9. kadencja, 51. posiedzenie, 1. dzień (23-03-2022)

10. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji do Spraw Unii Europejskiej oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o rządowym projekcie ustawy o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (druki nr 2022 i 2065).

Poseł Jacek Protasiewicz:

    Dziękuję.

    Pani Marszałek! Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! W istocie zgadzam się ze słowami posła sprawozdawcy mówiącego o tym, że mamy do czynienia z jedną z ważniejszych ustaw, nad którą właśnie pracujemy w Sejmie. Może ona nie jest spektakularna, ale dotyczy zasad dysponowania ogromną kwotą środków europejskich przyznanych Polsce na nową perspektywę budżetową w latach 2021-2027 z kilku dobrze znanych już polskim przedsiębiorcom, a zwłaszcza polskim samorządowcom, instrumentów europejskich, jakimi są Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Europejski Fundusz Społeczny, Fundusz Spójności, Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji oraz Fundusz Morski, Rybacki i Akwakultury.

    Nie zgadzam się natomiast z opinią, którą chyba ten sam poseł nie w roli sprawozdawcy komisji, ale w imieniu klubu Prawa i Sprawiedliwości sformułował, iż istnieje jakaś unijna opieszałość w rozdysponowaniu tych środków, a zwłaszcza nienależącego może do tej kategorii, o której mówimy, ale dodatkowego ekstrainstrumentu finansowego, jakim jest fundusz odbudowy i rozwoju dla Polski, bowiem ta opieszałość leży niestety po polskiej stronie, a dokładnie rzecz biorąc, po stronie polskiego rządu. Wystarczyłoby zrealizować orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, czyli sądu najwyższego, powiedziałbym, Unii Europejskiej, i środki z KPO już w zeszłym roku mogłyby pracować na rzecz polskiej gospodarki, na rzecz rozwoju, realizacji projektów w samorządach i na rzecz rozwoju Polski, pomagając polskim przedsiębiorcom przezwyciężyć skutki tego trudnego okresu pandemicznego, spowolnienia, zamknięcia czy ograniczenia działalności.

    Ponieważ mamy do czynienia z ustawą, która ma uruchomić możliwość korzystania z tych środków, to jesteśmy za jej przyjęciem, aczkolwiek zgłaszamy szereg uwag, które częściowo zostały już wypowiedziane we wcześniejszej debacie i sformułowane w poprawkach już złożonych czy zapowiedzianych.

    Chcemy tylko podkreślić, że zależy nam na tym, ażeby, po pierwsze, poprawić przejrzystość, transparentność procesu dysponowania, alokacji tych europejskich środków. Dlatego uważamy, iż w oparciu o istniejący od lat i sprawdzony już kodeks partnerstwa należałoby zapewnić podmiotowy i prawdziwie rzetelny udział w opiniowaniu rozdziału środków przez rząd ze strony samorządów, partnerów społecznych, przedsiębiorstw czy przedstawicieli sektora gospodarczego, w tym w szczególności - jeśli mówimy o partnerach społecznych - organizacji, które są zrzeszone w radzie pożytku publicznego.

    Po drugie, uważamy, że postulat, który zgłasza właśnie ta strona społeczna, ażeby wydłużyć okres na przygotowanie swojego własnego stanowiska i przeprowadzanie konsultacji, z 14 do 30 dni - to jest art. 5 ust. 4 - powinien być uwzględniony.

    Uważamy również, że należy dodać punkt wzmacniający regionalne fundusze rozwoju ze środków pochodzących z instrumentów zwrotnych. Tu w przeciwieństwie do pana ministra Budy nie uważamy, iż nie będzie zainteresowania dla obsługi tych funduszy i korzystania z nich. Uważamy, że te środki mogą równie dobrze jak i dotacje pracować na rzecz polskiej gospodarki.

    Bardzo podtrzymujemy apele czy zgadzamy się z apelami ze strony organizacji, właśnie partnerów społecznych, w tym zwłaszcza przedstawicieli sektora samorządowego. Chodzi o apele mówiące o tym, iż powinna być wzmocniona pozycja beneficjentów wobec instytucji audytujących poprzez możliwość odwołania do sądu i poprzez możliwość zapewnienia odrębnych protokołów i ustaleń z przeprowadzonego audytu oraz obowiązkowego dostarczenia wyników tego audytu do zainteresowanego. Albowiem zbyt często okazuje się, że jeśli chodzi o instytucje audytujące w imieniu Krajowej Administracji Skarbowej, to ich opinie nie znajdują później potwierdzenia nawet w opinii instytucji audytujących europejskich. To niestety jest przykra praktyka polskiego gospodarowania środkami europejskimi. I taką poprawkę do art. 118 tej ustawy (Dzwonek) zgłosimy.

    I wreszcie mamy pewną wątpliwość dotyczącą pkt 136, dodanego w ostatniej chwili przez rząd, ażeby do wydatków w ramach Krajowego Programu Odbudowy zaliczyć inwestycje realizowane od lutego 2021 r. To ze względów statystycznych wygląda ładnie, okaże się, że środki już są wykorzystywane. Ale nie powinno tak być. Te inwestycje nie podlegały procesowi transparentnego opiniowania przez partnerów społecznych. Dlatego uważamy, że z tego rozwiązania należy się wycofać.

    Przedstawiam w imieniu...

    Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:

    Dziękuję.

    Poseł Jacek Protasiewicz:

    ...klubu Koalicji Polskiej poprawkę, którą pani marszałek przekazuję. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia