9. kadencja, 5. posiedzenie, 2. dzień (13-02-2020)

Oświadczenia.

Poseł Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony):

    Oświadczenie na temat 263. rocznicy urodzin księcia Kazimierza Nestora Sapiehy

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 14 lutego 1757 r. urodził się książę Kazimierz Nestor Sapieha, marszałek konfederacji Wielkiego Księstwa Litewskiego w czasie Sejmu Czteroletniego, generał artylerii litewskiej, jeden z twórców i sygnatariuszy Konstytucji 3 maja, uczestnik powstania kościuszkowskiego, od 1776 r. zwierzchnik komandorii Świętego Pawła Apostoła zakonu maltańskiego.

    W latach 1767-1771 studiował w Szkole Rycerskiej. Jego matka Elżbieta z Branickich Sapieżyna skłoniła króla Stanisława Augusta Poniatowskiego do mianowania 18-letniego syna generałem. Książę Kazimierz Nestor Sapieha był członkiem Departamentu Skarbowego Rady Nieustającej w 1779 r. Był posłem na Sejm w 1786 r. z powiatu brzeskiego. Był również posłem województwa brzesko-litewskiego na Sejm Czteroletni w 1788 r. W tym samym roku, 11 stycznia, został wielkim mistrzem loży masońskiej Wielkiego Wschodu Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Jak wówczas pisano: ˝Tąż ręką wolnomularski objął młotek, w której z taką sławą laskę (marszałkowską Sejmu), ten znak przewodnictwa w Wolnym Narodzie piastuje˝.

    Od 1776 r. był w szeregach opozycji magnackiej, której przewodził jego wuj F. K. Branicki. W 1788 r. był marszałkiem konfederacji litewskiej na Sejmie Czteroletnim. Pod wpływem S. Małachowskiego przeszedł na stronę zwolenników Konstytucji 3 maja. Był jednym z sygnatariuszy Konstytucji 3 maja.

    W 1792 r. był zwolennikiem kontynuowania wojny z Rosją, sprzeciwił się przystąpieniu króla Stanisława Augusta Poniatowskiego do konfederacji targowickiej. Wkrótce potem udał się na emigrację. Po wybuchu powstania kościuszkowskiego powrócił do kraju i wziął udział w walkach w stopniu kapitana artylerii. Po upadku insurekcji wyjechał do Wiednia. Został odznaczony Orderem Orła Białego, a l stycznia 1779 r. został kawalerem Orderu Świętego Stanisława.

    6 października 1788 r. zebrał się pod laską konfederacji (co oznaczało przyjmowanie uchwał większością głosów, a więc eliminację liberum veto) Sejm, zwany z powodu wagi podejmowanych na nim decyzji Wielkim, a ze względu na czas trwania - Czteroletnim. Jego marszałkami wybrano: koronnym Stanisława Małachowskiego, referendarza koronnego, a litewskim Kazimierza Nestora Sapiehę, generała artylerii litewskiej.

Przebieg posiedzenia