9. kadencja, 50. posiedzenie, 1. dzień (08-03-2022)

9. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (druk nr 2027).

Minister - Członek Rady Ministrów Michał Wójcik:

    Szanowny Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Mam zaszczyt przedstawić projekt zmian w ustawie - Kodeks postępowania cywilnego w zakresie tzw. postępowań haskich, postępowań transgranicznych - trudnych, bardzo trudnych, zwykle z elementami karnymi, cywilnymi, określającymi relacje pomiędzy poszczególnymi państwami. Wiadomo, że często dochodzi do sporów pomiędzy obywatelami różnych państw, nie tylko tego samego państwa.

    Ta zmiana nie jest szeroka, ale jest dosyć istotna. Uzupełnia ona reformę, która została przedstawiona w 2018 r. To była reforma, na podstawie której powstały, szanowni państwo, sądy wyspecjalizowane w sprawach transgranicznych. Od tamtego czasu są także sędziowie wyspecjalizowani w tych sprawach. I chciałbym im bardzo serdecznie podziękować za to, co robią, gdyż to są bardzo trudne sprawy, za to, że pochylają się nad nimi. Także prokuratorom bardzo za to dziękuję. Wiadomo, że od kilku lat prokuratorzy muszą uczestniczyć w sprawach transgranicznych, sprawach rozstrzyganych w trybie konwencji haskiej.

    Natomiast jeden z elementów w naszym przekonaniu, w moim przekonaniu, co wynika z kilku lat obserwacji funkcjonowania tej reformy, nie funkcjonuje dobrze i w związku z tym pojawiła się propozycja wprowadzenia zmian w kodeksie regulującym procedurę cywilną. Chodzi mianowicie o przypadki, w których jeden z uprawnionych podmiotów: albo prokurator generalny, albo rzecznik praw dziecka, albo rzecznik praw obywatelskich, decyduje się na złożenie środka nadzwyczajnego, jakim jest skarga kasacyjna. Decyduje się ją złożyć i jednocześnie często składa wniosek o wstrzymanie wykonania prawomocnego postanowienia. Od 2018 r. takich sytuacji było 16. Zaledwie w dwóch przypadkach sąd pozytywnie odniósł się do takiego wniosku, a w 14 pozostałych te postanowienia były wykonalne. Czasami dochodziło niestety do dramatów. To są, szanowni państwo, sprawy medialne, myślę, że wiele osób miało okazję obserwować tego rodzaju sytuacje. Sąd ma prawo, ale oczywiście nie musi przychylić się do tego wniosku, to jest fakultatywna postać.

    W związku z tym zaproponowałem, zaproponowaliśmy, że skoro w ekstraordynaryjnych sytuacjach jest składany środek nadzwyczajny, czyli skarga kasacyjna, ale także dotyczy to skargi nadzwyczajnej, to złożenie w ciągu 14 dni przez jeden ze wskazanych przeze mnie uprawnionych podmiotów zastrzeżenia, że zamierza złożyć taki środek nadzwyczajny, a następnie złożenie takiego środka nadzwyczajnego w ciągu 2 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia dotyczącego powrotu dziecka do miejsca jego poprzedniego pobytu będzie oznaczało w praktyce, że to postanowienie nie będzie wykonalne, a więc nie będzie można wydać postanowienia o przymusowym wydaniu dziecka.

    Oczywiście w przypadku skargi nadzwyczajnej każde jej złożenie automatycznie, z mocy prawa, będzie powodowało ten skutek, że to postanowienie nie będzie wykonalne. W sytuacji gdy podmiot uprawniony nie złoży tej skargi w przewidzianym terminie, będzie to oznaczało w praktyce, że to postanowienie stanie się wymagalne. Jeżeli natomiast cofnie to zastrzeżenie, że złoży środek nadzwyczajny, to, szanowni państwo, w sytuacji gdy inny podmiot, który będzie poinformowany - bo to wynika z tego projektu, z jednej z regulacji - o tym, że taki środek ma być złożony, jeżeli złożył już środek nadzwyczajny, wówczas do końca postępowania skargowego nie będzie można wydać dziecka w ramach wydania postanowienia o przymusowym wydaniu dziecka. Jeżeli oczywiście została złożona taka skarga kasacyjna czy też skarga nadzwyczajna jako środki nadzwyczajne. Jeżeli nie, to automatycznie postanowienie stanie się wykonalne.

    Ta regulacja uzupełnia, szanowni państwo, tę reformę z 2018 r. Uważam, że jest niezwykle potrzebna. Pamiętajmy, że dobro dziecka jest ważniejsze niż szybkość postępowań, aczkolwiek jeżeli będą mieli państwo wątpliwości, to jestem w stanie przedstawić konkretne przykłady pokazujące, że od 2018 r. w Polsce naprawdę te postępowania przyśpieszyły. My się nie mamy czego wstydzić.

    Bardzo proszę o przyjęcie tej mojej propozycji. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia