9. kadencja, 51. posiedzenie, 1. dzień (23-03-2022)

5. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o komisyjnym projekcie ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym (druki nr 1969 i 1994).

Poseł Jacek Protas:

    Dziękuję bardzo.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Debatujemy wprawdzie nad bardzo krótkim projektem ustawy, ale dotykającym bardzo ważnego zagadnienia czy też ważnego narzędzia pracy samorządów w postaci budżetu obywatelskiego. Jest to bez wątpienia narzędzie rozwoju lokalnego, a partycypacja społeczna jest ważnym elementem praktyki samorządowej w Polsce. Przede wszystkim upodmiotawia obywateli, sprawia, że czują się oni odpowiedzialni za swoje małe ojczyzny, odpowiedzialni za gospodarkę finansową miasta, gminy, powiatu czy województwa.

    Budżety obywatelskie to stosunkowo nowe narzędzie. Wprawdzie, co ciekawe, pierwszy raz zostało zastosowane w 1989 r. w Porto Alegre w Brazylii, ale niebawem też trafiło do Europy i w XXI w. było stopniowo wprowadzane - najpierw w Europie Zachodniej, a od 2011 r. po raz pierwszy w Polsce. Pierwsze doświadczenia w tej kwestii zawdzięczamy miastu Sopot.

    Szanowni Państwo! Wiele się dyskutuje na temat budżetu obywatelskiego. Można powiedzieć, że to jest w ostatnim czasie dość modne narzędzie i dużo o nim dyskutują przedstawiciele organizacji pozarządowych, które bardzo często są też beneficjentami tych budżetów. Powstaje pytanie, czy jest to już doskonałe narzędzie, czy też należałoby cokolwiek jeszcze zmieniać w zapisach ustawowych, które regulują funkcjonowanie budżetu obywatelskiego. Pozwólcie państwo, że przytoczę kilka zdań z raportu Fundacji Batorego, która zajmowała się badaniem budżetu obywatelskiego. Fundacja podała siedem punktów takiego dobrego czy wręcz idealnego budżetu obywatelskiego. Po pierwsze, decyzje mieszkańców są wiążące dla władzy. Po drugie, proces tworzenia i zarządzania budżetem obywatelskim jest przejrzysty i otwarty. Po trzecie, budżet umożliwia włączenie się wszystkim chętnym, zaś procedury są proste i zrozumiałe dla większości mieszkańców. Po czwarte, zapewnia przestrzeń do dyskusji. Po piąte, wspiera aktywność mieszkańców. Po szóste, jest planowany na lata, a po siódme, jest rozsądnie wysoki. Podoba mi się szczególnie to ostatnie określenie: rozsądnie wysoki. Na ten temat są oczywiście prowadzone dyskusje bardzo szeroko, bo te procenty, które są określone w ustawie, są procentami na poziomie minimum, a rada gminy, powiatu czy województwa może je powiększać.

    Szanowni Państwo! Tak jak już dzisiaj tutaj mówiliśmy, chcemy jako Komisja Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej przy współudziale przedstawicieli samorządu z korporacji - tak się umówiliśmy również z przedstawicielami korporacji - w najbliższym czasie pochylić się nad dopracowaniem czy udoskonaleniem zapisów w ustawie o samorządzie gminnym dotyczących budżetu obywatelskiego. Zdajemy sobie sprawę, że dzisiaj wszyscy żyją troszeczkę czym innym, ale przyjdzie czas na to, żeby również pochylić się nad tymi zapisami.

    Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska będzie głosował za tą krótką ustawą i bardzo prosimy inne kluby i koła o jej poparcie. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia