskich.

    Projekt przekazania tego zabytku orbánowskim Węgrom wzbudził zrozumiałe protesty nie tylko w środowisku toruńskim. Ostatnio sprzeciw wyraził m.in. Polski Komitet Narodowy Międzynarodowej Rady Muzeów ICOM.

    Zgadzam się ze stwierdzeniem, że jest to próba zagarnięcia bezcennego dziedzictwa kulturowego Rzeczpospolitej. W pełni też zgadzam się ze zdaniem toruńskich radnych, że ten skandaliczny projekt może nie tylko próbować pozbawić Toruń części historii, ale także stanowić niebezpieczny precedens odbierania samorządom ich własności.

    W związku z tym uprzejmie proszę o odpowiedzi na następujące pytania. Kto i kiedy, z jakiego upoważnienia rozpoczął rozmowy z Węgrami w sprawie zabrania z Torunia i przekazania Węgrom tego bezcennego zabytku? Kto jest jego pomysłodawcą? Dlaczego wybrano drogę wywłaszczenia przez państwo obiektu znajdującego się w posiadaniu instytucji samorządowej? 25 mln rekompensaty, odszkodowania, które ma rząd zamiar przeznaczyć, to ponad 6 mln dolarów (Dzwonek). Za 6 mln dolarów na rynku antykwarycznym można nabyć bardzo ciekawe rzeczy, nie trzeba ich zabierać polskim samorządom, a w szczególności miastu Toruń. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia