9. kadencja, 51. posiedzenie, 2. dzień (24-03-2022)
12. punkt porządku dziennego:
Pytania w sprawach bieżących.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Małgorzata Golińska:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowna Pani Poseł! Szanowni Państwo Posłowie! To pytanie dotyczy dwóch oddzielnych kwestii: jedna to jest wyznaczanie obszarów Natury 2000, druga dotyczy opracowywania dokumentów planistycznych.
Jeśli chodzi o planowanie ochrony na obszarach Natury 2000, należy wskazać, że zgodnie z naszą ustawą o ochronie przyrody dla obszarów Natury ustanawia się plany zadań ochronnych, tzw. PZO, a także inne dokumenty planistyczne z zakresem planów zadań ochronnych. Są to plany ochrony dla parków narodowych, plany urządzenia lasu, plany dla rezerwatów, parków krajobrazowych. Na koniec lutego br. dokumenty planistyczne obejmowały ok. 62% wszystkich obszarów naturowych. Aktualnie w Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w ramach środków z PO IiŚ prowadzony jest projekt planistyczny, w ramach którego do 2023 r. ma powstać blisko 300 kolejnych projektów, planów zadań ochronnych.
Natomiast należy wskazać na jedną kwestię, którą zaobserwowaliśmy odnośnie do sposobu opracowywania tych dokumentów w perspektywie finansowej na lata 2007-2013. W szczególności był to brak pozyskiwania obligatoryjnych danych przyrodniczych na bazie inwentaryzacji terenowych. Większość tych dokumentów zawiera zapisy mówiące, że istnieje konieczność dalszego rozpoznawania przedmiotów ochrony. To spowodowało sytuację, że Komisja Europejska zakwestionowała ówczesny sposób opracowywania przez Polskę celów ochrony w dokumentach planistycznych, a to z kolei ma daleko idące konsekwencje dla sytuacji bieżącej, dzisiaj, po pierwsze, dlatego że mogą istnieć problemy z właściwym sposobem ochrony danych obszarów, a po drugie, może być również kwestionowane współfinansowanie ze środków europejskich dużych inwestycji infrastrukturalnych, np. budowy dróg.
Drugi temat, dotyczący kwestii wyznaczania obszarów, wiąże się z systemem ochrony zagrożonych składników, czyli z Europejską Siecią Ekologiczną Natura 2000. W Polsce w przypadku ptasich obszarów Natury 2000 są one wyznaczane w drodze rozporządzenia, po czym informacja o ich wyznaczeniu jest przekazywana Komisji Europejskiej, natomiast przy siedliskowych obszarach to propozycja jest przekazywana do Komisji, Komisja ją zatwierdza i wtedy możemy działać.
W 2004 r. Polska przedłożyła pierwszy wykaz 184 obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty. Niestety jednocześnie do Komisji została przekazana lista, tzw. shadow list, przez organizacje pozarządowe, co spowodowało, że Komisja oczekiwała od Polski kolejnych uzupełnień. Te uzupełnienia miały miejsce w kolejnych latach. Dość powiedzieć, że w 2016 r. Komisja Europejska zwróciła nam uwagę, że do tamtego czasu nie ustanowiono w Polsce w drodze rozporządzenia żadnego siedliskowego obszaru Natury 2000, co jest niezgodne z prawodawstwem Unii Europejskiej i z naszym prawem krajowym.
Podkreślenia wymaga fakt, że pierwsze obszary Natury 2000 powinny zgodnie z prawem być ustanowione już w 2013 r., a tak jak powiedziałam, jeszcze w 2016 r., kiedy objęliśmy rządy jako formacja Prawa i Sprawiedliwości, pomimo obowiązującego prawa ani jedno rozporządzenie nie zostało wydane. Zastaliśmy taką sytuację, kiedy musieliśmy nie tylko odpowiadać na bieżące potrzeby, ale jednocześnie nadrabiać zaległości, które zostawił nam poprzedni rząd. Pierwsze działania podjął śp. minister Szyszko, zlecając szeroką inwentaryzację. Od tamtej pory kontynuujemy proces wydawania rozporządzeń.
Zawracam uwagę, że nasza trudna sytuacja dotyczy również tego, że poza tym, że musimy wydawać dokumenty bieżące, musimy nadrabiać zaległości, które zostawił poprzedni rząd, jednocześnie ten proces wymaga od nas przeprowadzania zaległych inwentaryzacji, uszczegóławiania danych, które były wcześniej tworzone i również kwestionowane przez Komisję jako nie dość szczegółowe.
Do końca lutego br. na podstawie dyrektywy siedliskowej w Polsce utworzono 864 obszary Natury 2000 siedliskowe, w tym dla 849 obszarów upłynął już 6-letni termin na wyznaczenie jako specjalne obszary ochrony siedlisk. W 2021 r. opublikowaliśmy 166 rozporządzeń, a już teraz, w pierwszych 2 miesiącach 2022 r., kolejne 120 rozporządzeń. W tym roku planujemy opublikować kolejne 200 rozporządzeń, a zgodnie z harmonogramem, który przekazaliśmy do Komisji Europejskiej, cały proces powinniśmy zakończyć w roku 2023 i robimy wszystko, jestem przekonana, że wyrobimy się. (Dzwonek)
Już dzisiaj wiemy, że Komisja jest przychylna naszym działaniom, widzi potężny wysiłek, który podjęliśmy, a ja mogę ze swojej strony państwu posłom obiecać, że dołożymy wszelkich starań, aby dochować tych terminów. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia