9. kadencja, 49. posiedzenie, 3. dzień (03-03-2022)
11. punkt porządku dziennego:
Pytania w sprawach bieżących.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej Stanisław Szwed:
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję za to pytanie.
Zanim odpowiem już bardzo szczegółowo na kwestie, które proponujemy w nowelizacji, to może jednak kilka słów dotyczących samych emerytur pomostowych. Przypomnę, że to jest rozwiązanie wprowadzone w 2008 r. Ono się rodziło przy wielu protestach społecznych, bo wtedy były osoby, które niestety straciły na tym rozwiązaniu. Wtedy uprawnionych do skorzystania z emerytur ze względu na szczególne warunki było ponad 1 mln osób. Po tej nowelizacji - zaraz tutaj przedstawię też państwu informację - ta liczba osób zmniejszyła się znacznie, do ponad 300 tys.
Przypomnę, bo ta nowelizacja wprowadziła istotne zmiany, kto może nabyć takie prawo do emerytur pomostowych. Pierwsza grupa to są osoby, które urodziły się po dniu 31 grudnia 1948 r., mają okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat, osiągnęły wiek emerytalny w przypadku kobiet 55 lat, a w przypadku mężczyzn 60 lat, do tego jest warunek, że musi być okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, przed dniem 1 stycznia 1999 r., czyli przed wprowadzeniem reformy emerytalnej, osoby te wykonywały pracę w szczególnych warunkach. I jest jeszcze przepis dodatkowy, który wprowadzono: po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywały pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. I ten punkt, o który pani poseł pytała, czyli dodatkowo nastąpiło z nimi rozwiązanie stosunku pracy. A więc te warunki trzeba było spełnić, żeby skorzystać z emerytur pomostowych.
Jeśli chodzi o kwestię związaną z tym, w jaki sposób to się kształtuje w odniesieniu do osób, które korzystają z tego świadczenia, to jeśli chodzi o liczbę wydanych decyzji o przyznanie emerytury w latach 2015-2020 - to są dane aktualne - jest to od 13 tys. do 23 tys., czyli ta progresja jest trochę wyższa. Wcześniej, jak tutaj też państwu przedstawiłem, z roku na rok było tego ciut więcej. Liczba decyzji odmownych kształtowała się na poziomie od 5 tys. do 9,5 tys. Stąd też ta próba uregulowania tego i znowelizowania tej ustawy, tak aby nie dochodziło do takiej sytuacji, że osoba rozwiązała umowę o pracę, a później się okazywało, że nie spełnia jakiegoś warunku i już nie ma możliwości przyjęcia do pracy. Mimo że były wytyczne prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące tego, żeby inaczej te kwestie regulować, to jednak dochodziło do takich sytuacji. Toteż warto przypomnieć, że powstał specjalny Fundusz Emerytur Pomostowych - jest to 1,5% składki - na który składają się pracodawcy.
Jeśli chodzi o środki, które na to przeznaczamy, to one są znaczne. W 2021 r. na emerytury pomostowe wydano ponad 1,5 mld zł i generalnie te środki pochodzą z budżetu państwa. W ubiegłym roku dotacja na Funduszu Emerytur Pomostowych była na poziomie 1200 mln zł. Jest to ponad 77%.
Z takich informacji mogę jeszcze podać, że najniższa emerytura pomostowa wynosiła 1250,88 zł, czyli tyle ile najniższa emerytura w kraju, a najwyższa - 8094,62 zł. To tyle takich ogólnych informacji.
Teraz przechodzę już do odpowiedzi na pytanie. Przygotowaliśmy projekt ustawy nowelizującej ustawę o emeryturach pomostowych m.in. w zakresie rozwiązania stosunku pracy. Ten projekt został przyjęty przez Radę Ministrów 15 lutego. W następnym tygodniu będziemy mieć pierwsze czytanie tego projektu i tam takie główne rozwiązanie dotyczy właśnie sytuacji, o której mówiłem, żeby nie było potrzeby rozwiązywania umowy o pracę przed przyznaniem decyzji o przyznaniu emerytury pomostowej. Czyli będzie można złożyć wniosek o emeryturę pomostową, jeżeli wszystkie formalności, wszystkie dane, o których wcześniej mówiłem, będą sprawdzone, wtedy ZUS wyda taką decyzję i wtedy się rozwiąże umowę o pracę i sprawa będzie jednoznacznie załatwiona.
Co jest też ważne, co trzeba (Dzwonek) podkreślić, w tej sprawie doszło do kompromisu. Uchwała Rady Dialogu Społecznego, bo zarówno strona pracodawców, strona rządowa, jak i strona związkowa podpisały się pod tą uchwałą, oznacza pełny konsensus dotyczący tej nowelizacji. Oczywiście są też inne, ale odniosłem się bezpośrednio do tego pytania. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia